ospa bydlęca
Ospa bydlęca (łac. variola vaccina) to choroba zakaźna bydła wywoływana przez wirusa krowianki (Cowpox virus) z rodziny Poxviridae. Charakteryzuje się wysypką grudkowo-pęcherzykową, która pojawia się głównie na wymionach i strzykach krów, a rzadziej na innych częściach ciała zwierząt.
Historycznie ospa bydlęca ma ogromne znaczenie w medycynie, gdyż obserwacja Edwarda Jennera z 1796 roku, że osoby mające kontakt z chorymi krowami nie zarażają się ospą prawdziwą, doprowadziła do opracowania pierwszej skutecznej szczepionki w historii. Materiał zakaźny pobrany z krowianki służył do szczepień przeciwko ospie prawdziwej.
Zoonoza ta może być przenoszona na człowieka poprzez bezpośredni kontakt z zakażonymi zwierzętami, powodując łagodne, samoograniczające się zakażenie charakteryzujące się zmianami skórnymi, gorączką i powiększeniem węzłów chłonnych. W przeciwieństwie do ospy prawdziwej, zakażenie ospą bydlęcą u ludzi rzadko prowadzi do poważnych komplikacji, choć u osób z obniżoną odpornością może przyjąć cięższy przebieg.
Diagnostyka ospy bydlęcej opiera się na badaniach laboratoryjnych, w tym na metodach molekularnych (PCR), izolacji wirusa oraz testach serologicznych. Leczenie jest głównie objawowe, a profilaktyka polega na izolacji zakażonych zwierząt i przestrzeganiu zasad higieny przy kontakcie z bydłem.