gastropareza polekowa
Gastropareza polekowa to zaburzenie motoryki żołądka, w którym dochodzi do opóźnionego opróżniania treści żołądkowej, będące skutkiem ubocznym stosowania niektórych leków. Patofizjologicznie polega na upośledzeniu funkcji motorycznej żołądka bez mechanicznej przeszkody w odpływie treści pokarmowej.
Do leków najczęściej wywołujących gastroparezę należą: opioidy (szczególnie morfina, fentanyl), leki przeciwcholinergiczne, blokery kanału wapniowego, leki przeciwdepresyjne (zwłaszcza trójpierścieniowe), leki przeciwpsychotyczne, agoniści receptora GLP-1 oraz niektóre leki przeciwcukrzycowe. Mechanizm działania tych substancji wiąże się z hamowaniem aktywności układu przywspółczulnego lub stymulacją układu współczulnego, co prowadzi do zaburzenia skurczów mięśniówki żołądka.
Objawy gastroparezy polekowej obejmują uczucie pełności po posiłku, wczesne uczucie sytości, nudności, wymioty, wzdęcia, bóle w nadbrzuszu oraz refluks żołądkowo-przełykowy. Diagnostyka opiera się na wykluczeniu innych przyczyn opóźnionego opróżniania żołądka, ocenie scyntygraficznej opróżniania żołądka oraz ustaleniu związku czasowego między rozpoczęciem farmakoterapii a pojawieniem się objawów.
Leczenie gastroparezy polekowej polega przede wszystkim na modyfikacji terapii – odstawieniu lub zmianie leku wywołującego objawy. W przypadku konieczności kontynuacji danego leczenia stosuje się prokinetyki (metoklopramid, domperidon, erytromycynę), modyfikację diety (częstsze, mniejsze posiłki o zmniejszonej zawartości tłuszczu i błonnika) oraz leki przeciwwymiotne. W ciężkich przypadkach może być konieczne czasowe żywienie pozajelitowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Gastropareza – Epidemiologia
Gastropareza definiowana jest jako opóźnione opróżnianie żołądka trwające co najmniej 3 miesiące, bez mechanicznej niedrożności, manifestujące się nudnościami, wymiotami, uczuciem pełności poposiłkowej, odbijaniem, wzdęciami i bólem w nadbrzuszu. Epidemiologia gastroparezy jest trudna do precyzyjnego określenia z powodu słabej korelacji objawów z opóźnionym opróżnianiem żołądka oraz niedostatecznego stosowania obiektywnych metod diagnostycznych, takich jak scyntygrafia opróżniania żołądka i endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego. Współczynniki zachorowalności na pewną gastroparezę (objawy plus potwierdzenie scyntygraficzne) wahają się od 1,9 do 9,8 na 100 000 osobolat, z wyraźną przewagą kobiet (4-krotnie wyższa zachorowalność niż u mężczyzn) oraz wzrostem częstości z wiekiem, szczególnie powyżej 60 roku życia. Cukrzyca, zwłaszcza typu 1, jest najczęstszą przyczyną gastroparezy, z częstością występowania opóźnionego opróżniania żołądka u chorych na cukrzycę typu 1 sięgającą 27-58%, a u typu 2 około 30%. Idiopatyczna gastropareza, często po zakażeniach wirusowych, stanowi znaczącą część przypadków, szczególnie u kobiet młodych i w średnim wieku.
ból nadbrzusza, choroba wrzodowa, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, endoskopia górnego odcinka, gastropareza, gastropareza cukrzycowa, gastropareza idiopatyczna, gastropareza polekowa, gastropareza pooperacyjna, mechaniczna niedrożność, niedożywienie, niedrożność jelita cienkiego, niedrożność odźwiernika, nudności i wymioty, objawy gastroparezy, opóźnione opróżnianie żołądka, pełność poposiłkowa, scyntygrafia opróżniania żołądka, scyntygrafia żołądka, test opróżniania żołądka, wagotomia, wczesne uczucie sytości, zaburzenia elektrolitowe, zakażenie enterowirusowe, zaostrzenie objawów - Leksykon chorób i schorzeń
Gastropareza – Etiologia i przyczyny
Gastropareza to zaburzenie motoryki żołądka charakteryzujące się opóźnionym opróżnianiem bez mechanicznej przeszkody, najczęściej wynikające z uszkodzenia nerwu błędnego. Etiologia jest wieloczynnikowa, z idiopatyczną gastroparezą stanowiącą 30-50% przypadków, a u dzieci nawet do 60%, często po infekcjach wirusowych (np. norowirusy, rotawirusy, wirus Epsteina-Barr, Varicella Zoster, COVID-19). Cukrzyca odpowiada za 25-33% przypadków, z wyższym odsetkiem w USA (do 57,4%), szczególnie w typie 2, gdzie przewlekła hiperglikemia prowadzi do uszkodzenia nerwu błędnego i komórek rozrusznikowych żołądka. Pooperacyjna gastropareza stanowi około 13% przypadków, związana z zabiegami na górnym odcinku przewodu pokarmowego (np. fundoplikacja, bypass żołądkowy, wagotomia). Ponadto, gastropareza może być indukowana przez leki (12% przypadków), choroby neurologiczne (np. Parkinson, stwardnienie rozsiane), schorzenia autoimmunologiczne (np. twardzina układowa, toczeń), zaburzenia endokrynologiczne (hipotyreoza, niewydolność nerek) oraz inne czynniki jak mukowiscydoza, zaburzenia odżywiania czy stres.
agonista dopaminy, agonista GLP-1, amyloidoza, blokery kanału wapniowego, choroba Parkinsona, dysfunkcja autonomiczna, gastropareza cukrzycowa, gastropareza idiopatyczna, gastropareza poinfekcyjna, gastropareza polekowa, gastropareza pooperacyjna, gastropareza powirusowa, hiperglikemia, leki antycholinergiczne, mastocytoza układowa, migrena brzuszna, motoryka przewodu pokarmowego, mukowiscydoza, nerw błędny, neuropatia cukrzycowa, niedoczynność tarczycy, niedokrwienie jelit, opioidy, opóźnione opróżnianie żołądka, stres oksydacyjny, stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty układowy, twardzina układowa, udar mózgu, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia nadnerczy, zaburzenia odżywiania, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół przewlekłego zmęczenia