niedrożność dużych naczyń
Niedrożność dużych naczyń (ang. large vessel occlusion, LVO) to stan kliniczny polegający na zamknięciu głównych tętnic mózgowych, najczęściej dotyczący tętnicy środkowej mózgu, tętnicy szyjnej wewnętrznej, tętnicy podstawnej lub tętnicy przedniej mózgu. Jest najcięższą postacią udaru niedokrwiennego mózgu, odpowiedzialną za około 30-40% wszystkich udarów niedokrwiennych.
Niedrożność dużych naczyń najczęściej spowodowana jest zatorem pochodzenia sercowego (np. w przebiegu migotania przedsionków) lub zakrzepem tworzącym się na blaszce miażdżycowej. Klinicznie manifestuje się ciężkim deficytem neurologicznym, często z punktacją w skali NIHSS (National Institutes of Health Stroke Scale) powyżej 10 punktów. Charakterystyczne objawy obejmują połowicze porażenie, zaburzenia mowy, niedowidzenie połowicze oraz zaburzenia świadomości.
Diagnostyka niedrożności dużych naczyń opiera się na pilnym obrazowaniu naczyniowym, takim jak angiografia CT, angiografia MR lub klasyczna angiografia cyfrowa. Leczenie polega na jak najszybszym przywróceniu przepływu krwi, przy czym złotym standardem jest trombektomia mechaniczna wykonywana w ciągu 6-24 godzin od wystąpienia objawów, często poprzedzona dożylnym podaniem rekombinowanego tkankowego aktywatora plazminogenu (rt-PA).
Rokowanie w niedrożności dużych naczyń jest poważne – nieleczona prowadzi do rozległego udaru z wysoką śmiertelnością (około 30-40%) i ciężką niepełnosprawnością u osób, które przeżyją. Wczesne rozpoznanie i szybkie wdrożenie leczenia rewaskularyzacyjnego znacząco poprawia rokowanie, zmniejszając śmiertelność i niepełnosprawność pacjentów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba małych naczyń – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Choroba małych naczyń mózgowych (CSVD) jest kluczowym czynnikiem ryzyka udarów mózgu (25% przypadków) oraz demencji (45%). Biomarkery CSVD, takie jak hiperintensywności istoty białej (WMH), zanik korowy i głęboki, oraz mikrokrwawienia, wykazują istotne powiązania z gorszymi wynikami funkcjonalnymi po krwotoku śródmózgowym (ICH) i ostrym udarze niedokrwiennym (AIS). W modelach wieloczynnikowych OR dla WMH wynosi 1,52 (95% CI 1,12-2,06), dla zaniku korowego 1,80 (95% CI 1,19-2,73), a dla ciężkiego zaniku 1,94 (95% CI 1,36-2,74). Liczba mikrokrwawień poprawia predykcję wyniku udaru (p=0,002), a obecność lakunowych ognisk niedokrwiennych również istotnie wpływa na rokowanie (p=0,01). Całkowite obciążenie CSVD, oceniane w MRI, modyfikuje efekty leczenia chirurgicznego i jest powiązane z jakością życia (HRQoL), zwłaszcza w domenach mobilności i widzenia, 3 miesiące po udarze.
amyloid beta, choroba Alzheimera, choroba małych naczyń, choroba małych naczyń mózgowych, demencja, funkcjonalny rezonans magnetyczny, hiperintensywność istoty białej, jakość życia związana ze zdrowiem, krwotok śródmózgowy, mikrokrwawienie, mikrokrwawienie mózgowe, mózgowa angiopatia amyloidowa, MRI mózgu, nadciśnienie tętnicze, niedrożność dużych naczyń, obrazowanie ściany naczyń, obrazowanie tensora dyfuzji, ostry udar niedokrwienny, pogorszenie funkcji poznawczych, pole pod krzywą, udar mózgu, zanik korowy - Leksykon chorób i schorzeń
Udar mózgu – Leczenie
Udar mózgu, szczególnie udar niedokrwienny, wymaga natychmiastowej interwencji, gdyż każda minuta opóźnienia skutkuje obumieraniem około 1,9 miliona neuronów. Podstawą leczenia udaru niedokrwiennego jest szybkie przywrócenie przepływu krwi do mózgu, co realizuje się głównie poprzez terapię trombolityczną (alteplaza, tenekteplaza) podawaną do 4,5 godziny od wystąpienia objawów oraz trombektomię mechaniczną, możliwą do 6-24 godzin w zależności od obrazowania. Leki przeciwpłytkowe (np. kwas acetylosalicylowy, klopidogrel) stosuje się w profilaktyce wtórnej lub gdy tromboliza jest przeciwwskazana. W udarze krwotocznym kluczowe jest zatrzymanie krwawienia, kontrola ciśnienia tętniczego oraz ewentualne zabiegi neurochirurgiczne, takie jak kraniotomia czy embolizacja tętniaka.
afazja, alteplaza, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, dysfagia, endarterektomia tętnicy szyjnej, funkcja poznawcza, funkcjonalna stymulacja elektryczna, hiperlipidemia, kraniektomia dekompresyjna, kraniotomia, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedrożność dużych naczyń, przezczaszkowa stymulacja magnetyczna, stentowanie tętnicy szyjnej, tenekteplaza, terapia lustrzana, terapia trombolityczna, tkankowy aktywator plazminogenu, trombektomia mechaniczna, udar krwotoczny, udar niedokrwienny, zawał mózgu