norpetydyna

Norpetydyna (normeperydyna) to metabolit petydyny (meperydyny), opioidowego leku przeciwbólowego. Powstaje w organizmie w wyniku N-demetylacji petydyny w wątrobie, głównie za pośrednictwem cytochromu P450.

W przeciwieństwie do związku macierzystego, norpetydyna wykazuje słabsze działanie przeciwbólowe, ale silniejsze działanie pobudzające ośrodkowy układ nerwowy. Charakteryzuje się dłuższym okresem półtrwania (15-20 godzin) w porównaniu do petydyny (3-5 godzin), co prowadzi do jej kumulacji w organizmie przy wielokrotnym podawaniu leku.

Nagromadzenie norpetydyny może powodować poważne działania niepożądane, takie jak drżenia, mioklonie, pobudzenie, dezorientację i drgawki. Ryzyko toksyczności norpetydyny wzrasta szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, u osób starszych oraz przy długotrwałym stosowaniu petydyny. Z tego powodu petydyna nie jest zalecana w leczeniu przewlekłego bólu.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Petydyna – Przeciwwskazania stosowania

Petydyna, dostępna w preparacie Dolcontral w stężeniu 50 mg/ml jako roztwór do wstrzykiwań, jest syntetycznym opioidowym lekiem przeciwbólowym o ograniczonym zastosowaniu klinicznym ze względu na liczne bezwzględne przeciwwskazania. Należą do nich nadwrażliwość na petydynę lub substancje pomocnicze, ciężka niewydolność oddechowa, wiek poniżej 1 roku życia oraz jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO) lub okres dwóch tygodni po ich odstawieniu, co wiąże się z ryzykiem rozwoju zespołu serotoninowego. Petydyna wykazuje depresyjny wpływ na ośrodek oddechowy, co stanowi szczególne zagrożenie u pacjentów z zaawansowanymi chorobami układu oddechowego, takimi jak POChP, rozstrzenie oskrzeli czy przewlekłe infekcje płucne. W tych przypadkach stosowanie leku może prowadzić do nasilenia niewydolności oddechowej i zatrzymania oddechu.
ból przewlekły, depresja ośrodka oddechowego, Dolcontral, drgawki, działanie neurotoksyczne, hipertermia, inhibitor monoaminooksydazy, kifoskolioza, lek przeciwmigrenowy, mioklonia, nadwrażliwość na substancję czynną, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, norpetydyna, obturacyjny bezdech senny, opioid, petydyny chlorowodorek, POChP, reakcja anafilaktyczna, rozstrzenie oskrzeli, SNRI, SSRI, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wywiad alergologiczny, zaburzenia autonomiczne, zatrzymanie oddechu, zespół serotoninowy
Leksykon substancji czynnych
Petydyna – Właściwości farmakokinetyczne

Petydyna (chlorowodorek petydyny) wykazuje wysoką biodostępność (93-98%) po podaniu domięśniowym, z maksymalnym stężeniem w osoczu 100-200 ng/ml po dawce 25 mg dożylnie. Okres półtrwania petydyny wynosi 3,2-8 godzin, natomiast jej aktywnego metabolitu norpetydyny 8-12 godzin, co ma kliniczne znaczenie ze względu na ryzyko kumulacji metabolitu przy powtarzanym podawaniu. U noworodków czas półtrwania petydyny jest znacznie wydłużony (6,5-39 godzin), co wynika z niedojrzałości enzymatycznej wątroby i wymaga modyfikacji dawkowania. Petydyna wiąże się umiarkowanie z białkami osocza (37-73%) i przenika przez barierę łożyska oraz do mleka kobiecego, co jest istotne w kontekście stosowania u kobiet w ciąży i karmiących.
4-hydroksypetydyna, bariera łożyska, biodostępność, chlorowodorek petydyny, dysfagia, glukuronid kwasu norpetydyny, glukuronid kwasu petydyny, metabolit główny, mleko kobiece, N-hydroksynorpetydyna, N-tlenek norpetydyny, N-tlenek petydyny, napad drgawkowy, niewydolność nerek, norpetydyna, okres półtrwania, podanie domięśniowe, podanie dożylne, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe
Leksykon substancji czynnych
Petydyna – Interakcje

Petydyna chlorowodorek wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco wpływać na jej bezpieczeństwo i skuteczność kliniczną. Rytonawir zwiększa stężenia neurotoksycznego metabolitu norpetydyny, co wymaga modyfikacji dawkowania. Fenytoina i fenobarbitale nasilają metabolizm petydyny, skracając jej okres półtrwania i zmniejszając skuteczność przeciwbólową, jednocześnie podnosząc ryzyko działań niepożądanych. Cymetydyna zmniejsza klirens petydyny, zwiększając jej stężenie i ryzyko depresji oddechowej. Interakcje z benzodiazepinami, barbituranami oraz alkoholem etylowym mają charakter addytywny, prowadząc do znacznego ryzyka nadmiernej sedacji, depresji oddechowej, śpiączki, a nawet śmierci. Szczególnie niebezpieczne jest łączenie petydyny z inhibitorami MAO, które może wywołać zespół serotoninowy lub ciężką depresję oddechową, dlatego stosowanie petydyny jest przeciwwskazane przez co najmniej 14 dni po zakończeniu terapii inhibitorami MAO.
agonista receptorów opioidowych, alkohol etylowy, barbiturat, benzodiazepina, buprenorfina, cymetydyna, depresja oddechowa, działanie farmakodynamiczne, działanie neurotoksyczne, dziurawiec zwyczajny, fenobarbital, fenytoina, inhibitory monoaminooksydazy, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, interakcja lekowa, metabolizm leku, nalbufina, napad drgawkowy, niedociśnienie tętnicze, norpetydyna, ośrodek oddechowy, ośrodkowy układ nerwowy, pentazocyna, petydyna chlorowodorek, pochodne fenotiazyny, rytonawir, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, skutek kliniczny, zespół odstawienny, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dolcontral 50 mg/ml

Petydyna, zawarta w produkcie leczniczym Dolcontral w stężeniu 50 mg/ml, wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu dożylnym i domięśniowym, osiągając maksymalne stężenia w osoczu 100-200 ng/ml po dawce 25 mg. Biodostępność wynosi 93-98%, a okres półtrwania petydyny w osoczu u dorosłych to 3,2-8 godzin, natomiast u noworodków jest znacznie wydłużony (6,5-39 godzin). Lek wiąże się z białkami osocza w 37-73% i przenika przez barierę łożyska oraz do mleka kobiecego, co ma istotne implikacje kliniczne w terapii kobiet w ciąży i karmiących. Petydyna ulega intensywnemu metabolizmowi, dając aktywne farmakologicznie metabolity, w tym norpetydynę, której okres półtrwania wynosi 8-12 godzin, co może wydłużać działanie leku i zwiększać ryzyko działań niepożądanych.
4-hydroksypetydyna, bariera łożyska, białko osocza, biodostępność, chlorowodorek petydyny, glukuronid kwasu norpetydyny, glukuronid kwasu petydyny, kwas karboksylowy, metabolit petydyny, mleko kobiece, N-hydroksynorpetydyna, N-tlenek norpetydyny, N-tlenek petydyny, napad drgawkowy, niewydolność nerek, norpetydyna, okres półtrwania, podanie domięśniowe, podanie dożylne, roztwór do wstrzykiwań, substancja farmakologicznie czynna, układ moczowy, zaburzenie czynności nerek, zbiórka moczu
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dolcontral

Produkt Dolcontral zawierający petydynę chlorowodorek (50 mg/ml) jest wskazany wyłącznie do leczenia ostrych epizodów bólu o dużym nasileniu, a nie do terapii przewlekłego bólu, ze względu na ryzyko kumulacji metabolitu norpetydyny i wtórnych działań niepożądanych. Stosowanie wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z uzależnieniami, zaburzeniami świadomości, chorobami układu oddechowego, urazami czaszkowo-mózgowymi, niewydolnością wątroby i nerek, napadami padaczkowymi, zaburzeniami tarczycy, nadnerczy, chorobami gruczołu krokowego, a także u dzieci poniżej 16 roku życia i osób w podeszłym wieku, u których zaleca się zmniejszenie dawki. Petydyna wykazuje potencjał uzależniający, może powodować tachyfilaksję, tolerancję krzyżową z innymi opioidami oraz zespół odstawienny przy nagłym przerwaniu leczenia.
benzodiazepina, ból przewlekły, choroba Addisona, choroba gruczołu krokowego, częstoskurcz nadkomorowy, depresja oddechowa, hipowolemia, lek przeciwdrgawkowy, lek serotoninergiczny, marskość wątroby, nadczynność tarczycy, napad padaczkowy, niedociśnienie, niedoczynność tarczycy, niewydolność nadnerczy, norpetydyna, petydyny chlorowodorek, podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, przerost gruczołu krokowego, tachyfilaksja, tolerancja krzyżowa, uraz czaszkowo-mózgowy, uszkodzenie mięśni, uzależnienie od opioidów, uzależnienie psychiczne i fizyczne, wstrzyknięcie domięśniowe, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie ośrodka oddechowego, zaburzenie świadomości, zastój moczu, zatrzymanie moczu, zespół odstawienny, zespół serotoninowy, zwężenie cewki moczowej, zwłóknienie mięśni
Leksykon substancji czynnych
Petydyna – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Petydyna, substancja czynna leku Dolcontral, nie jest zalecana w ciąży ze względu na brak wystarczających danych klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo jej stosowania. Długotrwałe leczenie w okresie ciąży może prowadzić do uzależnienia matki oraz rozwoju zespołu abstynencyjnego u noworodka. Podanie petydyny podczas porodu powinno odbywać się wyłącznie drogą domięśniową i w najmniejszych skutecznych dawkach, gdyż lek nie wpływa na skurcze macicy. Noworodki narażone na petydynę mogą wykazywać depresję oddechową, bradykardię, obniżone funkcje neurobehawioralne oraz zmiany w zapisie EEG utrzymujące się do 6 dni po urodzeniu. Konieczna jest ścisła obserwacja noworodków przez minimum 6 godzin po porodzie, z możliwością zastosowania antagonistów opioidowych, takich jak nalokson, w przypadku wystąpienia depresji oddechowej.
antagonista opioidowy, bariera łożyskowa, bradykardia, chlorowodorek petydyny, depresja oddechowa, Dolcontral, działanie teratogenne, ekspozycja na lek, funkcje neurobehawioralne, nalokson, norpetydyna, petydyna, pierwszy trymestr ciąży, przepuklina pachwinowa, uzależnienie opioidowe, zaburzenia przyjmowania pokarmu, zapis EEG, zespół abstynencyjny
Leksykon leków
Interakcje leku – Dolcontral 50 mg/ml

Dolcontral, zawierający 50 mg/ml petydyny chlorowodorku, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Rytonawir znacząco podwyższa stężenia norpetydyny, metabolitu petydyny, co wymaga szczególnej ostrożności i ewentualnej redukcji dawki. Fenytoina i fenobarbital indukują metabolizm wątrobowy petydyny, skracając jej okres półtrwania i zmniejszając biodostępność, jednocześnie zwiększając stężenie norpetydyny, co wymaga monitorowania skuteczności i działań niepożądanych. Cymetydyna zmniejsza klirens i objętość dystrybucji petydyny oraz hamuje powstawanie norpetydyny, co może prowadzić do wzrostu stężenia petydyny i nasilenia jej działania. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy (benzodiazepiny, barbiturany), które mogą powodować nadmierną sedację, depresję oddechową, śpiączkę, a nawet śmierć, co wymaga ograniczenia dawki i czasu terapii skojarzonej.
agonista receptorów opioidowych, antagonizm konkurencyjny, barbiturany, benzodiazepiny, buprenorfina, cymetydyna, depresja oddechowa, działanie przeciwbólowe, działanie synergistyczne, dziurawiec zwyczajny, efekt hipotensyjny, fenobarbital, fenytoina, hiperkapnia, hipertermia, hipoksemia, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor monoaminooksydazy, lek serotoninergiczny, metabolit petydyny, metabolizm wątrobowy, nalbufina, niedociśnienie tętnicze, norpetydyna, objawy odstawienne, ośrodek oddechowy, pentazocyna, petydyna chlorowodorek, pochodne fenotiazyny, próg drgawkowy, rytonawir, SNRI, SSRI, zespół serotoninowy
Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Dolcontral 50 mg/ml

Produkt leczniczy Dolcontral, zawierający petydyny chlorowodorek w stężeniu 50 mg/ml, nie jest zalecany do stosowania u kobiet w ciąży ze względu na ograniczone dane kliniczne oraz ryzyko rozwoju uzależnienia i objawów odstawienia u noworodka. Dane z około 270 ciąż nie wykazały jednoznacznego działania teratogennego, jednak nie można wykluczyć możliwego związku z występowaniem przepukliny pachwinowej u noworodków. Podawanie petydyny podczas porodu powinno odbywać się wyłącznie drogą domięśniową i w najmniejszych skutecznych dawkach, z uwzględnieniem, że lek nie zmniejsza skurczów macicy. Noworodki narażone na petydynę w trakcie porodu wymagają co najmniej 6-godzinnej obserwacji pod kątem depresji oddechowej, bradykardii, zaburzeń neurobehawioralnych oraz zmian w zapisie EEG, a w razie potrzeby należy rozważyć podanie antagonistów opioidowych, np. naloksonu.
antagonista opioidowy, bariera łożyskowa, bradykardia, bradykardia noworodkowa, działanie teratogenne, norpetydyna, petydyny chlorowodorek, przepuklina pachwinowa, uzależnienie od opioidów, zaburzenia neurobehawioralne, zaburzenia oddychania, zaburzenia płodności, zapis EEG, zespół odstawienny