rak pęcherzykowy
Rak pęcherzykowy (łac. carcinoma folliculare) to drugi pod względem częstości występowania nowotwór złośliwy tarczycy, stanowiący około 10-15% wszystkich raków tego gruczołu. Wywodzi się z komórek pęcherzykowych tarczycy i charakteryzuje się powolnym wzrostem oraz lepszym rokowaniem w porównaniu do niezróżnicowanego raka tarczycy.
Pod względem histopatologicznym rak pęcherzykowy cechuje się obecnością inwazji naczyniowej i/lub naciekaniem torebki. Diagnostyka różnicowa między rakiem pęcherzykowym a łagodnym gruczolakiem pęcherzykowym stanowi istotne wyzwanie, ponieważ sama biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) często nie jest wystarczająca do postawienia jednoznacznej diagnozy.
Leczenie raka pęcherzykowego obejmuje całkowite wycięcie tarczycy (tyreoidektomia) oraz, w zależności od zaawansowania, selektywne usunięcie węzłów chłonnych. Po zabiegu operacyjnym stosuje się terapię jodem radioaktywnym (I-131) w celu ablacji pozostałej tkanki tarczycowej oraz zniszczenia ewentualnych mikroprzerzutów. Pacjenci wymagają także długotrwałej suplementacji hormonów tarczycy i regularnych kontroli onkologicznych.
Rokowanie w raku pęcherzykowym jest zazwyczaj dobre, z 10-letnim przeżyciem na poziomie 85-95% dla pacjentów z chorobą ograniczoną do gruczołu tarczowego. Czynniki niekorzystne prognostycznie obejmują wiek powyżej 45 lat, płeć męską, wielkość guza powyżej 4 cm oraz obecność przerzutów odległych, które w przypadku tego typu raka najczęściej lokalizują się w kościach i płucach.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak komórek hürthle – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak komórek Hürthle, stanowiący 3-5% nowotworów tarczycy, charakteryzuje się większą agresywnością w porównaniu do innych zróżnicowanych raków tarczycy, co potwierdzają niższe wskaźniki przeżycia specyficznego dla choroby (5-letnie 94,6%, 10-letnie 92,5%, 20-letnie 87,4%) oraz wyższa częstość przerzutów, zwłaszcza do płuc, kości i śródpiersia. Kluczowymi negatywnymi czynnikami prognostycznymi są wiek powyżej 45/55 lat, stadium T3-T4, zajęcie obu płatów tarczycy, obecność odległych przerzutów oraz konieczność reoperacji z powodu nawrotu miejscowego. Całkowita tyreoidektomia jako pierwotna procedura oraz odpowiednia terapia hormonalna są niezależnymi czynnikami poprawiającymi przeżycie i zmniejszającymi ryzyko nawrotów. Warto podkreślić, że otorebkowany, nie naciekający naczyń rak komórek Hürthle ma doskonałe rokowanie, nawet przy leczeniu zachowawczym.
baza SEER, całkowita tyreoidektomia, czynnik prognostyczny, hormon tarczycy, inwazja naczyniowa, leczenie multimodalne, leczenie radioaktywnym jodem, leczenie zachowawcze, nawrót, okres wolny od choroby, przerzut, przerzut odległy, przeżycie całkowite, przeżycie specyficzne dla raka, radioaktywny jod, rak brodawkowaty tarczycy, rak komórek Hürthle, rak onkocytarny, rak pęcherzykowy, tyreoidektomia, węzeł chłonny szyi, wskaźnik przeżycia, wychwyt jodu, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Jodek sodu Na 131I, roztwór do wstrzykiwań 37-740 Mbq/ml
Jodek sodu Na 131I w roztworze do wstrzykiwań (aktywność 37-740 MBq/ml) jest radiofarmaceutykiem wykorzystywanym zarówno w diagnostyce, jak i terapii schorzeń tarczycy. Izotop 131I charakteryzuje się okresem półtrwania 8,02 dnia i emituje promieniowanie gamma o energiach 365 keV (81,7%), 637 keV (7,2%) oraz 284 keV (6,1%), a także promieniowanie beta o maksymalnej energii 606 keV. W diagnostyce umożliwia ocenę funkcji tarczycy w nadczynności i niedoczynności, a także morfologii i topografii gruczołu, w tym identyfikację ektopii oraz charakterystykę czynnościową zmian ogniskowych (guzki zimne, ciepłe i gorące). Ponadto stosowany jest jako dawka testowa do oceny kinetyki radiojodu, co pozwala na precyzyjne obliczenie aktywności terapeutycznej. W diagnostyce raka tarczycy służy do identyfikacji pozostałości tkanki po tyreoidektomii oraz lokalizacji przerzutów.
choroba Gravesa-Basedowa, dawka próbna, efektywny okres półtrwania, ektopia tarczycy, guzek autonomiczny, guzek ciepły, guzek gorący, guzek zimny, jodek sodu Na 131I, mikroprzerzut, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, promieniotwórczy izotop jodu, promieniowanie beta, promieniowanie gamma, przerzut jodochwytny, przerzut raka tarczycy, radiofarmaceutyk, rak brodawkowaty, rak pęcherzykowy, terapia izotopowa, tyreoidektomia, wole guzkowe obojętne, wole wieloguzkowe, wychwyt tarczycowy, zaburzenia czynności tarczycy, zmiana ogniskowa, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Medithyrox 100 mcg
Medithyrox, zawierający lewotyroksynę sodową, jest dostępny w dawkach od 13 do 200 μg, co umożliwia precyzyjne dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta. Preparat znajduje zastosowanie w leczeniu łagodnego wola obojętnego, zapobieganiu nawrotom po operacyjnym usunięciu wola, terapii substytucyjnej niedoczynności tarczycy (początkowo 13-50 μg, stopniowo do 100-200 μg), terapii supresyjnej raka tarczycy (150-200 μg) oraz jako suplementacja w trakcie leczenia nadczynności tarczycy (50-100 μg). Ponadto, lewotyroksyna jest wykorzystywana w testach supresji tarczycy z dawkami 75, 100, 150 lub 200 μg, co pozwala na ocenę rezerwy czynnościowej tarczycy i różnicowanie przyczyn zaburzeń jej funkcji. Tabletki mają postać białych, okrągłych tabletek o średnicy 6,5 mm, z wytłoczonym oznaczeniem dawki, co ułatwia identyfikację preparatu przez pacjentów.
choroba niedokrwienna, choroba wieńcowa, eutyreoza, lek przeciwtarczycowy, lewotyroksyna sodowa, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, propylotiouracyl, rak brodawkowaty, rak pęcherzykowy, rak tarczycy, test supresji tarczycy, tiamazol, tionamid, tyreotropina, wole obojętne, zaburzenie rytmu serca, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak tarczycy – Leczenie
Rak tarczycy, obejmujący głównie zróżnicowane raki brodawkowaty i pęcherzykowy, charakteryzuje się dobrym rokowaniem i wysoką wyleczalnością. Podstawą leczenia jest chirurgia – całkowita tyroidektomia lub lobektomia, zależnie od wielkości guza i ryzyka nawrotu. Uzupełniająco stosuje się terapię radiojodem (I-131) w celu ablacji resztkowej tkanki tarczycy i leczenia mikroprzerzutów, szczególnie u pacjentów wysokiego ryzyka. Terapia hormonalna lewotyroksyną pełni funkcję zastępczą oraz supresyjną TSH, z docelowym poziomem TSH <0,1 mIU/l u pacjentów wysokiego ryzyka i 0,1–0,5 mIU/l u pacjentów o średnim ryzyku. W przypadkach opornych na radiojod lub zaawansowanych stosuje się inhibitory kinaz tyrozynowych (sorafenib, lenvatinib, vandetanib, cabozantinib) oraz rzadziej chemioterapię. Aktywna obserwacja jest opcją u małych (<1,5 cm), niskiego ryzyka raków brodawkowatych, szczególnie u osób starszych lub z chorobami współistniejącymi.
ablacja tarczycy, aktywny nadzór, antygen karcynoembrionalny, cabozantinib, CEA, dabrafenib, gruczoł tarczowy, hipertermia, immunoterapia, inhibitor kinazy tyrozynowej, kalcytonina, komórki C tarczycy, leczenie chirurgiczne, leczenie skojarzone, lek cytotoksyczny, lenvatinib, lewotyroksyna, limfadenektomia, lobektomia, mutacja BRAF V600E, niestabilność mikrosatelitarna, nowotwór złośliwy, pembrolizumab, profilowanie genomowe, radioterapia z modulacją intensywności wiązki, rak anaplastyczny tarczycy, rak brodawkowaty, rak pęcherzykowy, rak rdzeniasty tarczycy, rak tarczycy, sorafenib, teleradioterapia, terapia celowana, terapia hormonalna, terapia jodem radioaktywnym, terapia radiojodem, tracheostomia, trametinib, TSH, tyreoglobulina, tyreotropina, tyroidektomia całkowita, węzły chłonne, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak komórek hürthle – Leczenie
Rak komórek Hürthle (HCC) stanowi 3-5% wszystkich raków tarczycy i charakteryzuje się agresywnym przebiegiem oraz ograniczoną wrażliwością na terapię jodem radioaktywnym (RAI). Podstawą leczenia jest chirurgia, najczęściej całkowita tyreoidektomia, szczególnie przy guzach >4 cm, naciekaniu poza torebkę lub przerzutach do węzłów chłonnych. Lobektomia jest opcją dla guzów <4 cm bez cech inwazji. Limfadenektomia szyjna centralna jest wskazana przy klinicznie jawnym zajęciu węzłów. Po operacji konieczna jest dożywotnia substytucja hormonów tarczycy (lewotyroksyna 2,2-2,8 mcg/kg) z celem supresji TSH. Terapia RAI, mimo ograniczonej skuteczności (tylko ~10% przerzutów HCC wychwytuje jod), jest zalecana u pacjentów z guzami >2 cm, naciekaniem pozatarczycowym, przerzutami do węzłów lub odległymi. Dawki RAI wahają się od 30 do 150 mCi, a terapia wymaga przygotowania pacjenta poprzez podwyższenie TSH i dietę ubogojodową. Powikłania RAI obejmują suchość śluzówek, zapalenie gruczołów ślinowych, zmiany hematologiczne i ryzyko wtórnych nowotworów przy dawkach >500 mCi.
badanie PET, całkowita tyreoidektomia, endokrynolog, gruczoł ślinowy, guz tarczycy, hipokalcemia, immunoterapia, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor mTOR, inhibitor punktów kontrolnych, lenvatinib, lewotyroksyna, limfadenektomia szyjna, lobektomia tarczycy, nawrót choroby, nerw krtaniowy wsteczny, niedoczynność przytarczyc, podejście multidyscyplinarne, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut odległy, rak brodawkowaty tarczycy, rak komórek Hürthle, rak pęcherzykowy, scyntygrafia kości, sorafenib, stereotaktyczna radioterapia ciała, subtotalna tyreoidektomia, szpik kostny, terapia jodem radioaktywnym, tomografia komputerowa, tyreoglobulina, ultrasonografia szyi, zewnętrzna radioterapia wiązką, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak tarczycy – Zapobieganie i profilaktyka
Rak tarczycy stanowi ponad 90% nowotworów endokrynologicznych i jego zachorowalność rośnie, częściowo dzięki zaawansowanym metodom diagnostycznym (USG, CT, MRI). Główne czynniki ryzyka to ekspozycja na promieniowanie jonizujące (szczególnie w dzieciństwie), predyspozycje genetyczne (np. MEN2), rodzinne występowanie, otyłość (zwiększająca ryzyko o 25-55%), wiek >40 lat, płeć żeńska, wcześniejsze choroby tarczycy oraz rasa azjatycka. Profilaktyka obejmuje ograniczenie niepotrzebnej ekspozycji na promieniowanie, stosowanie osłon tarczycy podczas badań radiologicznych, przyjmowanie jodku potasu w ciągu 24 godzin po narażeniu na promieniowanie (szczególnie w promieniu 200 mil od elektrowni jądrowej), a także profilaktyczną tyreoidektomię u osób z mutacjami genetycznymi predysponującymi do raka rdzeniastego tarczycy. Badania genetyczne są kluczowe w identyfikacji wysokiego ryzyka, a decyzje terapeutyczne powinny być podejmowane po konsultacji genetycznej.
badanie genetyczne, badanie ultrasonograficzne tarczycy, dieta niskojodowa, ekspozycja na promieniowanie, gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza, guzek tarczycy, jod radioaktywny, jodek potasu, poradnictwo genetyczne, promieniowanie jonizujące, rak brodawkowaty, rak niskozróżnicowany, rak pęcherzykowy, rak rdzeniasty tarczycy, rak tarczycy, rezonans magnetyczny, suplementacja witaminy D, tomografia komputerowa, tyreoidektomia, tyreoidektomia profilaktyczna, USG tarczycy, warzywa krzyżowe, witamina D, wole tarczycy, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak komórek hürthle – Etiologia i przyczyny
Rak komórek Hürthle (HCC) stanowi 3-5% złośliwych nowotworów tarczycy i charakteryzuje się obecnością onkocytarnych komórek bogatych w mitochondria, zajmujących do 75% objętości komórki. Etiologia HCC wiąże się z mutacjami w mitochondrialnym DNA (m.in. polimorfizmy genu ATPase 6, delecje mtDNA), mutacjami w genie RAS, nadekspresją p53, mutacjami GRIM-19 oraz utratą heterozygotyczności prowadzącą do niemal homozygotycznego genomu. Charakterystyczne są zmiany chromosomalne na chromosomach 5, 7, 12 i 17, które odróżniają HCC od raka pęcherzykowego. Komórki Hürthle wykazują oporność na apoptozę, zwiększoną produkcję reaktywnych form tlenu (ROS) oraz zaburzenia segregacji chromosomów, co sprzyja progresji nowotworu. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie jonizujące, wywiad rodzinny, wiek powyżej 40-50 lat, płeć żeńską, niedobór jodu oraz współistniejące choroby tarczycy, takie jak Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa.
angioinwazja, choroba Gravesa-Basedowa, ekspozycja na promieniowanie, gruczolak, inwazja naczyniowa, kompleks I łańcucha oddechowego, mutacja onkogenu, mutacja somatyczna, naciekanie pozatarczycowe, niestabilność chromosomowa, promieniowanie jonizujące, przerzut do węzła chłonnego, przerzut odległy, rak komórek Hürthle, rak pęcherzykowy, reaktywna forma tlenu, szeroko inwazyjny rak, szlak mTOR, terapia radiojodem, utrata heterozygotyczności, wole guzkowe, zapalenie tarczycy Hashimoto, zróżnicowany rak tarczycy