niedobór inhibitora alfa1-proteinazy

Niedobór inhibitora alfa1-proteinazy (alfa1-antytrypsyny, AAT) to dziedziczne zaburzenie genetyczne charakteryzujące się obniżonym poziomem białka AAT we krwi. Inhibitor alfa1-proteinazy jest głównym inhibitorem elastazy neutrofilowej, enzymu rozkładającego elastynę w płucach.

Stan ten najczęściej spowodowany jest mutacjami w genie SERPINA1 na chromosomie 14. Fenotypy niedoborowe (szczególnie ZZ, SZ) prowadzą do gromadzenia nieprawidłowo sfałdowanego białka w hepatocytach oraz niewystarczającego stężenia funkcjonalnego inhibitora w krążeniu. Choroba dziedziczona jest w sposób autosomalny kodominujący.

Klinicznie niedobór AAT manifestuje się głównie jako rozedma płuc o wczesnym początku (przed 40-45 rokiem życia), szczególnie u osób palących tytoń. Może również powodować przewlekłą chorobę wątroby (zapalenie wątroby, marskość, rak wątrobowokomórkowy) oraz rzadziej zmiany skórne (zapalenie tkanki podskórnej). Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia AAT w surowicy oraz fenotypowaniu.

Leczenie obejmuje modyfikację stylu życia (zaprzestanie palenia), standardową terapię POChP oraz w wybranych przypadkach suplementację dożylną ludzkiego AAT (terapia augmentacyjna). Pacjenci wymagają regularnego monitorowania funkcji płuc i wątroby. Rokowanie zależy od fenotypu, ekspozycji na czynniki ryzyka oraz wdrożenia odpowiedniego leczenia.

Powiązane wpisy

  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl