gen AIRE
Gen AIRE (Autoimmune Regulator) jest kluczowym regulatorem immunologicznej tolerancji centralnej, zlokalizowanym na chromosomie 21q22.3. Koduje białko działające jako czynnik transkrypcyjny, który odgrywa krytyczną rolę w eliminacji autoreaktywnych limfocytów T w grasicy poprzez kontrolę ekspresji antygenów tkankowo-specyficznych (TSA) w komórkach nabłonkowych rdzenia grasicy (mTEC).
Mutacje w genie AIRE prowadzą do rozwoju autoimmunologicznego zespołu polendokrynopatii (APS-1), znanego również jako autoimmunowy zespół polienodkrynologiczno-kandydozowo-ektodermalno-dystroficzny (APECED). Schorzenie to charakteryzuje się przewlekłą kandydozą skórno-śluzówkową, niedoczynnością przytarczyc oraz niedoczynnością kory nadnerczy, a także szeregiem innych zaburzeń autoimmunologicznych.
Badania nad genem AIRE dostarczyły istotnych informacji na temat mechanizmów rozwoju tolerancji immunologicznej i patogenezy chorób autoimmunizacyjnych. Obecnie trwają prace nad potencjalnym wykorzystaniem modulacji funkcji AIRE w terapii chorób autoimmunologicznych oraz w medycynie transplantacyjnej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba addisona – Patofizjologia i mechanizm
Choroba Addisona, będąca pierwotną niedoczynnością kory nadnerczy, najczęściej ma podłoże autoimmunologiczne, odpowiadając za 70-90% przypadków w krajach rozwiniętych. Patogeneza opiera się na autoimmunologicznym zniszczeniu kory nadnerczy, głównie przez limfocyty T CD8+ oraz przeciwciała przeciwko enzymowi 21-hydroksylazie (21-OH), obecne u około 90% pacjentów z nowo rozpoznaną chorobą. Proces ten prowadzi do stopniowego uszkodzenia kory nadnerczy, a objawy kliniczne pojawiają się po zniszczeniu około 90% tkanki. Charakterystyczne zaburzenia hormonalne obejmują niedobór kortyzolu i aldosteronu, co skutkuje hipoglikemią, hiperkaliemią, kwasicą metaboliczną, hipotensją oraz hiperpigmentacją skóry z powodu podwyższonego poziomu ACTH. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu porannego kortyzolu i ACTH, gdzie w chorobie Addisona obserwuje się niski poziom kortyzolu i znacznie podwyższony ACTH oraz wzrost aktywności reniny w osoczu.
21-hydroksylaza, adrenoleukodystrofia, autoimmunologiczne zapalenie nadnerczy, autoimmunologiczny zespół wielogruczołowy, bielactwo, choroba Addisona, choroba tarczycy, cukrzyca typu 1, cytotoksyczne limfocyty T, gen AIRE, główny układ zgodności tkankowej, haplotypy HLA, hiperkaliemia, hormon adrenokortykotropowy, hormon uwalniający kortykotropinę, kryzys nadnerczowy, limfocyty T i B, niedobór witaminy B12, niedoczynność kory nadnerczy, niedoczynność przytarczyc, przeciwciała przeciwko 21-hydroksylazie, przedwczesna niewydolność jajników, steroidogeneza, wrodzony przerost nadnerczy, wtórna niedoczynność nadnerczy, zespół Schmidta