częściowy niedobór DPD
Częściowy niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD) to zaburzenie metaboliczne, które wpływa na zdolność organizmu do prawidłowego rozkładu fluoropirymidyn, w tym powszechnie stosowanego leku przeciwnowotworowego 5-fluorouracylu (5-FU) oraz jego prolek, takich jak kapecytabina. DPD jest głównym enzymem odpowiedzialnym za katabolizm około 80-85% podanej dawki 5-FU.
Częściowy niedobór DPD występuje u około 3-8% populacji ogólnej i jest związany z mutacjami w genie DPYD. Pacjenci z częściowym niedoborem DPD są narażeni na zwiększone ryzyko ciężkiej, a nawet zagrażającej życiu toksyczności podczas standardowej terapii fluoropirymidynami, manifestującej się poprzez neutropenię, trombocytopenię, zapalenie błon śluzowych, biegunkę i zespół ręka-stopa.
Obecnie zaleca się badania przesiewowe w kierunku niedoboru DPD przed rozpoczęciem leczenia fluoropirymidynami. Dostępne metody diagnostyczne obejmują genotypowanie DPYD, pomiar aktywności enzymatycznej DPD w komórkach jednojądrzastych krwi obwodowej oraz oznaczanie stosunku dihydrouracylu do uracylu w osoczu. U pacjentów z częściowym niedoborem DPD konieczna jest redukcja dawki leku (zwykle o 25-50%) i ścisłe monitorowanie toksyczności.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Capecitabine Glenmark 150 mg
Capecitabine Glenmark, dostępny w dawkach 150 mg i 500 mg w postaci tabletek powlekanych, jest fluoropirymidyną stosowaną w terapii przeciwnowotworowej. Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do jego stosowania są: nadwrażliwość na kapecytabinę, fluorouracyl lub substancje pomocnicze (w tym laktozę bezwodną: 7,640 mg w tabletce 150 mg i 25,470 mg w tabletce 500 mg), całkowity niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD), ciąża i karmienie piersią, ciężka leukopenia, neutropenia, trombocytopenia, ciężkie zaburzenia czynności wątroby oraz nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min). Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazanie do jednoczesnego lub niedawnego stosowania brywudyny ze względu na ryzyko śmiertelnej toksyczności wynikającej z hamowania metabolizmu fluoropirymidyn. Przed rozpoczęciem terapii konieczna jest pełna ocena morfologii krwi oraz funkcji wątroby i nerek.
brywudyna, częściowy niedobór DPD, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, działanie toksyczne, fluoropirymidyna, inhibitory CYP2C9, kapecytabina, klirens kreatyniny, laktoza bezwodna, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, morfologia krwi, nadwrażliwość na fluorouracyl, nadwrażliwość na lek, neutropenia, niedobór DPD, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, reakcja krzyżowa, tabletka 150 mg, tabletka 500 mg, tabletka powlekana, teratogenność, trombocytopenia, warfaryna, wyniszczenie nowotworowe, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Capecitabine Glenmark 500 mg
Kapecytabina (Capecitabine Glenmark 150 mg i 500 mg) jest prolekiem fluorouracylu, stosowanym w terapii przeciwnowotworowej, którego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na kapecytabinę, fluorouracyl lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (7,640 mg w tabletce 150 mg i 25,470 mg w tabletce 500 mg). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest całkowity niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej (DPD), co grozi kumulacją toksycznych metabolitów i ciężkimi działaniami niepożądanymi. Ponadto, kapecytabina nie powinna być stosowana u pacjentów z ciężką leukopenią, neutropenią, trombocytopenią, ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min), a także w okresie ciąży i karmienia piersią ze względu na ryzyko teratogenności i przenikania do mleka matki. Szczególnie istotne jest przeciwwskazanie do jednoczesnego lub niedawnego stosowania brywudyny, co może prowadzić do śmiertelnej toksyczności fluoropirymidyn.
brywudyna, ciąża, częściowy niedobór DPD, fluoropirymidyna, fluorouracyl, kapecytabina, karmienie piersią, klirens kreatyniny, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, nadwrażliwość, neutropenia, niedobór dehydrogenazy dihydropirymidynowej, nietolerancja laktozy, prolek, trombocytopenia, umiarkowane zaburzenie nerek, umiarkowane zaburzenie wątroby, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – 5-Fluorouracil-Ebewe
5-Fluorouracil-Ebewe (50 mg/ml) jest lekiem o potencjalnym działaniu mutagennym i rakotwórczym, wymagającym ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa podczas przygotowywania i podawania, w tym stosowania odzieży ochronnej i pracy w warunkach jałowych z przepływem laminarnym. Kobiety w ciąży nie powinny mieć kontaktu z lekiem. Leczenie może wywoływać poważne działania niepożądane kardiotoksyczne, takie jak zawał mięśnia sercowego, arytmie, zapalenie mięśnia sercowego czy zespół takotsubo, szczególnie częstsze przy ciągłej infuzji niż bolusie. Należy monitorować czynność serca, zwłaszcza u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca w wywiadzie, i natychmiast przerwać terapię w przypadku ciężkiej kardiotoksyczności. Ponadto, odnotowano przypadki encefalopatii (w tym hiperamonemicznej, leukoencefalopatii i PRES), które wymagają przerwania leczenia i oznaczenia stężenia amoniaku w surowicy, szczególnie u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby. Ryzyko zespołu rozpadu guza jest zwiększone u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, hiperkaliemią, dużym obciążeniem nowotworowym lub szybko postępującą chorobą, co wymaga profilaktyki w postaci nawodnienia i korekty hipourykemii.
5-fluorouracyl, arytmia, ataksja, brywudyna, choroba niedokrwienna serca, częściowy niedobór DPD, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, dezorientacja, dławica piersiowa, encefalopatia hiperamonemiczna, fluoropirymidyna, fluorouracyl, hiperkaliemia, kapecytabina, kardiomiopatia stresowa, kardiotoksyczność, kwasica mleczanowa, leukoencefalopatia, neurotoksyczność, neutropenia, niedobór DPD, splątanie, wstrząs kardiogenny, zapalenie jamy ustnej, zapalenie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego, zespół rozpadu guza, zespół takotsubo, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii