leki analeptyczne
Leki analeptyczne to grupa farmaceutyków o działaniu pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy (OUN), szczególnie ośrodek oddechowy i naczynioruchowy. Ich głównym mechanizmem działania jest stymulacja rdzenia przedłużonego, co prowadzi do zwiększenia częstości i głębokości oddechów oraz wzrostu ciśnienia tętniczego.
Historycznie leki analeptyczne były stosowane w leczeniu depresji oddechowej wywołanej przedawkowaniem barbituranów, opioidów lub innych leków o działaniu depresyjnym na OUN. Do tej grupy należą m.in. niketamid, bemegrid, pikrotoksyna oraz pochodne kofeiny i amfetaminy. Ze względu na wąskie okno terapeutyczne i ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak drgawki, ich zastosowanie kliniczne zostało znacznie ograniczone.
Współcześnie znaczenie leków analeptycznych w praktyce klinicznej jest marginalne. Zostały one zastąpione przez bardziej bezpieczne i skuteczne metody leczenia, jak wentylacja mechaniczna czy specyficzne antagonisty (np. nalokson w przypadku przedawkowania opioidów). W niektórych krajach mogą być jeszcze sporadycznie stosowane w wybranych sytuacjach klinicznych, jednak większość z nich została wycofana z użycia ze względu na niekorzystny profil bezpieczeństwa.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Fenistil 1 mg/ml
Przedawkowanie dimetyndenu maleinianu, substancji czynnej Fenistilu w kroplach doustnych (1 mg/ml), może prowadzić do różnorodnych objawów klinicznych zależnych od wieku pacjenta oraz dawki. U dorosłych dominuje zahamowanie czynności ośrodkowego układu nerwowego (OUN) manifestujące się nadmierną sennością i spowolnieniem psychoruchowym, natomiast u dzieci i osób starszych częściej obserwuje się paradoksalne pobudzenie OUN oraz nasilone objawy przeciwmuskarynowe, takie jak ataksja, omamy, drżenia, drgawki, zatrzymanie moczu i gorączka. W ciężkich przypadkach może dojść do śpiączki oraz zapaści krążeniowo-oddechowej, stanowiących bezpośrednie zagrożenie życia. Hipotensja występuje we wszystkich grupach wiekowych i może prowadzić do zapaści.
ataksja, dekontaminacja przewodu pokarmowego, dimetyndenu maleinian, drgawki, Fenistil, leki analeptyczne, leki wazokonstrykcyjne, niedociśnienie tętnicze, objawy antycholinergiczne, objawy przeciwmuskarynowe, omamy, ośrodkowy układ nerwowy, płukanie żołądka, pobudzenie OUN, spadek ciśnienia tętniczego, śpiączka, środki przeczyszczające, węgiel aktywowany, zapaść krążeniowo-oddechowa, zatrzymanie moczu