uraz popromienny
Uraz popromienny to zespół objawów chorobowych wynikający z uszkodzenia tkanek i narządów wskutek ekspozycji na promieniowanie jonizujące. Może on mieć charakter miejscowy (np. popromienne zapalenie skóry) lub ogólnoustrojowy (choroba popromienna ostra i przewlekła), w zależności od dawki promieniowania, czasu ekspozycji oraz obszaru ciała poddanego napromieniowaniu.
Stopień nasilenia urazu popromiennego zależy od dawki pochłoniętej promieniowania. Przy małych dawkach (poniżej 1 Gy) objawy są zwykle łagodne i ograniczone, natomiast dawki powyżej 4 Gy mogą prowadzić do ciężkiej postaci choroby popromiennej z uszkodzeniem szpiku kostnego, przewodu pokarmowego, układu nerwowego i sercowo-naczyniowego. Dawki przekraczające 10 Gy są zazwyczaj śmiertelne.
W kontekście medycznym urazy popromienne najczęściej występują jako efekt uboczny radioterapii nowotworów, gdzie mogą manifestować się jako miejscowe reakcje skórne, zapalenie błon śluzowych, zwłóknienia tkanek czy uszkodzenia narządów znajdujących się w polu napromieniania. Leczenie urazów popromiennych jest objawowe i zależy od rodzaju oraz stopnia uszkodzenia tkanek, obejmując m.in. preparaty miejscowe, leki przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz w ciężkich przypadkach – przeszczep szpiku kostnego.
Powiązane wpisy
-
Leksykon substancji czynnych
Jobenguan, stosowany w produktach radiofarmaceutycznych znakowanych izotopami jodu (131I lub 123I), wykorzystywany jest zarówno diagnostycznie (MIBG-131I, MIBG-123I), jak i terapeutycznie (MIBG-131I). Działania niepożądane różnią się w zależności od zastosowanego izotopu i celu podania. W diagnostyce, przy niższych aktywnościach, obserwuje się głównie tachykardię, nudności, wymioty, bóle brzucha oraz rzadkie reakcje skórne i anafilaktoidalne. Szybkie podanie może wywołać kołatania serca, duszność, uczucie ciepła i przemijający wzrost ciśnienia tętniczego, które ustępują zwykle w ciągu godziny. W terapii, przy aktywnościach 370-740 MBq/ml, spektrum działań niepożądanych jest znacznie szersze i obejmuje mielosupresję (niedokrwistość, trombocytopenia, neutropenia), zaburzenia endokrynologiczne (niedoczynność i nadczynność tarczycy), powikłania popromienne (śródmiąższowa choroba płuc, zapalenie ślinianek, hipogonadyzm, niewydolność jajników) oraz zwiększone ryzyko zakażeń i wtórnych nowotworów, w tym białaczek.
anemia, białaczka, ciśnienie tętnicze, duszność, hipogonadyzm, jobenguan, kołatanie serca, kurczowy ból brzucha, metajodobenzyloguanidyna, MIBG-¹²³I, MIBG-131I, mielosupresja, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niewydolność jajników, pokrzywka, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, reakcja anafilaktoidalna, śródmiąższowa choroba płuc, tachykardia, trombocytopenia, uraz popromienny, wtórny nowotwór złośliwy, zapalenie ślinianki, zwłóknienie płuc -
Leksykon leków
Metajodobenzyloguanidyna-131I (MIBG-131I) jest radiofarmaceutykiem stosowanym terapeutycznie w dawkach aktywności 370-740 MBq/ml, którego podanie wiąże się z ekspozycją na promieniowanie jonizujące. Wskazane jest, aby terapia była zawsze uzasadniona korzyściami klinicznymi, a dawka zoptymalizowana w celu minimalizacji ryzyka. Działania niepożądane obejmują głównie zaburzenia hematologiczne, takie jak mielosupresja, niedokrwistość, trombocytopenia i neutropenia, które zwiększają ryzyko infekcji i krwawień. Ponadto obserwuje się zaburzenia funkcji tarczycy (niedoczynność i nadczynność), co jest szczególnie istotne u dzieci ze względu na ryzyko opóźnienia wzrostu. Do innych działań należą nudności, wymioty, wzrost ciśnienia tętniczego oraz objawy urazu popromiennego, w tym ból, śródmiąższowa choroba płuc, przemijające zapalenie ślinianek, hipogonadyzm i niewydolność jajników.
białaczka, funkcja krwiotwórcza, granulocyt obojętnochłonny, hipogonadyzm, immunosupresja, metajodobenzyloguanidyna-131I, mielosupresja, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, neutropenia, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność jajników, nowotwór hematologiczny, nudności, płytki krwi, promieniowanie jonizujące, radiofarmaceutyk, śródmiąższowa choroba płuc, supresja szpiku kostnego, trombocytopenia, układ krwiotwórczy, uraz popromienny, wymioty, zaczerwienienie skóry, zapalenie ślinianek
