Choroba małych naczyń
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Choroba małych naczyń mózgowych (CSVD) jest kluczowym czynnikiem ryzyka udarów mózgu (25% przypadków) oraz demencji (45%). Biomarkery CSVD, takie jak hiperintensywności istoty białej (WMH), zanik korowy i głęboki, oraz mikrokrwawienia, wykazują istotne powiązania z gorszymi wynikami funkcjonalnymi po krwotoku śródmózgowym (ICH) i ostrym udarze niedokrwiennym (AIS). W modelach wieloczynnikowych OR dla WMH wynosi 1,52 (95% CI 1,12-2,06), dla zaniku korowego 1,80 (95% CI 1,19-2,73), a dla ciężkiego zaniku 1,94 (95% CI 1,36-2,74). Liczba mikrokrwawień poprawia predykcję wyniku udaru (p=0,002), a obecność lakunowych ognisk niedokrwiennych również istotnie wpływa na rokowanie (p=0,01). Całkowite obciążenie CSVD, oceniane w MRI, modyfikuje efekty leczenia chirurgicznego i jest powiązane z jakością życia (HRQoL), zwłaszcza w domenach mobilności i widzenia, 3 miesiące po udarze.
- Prognozy choroby małych naczyń (Small vessel disease prognosis)
- Rokowanie funkcjonalne po udarze krwotocznym
- Rokowanie po udarze niedokrwiennym
- Jakość życia związana ze zdrowiem po udarze
- Przewidywanie ryzyka demencji
- Rola nowych technik obrazowania w prognozowaniu
- Implikacje dla badań klinicznych
- Rola CSVD w kontekscie leczenia endowaskularnego
- Czynniki wpływające na prognozę
Prognozy choroby małych naczyń (Small vessel disease prognosis)
Choroba małych naczyń mózgowych (CSVD) stanowi istotny problem kliniczny, odpowiadając za 25% udarów mózgu i przyczyniając się do 45% przypadków demencji. 1 Rokowanie w tej chorobie zależy od wielu czynników, a najnowsze badania dostarczają coraz więcej danych na temat czynników predykcyjnych i możliwości prognostycznych w tej jednostce chorobowej.
Rokowanie funkcjonalne po udarze krwotocznym
Biomarkery choroby małych naczyń widoczne w badaniu CT wykazują istotny związek z 6-miesięcznym wynikiem funkcjonalnym po krwotoku śródmózgowym (ICH). W modelach wieloczynnikowych (skorygowanych o składniki skali ICH) obecność hiperintensywności istoty białej (WMH) (iloraz szans [OR] 1.52, 95% przedział ufności [CI] 1.12-2.06), obecność zaniku korowego (OR 1.80, 95% CI 1.19-2.73), obecność zaniku głębokiego (OR 1.66, 95% CI 1.17-2.34) oraz ciężki zanik (zarówno głęboki, jak i korowy) (OR 1.94, 95% CI 1.36-2.74) były niezależnie związane z gorszym wynikiem funkcjonalnym. 2 Skala ICH ma akceptowalną moc dyskryminacyjną do przewidywania 6-miesięcznego wyniku funkcjonalnego po krwotoku śródmózgowym, jednak dodanie biomarkerów CSVD nie poprawia znacząco tej mocy dyskryminacyjnej. 3
Badania wykazują, że po skutecznej redukcji krwiaka poprzez minimalnie inwazyjną chirurgię (MIS), istotnie niższe szanse na zły wynik funkcjonalny występują u pacjentów z mniejszym całkowitym obciążeniem CSVD, a także przy braku lakunowych ognisk niedokrwiennych i ciężkich hiperintensywności istoty białej. 4 Całkowite obciążenie CSVD w obrazowaniu MRI mózgu, a zwłaszcza obecność ciężkich hiperintensywności istoty białej i lakunowych ognisk niedokrwiennych, znacząco modyfikuje efekt skutecznego zabiegu chirurgicznego na niekorzystny wynik. 5
Rokowanie po udarze niedokrwiennym
Liczba mikrokrwawień ocenianych w sposób ciągły oraz obecność lakunowych ognisk niedokrwiennych są związane z wynikiem udaru niezależnie od wieku, ciężkości udaru, niepełnosprawności przed udarem i innych cech CSVD. 6 Analiza modelu z ciągłą oceną cech CSVD wykazała, że liczba mikrokrwawień w momencie udaru poprawiła przewidywanie wyniku udaru (p=0,002), podczas gdy inne parametry CSVD, takie jak poszerzone przestrzenie okołonaczyniowe (EPVS), hiperintensywności istoty białej (WMH) i liczba lakunowych ognisk niedokrwiennych, nie miały takiego wpływu. 7
W modelu z binarną oceną cech CSVD, obecność lakunowych ognisk niedokrwiennych poprawiła przewidywanie wyniku udaru (p=0,01). 8 Liczba mikrokrwawień poprawiła przewidywanie wyniku udaru, podczas gdy sama obecność lub brak jednego mikrokrwawienia (model binarny) nie była informatywna dla modelu predykcyjnego. 9
Badania prospektywne wykazały, że obciążenie chorobą małych naczyń mózgowych (cSVD) było znacząco wyższe u pacjentów z gorszym wynikiem funkcjonalnym przy wypisie oraz 12 miesięcy po incydencie naczyniowo-mózgowym. 10 Obciążenie cSVD było predyktorem złego wyniku (OR 2,8; p≤0,001). 11 Znaleziono istotny związek między średnim ciśnieniem rozkurczowym w ciągu 72 godzin (DBP72h) (p≤0,01), cSVD (p=0,013) a wynikiem przy wypisie. Po 12 miesiącach stwierdzono związek między wynikiem a DBP72h (p=0,018) oraz tendencję statystyczną dotyczącą cSVD (p=0,08). 12
Rosnąca liczba badań sugeruje, że cSVD u pacjentów z ostrym udarem niedokrwiennym (AIS) jest niezależnie związana z gorszym wynikiem funkcjonalnym w krótkim i długim terminie po incydencie naczyniowo-mózgowym. 13 Obciążenie cSVD nie przewidywało istotnie złego wyniku po 12 miesiącach, niemniej jednak istniała tendencja statystyczna (OR 1,69; 95% CI 0,94-3,04; p=0,08). 14
Jakość życia związana ze zdrowiem po udarze
Obciążenie mózgu chorobą małych naczyń przewiduje niższą jakość życia związaną ze zdrowiem (HRQoL), głównie w domenach mobilności i widzenia 3 miesiące po ostrym udarze niedokrwiennym. 15 Głównym ustaleniem badania jest to, że obciążenie SVD, obejmujące całkowite uszkodzenie mózgu wynikające z SVD, było niezależnie i negatywnie związane z HRQoL, szczególnie w domenach mobilności i widzenia. 16
Badania sugerują, że przesiewowa ocena wyjściowego obciążenia SVD może pomóc w identyfikacji pacjentów udarowych z gorszą jakością życia po udarze, szczególnie w domenach funkcjonowania fizycznego i wzrokowego, którzy mogliby skorzystać z bardziej ukierunkowanych strategii leczenia i rehabilitacji. 17
Przewidywanie ryzyka demencji
Prosty wskaźnik choroby małych naczyń (SVD), który wykorzystuje informacje dostępne w szybkiej ocenie wzrokowej klinicznych skanów MRI, może przewidywać ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych i demencji, ponad to, co zapewniają proste miary kliniczne. 18 W zbiorczej analizie trzech kohort, wskaźnik poprawił przewidywanie demencji (pole pod krzywą [AUC], 0,85; 95% CI, 0,81-0,89) w porównaniu z tym, co wynikało z samych klinicznych czynników ryzyka (AUC, 0,76; 95% CI, 0,71-0,81). 19
Prosty wynik SVD, łatwy do uzyskania z klinicznych skanów MRI, a zatem możliwy do zastosowania w rutynowej praktyce klinicznej, pomógł w przewidywaniu przyszłego ryzyka demencji. 20 Wynik ten poprawił przewidywanie demencji (AUC, 0,85; 95% CI, 0,81-0,89) w porównaniu z samymi czynnikami ryzyka klinicznego (AUC, 0,76; 95% CI, 0,71-0,81), a bardziej nasilone SVD było związane z wyższą wydajnością predykcyjną. 21
Implikacją kliniczną jest to, że wynik MRI będzie najbardziej przydatny u pacjentów, którzy już mają znaczące SVD, choć biorąc pod uwagę związek między WMH a chorobą Alzheimera, interesujące byłoby formalne przetestowanie jego wartości predykcyjnej w tej populacji. 22
Rola nowych technik obrazowania w prognozowaniu
Badania follow-up, takie jak RUN DMC, mają potencjał do dalszego wyjaśnienia przyczyn i ewentualnie lepszego przewidywania konsekwencji zmian integralności istoty białej u osób starszych z SVD poprzez wykorzystanie stosunkowo nowych technik obrazowania. 23 Dane z takich badań mogą dostarczyć lepszego zrozumienia patofizjologii zaburzeń poznawczych i ruchowych u osób starszych z SVD. 24
Wykonanie i zakończenie follow-up w badaniach może ostatecznie wyjaśnić rolę SVD na mikrostrukturalną integralność istoty białej w przejściu od „normalnego” starzenia się do pogorszenia funkcji poznawczych i ruchowych, a ostatecznie do demencji i parkinsonizmu. 25
Badanie RUN DMC ma potencjał do dalszego wyjaśnienia przyczyn i konsekwencji zmian integralności istoty białej u osób starszych z mózgową SVD poprzez wykorzystanie nowych technik obrazowania, takich jak obrazowanie tensora dyfuzji (DTI) i funkcjonalny rezonans magnetyczny w stanie spoczynku (resting state fMRI). 26 Gdy zostanie to potwierdzone, zmiany w integralności istoty białej ocenione przez te techniki mogą funkcjonować jako zastępczy punkt końcowy dla funkcji poznawczych i ruchowych w przyszłych badaniach terapeutycznych dotyczących naczyniowych czynników ryzyka w SVD. 27
Implikacje dla badań klinicznych
Badania kliniczne u pacjentów ze wszystkimi podtypami cSVD są pilnie potrzebne i powinny stosować szerokie kryteria włączenia i wyniki kliniczne oraz koncentrować się na sposobach maksymalizacji zbierania wyników poznawczych, aby uniknąć brakujących danych. 28 Długoterminowy charakter cSVD wymaga długiego czasu trwania badania, co czyni retencję pacjentów kluczową kwestią. 29
Badanie LACI-2 wykazało, że badania średniej wielkości u pacjentów z cSVD, które wykorzystują wyniki kliniczne, mogą dostarczyć dowodów na korzyści z leczenia. 30 LACI-2 również potwierdziło, że upośledzenie funkcji poznawczych jest najczęstszym niekorzystnym wynikiem po lakunarnym udarze niedokrwiennym, kilkakrotnie częstszym niż nawracający udar, śmierć lub zależność. 31
Przyszłe badania u pacjentów z cSVD powinny rozważyć skupienie się na wynikach poznawczych, z zależnością, nawracającymi zdarzeniami naczyniowymi, śmiercią i jakością życia jako wynikami drugorzędowymi. 32
Rola CSVD w kontekscie leczenia endowaskularnego
Korelacja między chorobą małych naczyń mózgowych (CSVD) a wynikami pacjentów z ostrym udarem niedokrwiennym (AIS) po terapii endowaskularnej (EVT) pozostaje niejasna. 33 Ostatnie badania wykazały, że CSVD występuje częściej u pacjentów z AIS niż w populacji ogólnej, a ciężkie obciążenie CSVD jest związane ze zwiększonym ryzykiem objawowego krwotoku śródmózgowego (sICH) i złego wyniku u pacjentów z AIS po dożylnej trombolizie (IVT), co jest uważane za czynnik ryzyka dla pacjentów z AIS. 34
Jednak ciężkie obciążenie CSVD nie było istotnie związane z wynikami pierwotnymi i wtórnymi w jednoczynnikowych lub wieloczynnikowych modelach regresji. 35 Wyniki badań sugerują, że ocena poszerzonych przestrzeni okołonaczyniowych w centrum półowalnym (EPVS-CS) może być klinicznie istotnym wskaźnikiem ryzyka wczesnego pogorszenia neurologicznego (END) u pacjentów z niedrożnością dużych naczyń (LVO-AIS) poddawanych EVT. 36
Ogólnie rzecz biorąc, badania sugerują, że pacjenci z ciężkim obciążeniem CSVD, którzy stanowią znaczną część pacjentów z AIS-LVO, mogliby odnieść korzyści z EVT, chociaż deficyty neurologiczne mogą się wahać w fazie nadostrej. 37 W konsekwencji, gdy rozważa się hiperintensywności istoty białej (WMH) i poszerzone przestrzenie okołonaczyniowe (EPVS) razem jako radiologiczne wyrażenie obciążenia CSVD, nie powinny one być wskaźnikiem wykluczającym przy ustalaniu kwalifikacji pacjenta do EVT. 38
Czynniki wpływające na prognozę
Do dnia dzisiejszego prognozowanie, którzy pacjenci z CSVD będą postępować do demencji, okazało się trudne; jednak nowo opracowane biomarkery MRI wykazują obiecujące wyniki. 39 Typowa dysfunkcja chodu obserwowana w CSVD nie powinna być mylona z chodem naczyniowym parkinsonowskim. 40
Najbardziej kontrowersyjną populacją w dylemacie zakrzepica-krwawienie są pacjenci z mikrokrwawieniami mózgowymi (CMBs), szczególnie populacja z mózgową angiopatią amyloidową (CAA) z wyłącznie CMBs. 41 Dodatkowo, obecność amyloidu beta (Aβ) została powiązana z chorobą Alzheimera, a CAA typu kapilarnego może przyczyniać się do demencji u pacjentów z chorobą Alzheimera. 42
Dzięki rosnącej dostępności obrazowania tensora dyfuzji (DTI), skanowania zależnego od poziomu tlenu we krwi (blood oxygen level-dependent), obrazowania ściany naczyń (VWI) i MRI o ultra-wysokim polu, CSVD może być diagnozowane wcześniej, otwierając możliwość odwrócenia procesu chorobowego we wczesnych stadiach. 43
Badania wykazały również nieoczekiwany związek między średnim ciśnieniem rozkurczowym w ciągu 72 godzin (DBP72h) a wynikiem funkcjonalnym przy wypisie i 12 miesięcy później. 44 Wyniki sugerują zindywidualizowaną opiekę udarową poprzez obniżanie lub podwyższanie DBP w zależności od obciążenia cSVD w celu wpływu na wynik funkcjonalny. 45
Najważniejszym modyfikowalnym czynnikiem ryzyka jest nadciśnienie tętnicze, definiowane jako ciśnienie krwi powyżej 140/90 mm Hg. 46 Hiperintensywności istoty białej (WMH) i lakunowe ogniska niedokrwienne były niezależnie związane z ogólną funkcją poznawczą i silnie przewidywały szybkie globalne pogorszenie funkcjonalne w próbce niezależnie żyjących osób starszych (średni wiek 74,1 lat). 47
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.