niedrożność odźwiernika
Niedrożność odźwiernika (łac. stenosis pylori) to schorzenie polegające na zwężeniu lub całkowitym zamknięciu światła odźwiernika, czyli mięśniowego zwieracza łączącego żołądek z dwunastnicą. Stan ten prowadzi do utrudnionego lub całkowicie zablokowanego przechodzenia treści pokarmowej z żołądka do dalszych odcinków przewodu pokarmowego.
Niedrożność odźwiernika może występować jako schorzenie wrodzone (szczególnie u niemowląt) lub nabyte. Postać nabyta najczęściej rozwija się w wyniku chorób takich jak owrzodzenie dwunastnicy lub żołądka, nowotwory, stany zapalne lub po przebytych urazach. W niektórych przypadkach przyczyną może być również blizna pozapalna po wcześniejszym leczeniu wrzodów.
Objawy niedrożności odźwiernika obejmują wymioty (często zawierające niestrawiony pokarm przyjęty wiele godzin wcześniej), uczucie pełności w nadbrzuszu, wzdęcia, utratę masy ciała, odwodnienie oraz zaburzenia elektrolitowe. W przypadku niedrożności wrodzonej u niemowląt charakterystyczne są wymioty o typie „chlustającym”, pojawiające się zwykle po karmieniu.
Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (USG, tomografia komputerowa, badanie kontrastowe górnego odcinka przewodu pokarmowego), gastroskopię oraz badania laboratoryjne. Leczenie zależy od przyczyny i stopnia zaawansowania niedrożności – od farmakoterapii w lżejszych przypadkach, po interwencje endoskopowe (np. rozszerzanie balonowe, wprowadzenie stentu) lub zabiegi chirurgiczne (pyloroplastyka, pyloromiotomia, gastrojejunostomia) w cięższych przypadkach.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Wrzód żołądka – Epidemiologia
Wrzód żołądka stanowi około jedną trzecią wszystkich wrzodów trawiennych, z roczną zachorowalnością na poziomie 0,1-0,3% (1 przypadek na 1000 osobolat). Epidemiologia choroby wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne i demograficzne, z wyższą częstością w krajach o większym rozpowszechnieniu zakażenia Helicobacter pylori (do 70% populacji w krajach rozwijających się). Występowanie wrzodów żołądka wzrasta z wiekiem, osiągając szczyt w 5-7 dekadzie życia, a czynniki ryzyka obejmują zakażenie H. pylori (obecne u około 70% pacjentów z wrzodami żołądka), przewlekłe stosowanie NLPZ (zwiększające ryzyko 3-4-krotnie), palenie tytoniu (RR 2,0) oraz czynniki socjoekonomiczne i genetyczne. Powikłania choroby to przede wszystkim krwawienie (dotyczące do 15% pacjentów, z zachorowalnością 1957/100 000 osób/rok), perforacja (0,19-3% przypadków, śmiertelność do 30%) oraz niedrożność odźwiernika (2%). Śmiertelność z powodu choroby wrzodowej wynosi około 1 na 100 000 osób rocznie, a 30-dniowa śmiertelność po perforacji sięga 16,3%.
anemia, aspiryna, biopsja, bliznowacenie, ból w górnej części brzucha, choroba wrzodowa, endoskopia, Helicobacter pylori, krwawienie z przewodu pokarmowego, niedrożność odźwiernika, niesteroidowy lek przeciwzapalny, objawy dyspeptyczne, palenie tytoniu, perforacja, perforowany wrzód trawienny, przetoka, rak żołądka, środek przeciwdrobnoustrojowy, terapia eradykacyjna, test oddechowy z mocznikiem, wrzód dwunastnicy, wrzód żołądka - Leksykon chorób i schorzeń
Gastropareza – Epidemiologia
Gastropareza definiowana jest jako opóźnione opróżnianie żołądka trwające co najmniej 3 miesiące, bez mechanicznej niedrożności, manifestujące się nudnościami, wymiotami, uczuciem pełności poposiłkowej, odbijaniem, wzdęciami i bólem w nadbrzuszu. Epidemiologia gastroparezy jest trudna do precyzyjnego określenia z powodu słabej korelacji objawów z opóźnionym opróżnianiem żołądka oraz niedostatecznego stosowania obiektywnych metod diagnostycznych, takich jak scyntygrafia opróżniania żołądka i endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego. Współczynniki zachorowalności na pewną gastroparezę (objawy plus potwierdzenie scyntygraficzne) wahają się od 1,9 do 9,8 na 100 000 osobolat, z wyraźną przewagą kobiet (4-krotnie wyższa zachorowalność niż u mężczyzn) oraz wzrostem częstości z wiekiem, szczególnie powyżej 60 roku życia. Cukrzyca, zwłaszcza typu 1, jest najczęstszą przyczyną gastroparezy, z częstością występowania opóźnionego opróżniania żołądka u chorych na cukrzycę typu 1 sięgającą 27-58%, a u typu 2 około 30%. Idiopatyczna gastropareza, często po zakażeniach wirusowych, stanowi znaczącą część przypadków, szczególnie u kobiet młodych i w średnim wieku.
ból nadbrzusza, choroba wrzodowa, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, endoskopia górnego odcinka, gastropareza, gastropareza cukrzycowa, gastropareza idiopatyczna, gastropareza polekowa, gastropareza pooperacyjna, mechaniczna niedrożność, niedożywienie, niedrożność jelita cienkiego, niedrożność odźwiernika, nudności i wymioty, objawy gastroparezy, opóźnione opróżnianie żołądka, pełność poposiłkowa, scyntygrafia opróżniania żołądka, scyntygrafia żołądka, test opróżniania żołądka, wagotomia, wczesne uczucie sytości, zaburzenia elektrolitowe, zakażenie enterowirusowe, zaostrzenie objawów - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy – Objawy
Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy charakteryzuje się obecnością ubytków błony śluzowej pod wpływem kwasu solnego i pepsyny, manifestując się przede wszystkim bólem w nadbrzuszu o różnym charakterze i czasie występowania w zależności od lokalizacji wrzodu (15-30 minut po posiłku dla wrzodów żołądka, 2-3 godziny lub noc dla wrzodów dwunastnicy). Objawy to także uczucie pełności, wzdęcia, nudności, wymioty, utrata apetytu i masy ciała. Do 70% pacjentów, zwłaszcza starszych i stosujących NLPZ, może pozostawać bezobjawowych, co zwiększa ryzyko powikłań takich jak krwawienie (15-20% przypadków), perforacja (2-10%) oraz zwężenie odźwiernika prowadzące do niedrożności. Diagnostyka i leczenie powinny uwzględniać ryzyko powikłań oraz obecność czynników ryzyka, w tym zakażenia Helicobacter pylori, stosowania NLPZ, palenia tytoniu i alkoholu.
bliznowacenie, błona śluzowa żołądka, ból brzucha, ból nadbrzusza, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba wrzodowa, eradykacja Helicobacter pylori, Helicobacter pylori, krwawienie z wrzodu, kwas żołądkowy, lek zobojętniający, niedokrwistość, niedrożność odźwiernika, niemy wrzód, NLPZ, perforacja wrzodu, perforacja żołądka, rak żołądka, remisja choroby, smoliste stolce, wrzód dwunastnicy, wrzód oporny, wrzód trawienny, wrzód żołądka, wymioty krwiste, zaostrzenie choroby, zespół Zollingera-Ellisona, zgaga, zwężenie odźwiernika - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół zollingera-ellisona – Objawy
Zespół Zollingera-Ellisona (ZES) to rzadkie schorzenie endokrynologiczne, charakteryzujące się obecnością gastrinomy w trzustce lub dwunastnicy, prowadzącą do nadprodukcji gastryny i wtórnej hipersekrecji kwasu solnego. Klinicznie manifestuje się bólem brzucha (70-100% pacjentów), biegunką (37-73%), zgagą (44%), nudnościami, utratą masy ciała oraz powikłaniami takimi jak mnogie, nawracające owrzodzenia trawienne, często w nietypowych lokalizacjach jelita cienkiego. W przypadku zespołu MEN1 objawy mogą pojawiać się wcześniej i mieć łagodniejszy przebieg, z biegunką jako dominującym symptomem. Diagnostyka jest często opóźniona (średnio ponad 5 lat) ze względu na niespecyficzność objawów i ich podobieństwo do choroby wrzodowej czy GERD, a także rzadkość występowania (poniżej 2 przypadków na milion rocznie). Gastrinoma ma tendencję do powolnego wzrostu, ale 60-90% guzów jest złośliwych, z przerzutami do wątroby u 10-35% pacjentów, zwłaszcza w przypadku guzów trzustkowych.
biegunka, ból brzucha, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa, dysfagia, gastrinoma, gastryna, inhibitor pompy protonowej, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas żołądkowy, niedożywienie, niedrożność, niedrożność odźwiernika, nudności i wymioty, owrzodzenie trawienne, perforacja przewodu pokarmowego, przerzut do wątroby, rakowiak żołądka, refluks żołądkowo-przełykowy, smolisty stolec, steatorea, utrata masy ciała, wrzód żołądka, zespół MEN1, zespół złego wchłaniania, zespół Zollingera-Ellisona, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół zollingera-ellisona – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w zespole Zollingera-Ellisona (ZES) jest zróżnicowane i zależy od charakterystyki guza oraz stopnia zaawansowania choroby. Wczesne rozpoznanie i całkowite usunięcie guza chirurgicznie zapewnia ponad 80% przeżywalność po 15 latach, a 5-10-letnie przeżycie przekracza 90%. Czynniki pogarszające rokowanie to m.in. guzy trzustkowe, większe rozmiary guza, obecność przerzutów do wątroby, węzłów chłonnych lub kości, ektopowy zespół Cushinga oraz wysokie stężenia gastryny w surowicy. Pacjenci z ZES powiązanym z zespołem MEN wykazują lepsze przeżycie niż osoby ze sporadycznym ZES. Współczesne leczenie inhibitorami pompy protonowej (PPI) skutecznie kontroluje nadmierne wydzielanie kwasu, co zmniejsza powikłania związane z nadkwaśnością, a główną przyczyną zgonów pozostaje progresja guza gastrinoma.
5-letni wskaźnik przeżycia, choroba przerzutowa, diagnostyka obrazowa, ektopowy zespół Cushinga, gastryna, gastryna w surowicy, guz pierwotny, guz trzustki, inhibitor pompy protonowej, leczenie chirurgiczne, niedrożność odźwiernika, perforacja przewodu pokarmowego, progresja guza, przerzut do wątroby, przerzut do węzła chłonnego, resekcja chirurgiczna, wskaźnik przeżywalności, wydzielanie kwasu żołądkowego, zespół Cushinga, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej, zespół Zollingera-Ellisona, zwężenie przełyku - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy – Epidemiologia
Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (PUD) pozostaje istotnym problemem zdrowotnym globalnie, z dożywotnim ryzykiem rozwoju wynoszącym 5-10% i roczną zapadalnością 0,1-0,3%. Zakażenie Helicobacter pylori jest głównym czynnikiem etiologicznym, odpowiadając za około 90% wrzodów dwunastnicy i 70-90% wrzodów żołądka, a roczna zapadalność u zakażonych wynosi około 1%, co jest 6-10-krotnie wyższe niż u osób niezakażonych. Epidemiologia PUD wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne i demograficzne, z wyższą częstością w krajach o niskim statusie społeczno-ekonomicznym i w regionach o wysokim rozpowszechnieniu H. pylori. W 2019 roku globalne rozpowszechnienie choroby wynosiło około 8,09 miliona przypadków, ze standaryzowanym wiekowo wskaźnikiem 99,40 na 100 000 populacji, co oznacza spadek w porównaniu z 1990 rokiem. Mimo ogólnego spadku zapadalności i śmiertelności (spadek wskaźnika umieralności o 59% do 3,0/100 000 w 2019 r.), obserwuje się stabilność częstości powikłań, takich jak krwawienia (15% pacjentów, zapadalność 19-57/100 000/rok) i perforacje (śmiertelność 10-40%). Czynniki ryzyka powikłań obejmują stosowanie NLPZ, wiek, płeć męską, choroby współistniejące oraz leki immunosupresyjne.
badanie endoskopowe, bliznowacenie, choroba nowotworowa, choroba wrzodowa, eradykacja H. pylori, Helicobacter pylori, indeks Charlsona, kortykosteroid, krwawienie z wrzodu, kwas acetylosalicylowy, lata życia skorygowane niesprawnością, leczenie przeciwkrzepliwe, lek immunosupresyjny, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niedrożność odźwiernika, niesteroidowy lek przeciwzapalny, owrzodzenie dwunastnicy, perforowany wrzód trawienny, standaryzowany współczynnik umieralności, wrzód żołądka, wskaźnik jakości opieki, zakażenie Helicobacter pylori - Leksykon substancji czynnych
Cynaryzyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Cynaryzyna, wykazująca działanie przeciwhistaminowe i przeciwcholinergiczne, wymaga ostrożności u pacjentów z niedociśnieniem tętniczym, szczególnie przy dawkach 150 mg/dobę, ze względu na ryzyko dalszego obniżenia ciśnienia. Lek może powodować podrażnienie błony śluzowej żołądka, dlatego zaleca się podawanie po posiłkach. Ze względu na działanie cholinolityczne, cynaryzyna jest przeciwwskazana lub wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, niedrożnością lub zwężeniem odźwiernika, rozrostem gruczołu krokowego, nadciśnieniem tętniczym, nadczynnością tarczycy, ciężką chorobą wieńcową, zwężeniem szyi pęcherza moczowego, chorobami układu sercowo-naczyniowego oraz padaczką. U chorych z chorobą Parkinsona stosowanie powinno być rozważone jedynie, gdy korzyści przewyższają ryzyko nasilenia objawów. W populacji osób starszych wskazana jest kontrola pod kątem objawów pozapiramidowych.
alergiczny test skórny, błona śluzowa żołądka, choroba Parkinsona, choroba układu sercowo-naczyniowego, choroba wieńcowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dimenhydramina, działanie cholinolityczne, działanie przeciwhistaminowe, fałszywie ujemny wynik, lek przeciwhistaminowy, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, napad jaskry, niedobór laktazy, niedobór sacharazy-izomaltazy, niedociśnienie tętnicze, niedrożność odźwiernika, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, objaw pozapiramidowy, padaczka, porfiria, rozrost gruczołu krokowego, właściwość przeciwhistaminowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zwężenie szyi pęcherza moczowego - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy (PUD) charakteryzuje się obecnością owrzodzeń błony śluzowej, które wymagają kompleksowej opieki pielęgniarskiej obejmującej szczegółową ocenę bólu, nawyków żywieniowych, stosowanych leków (zwłaszcza NLPZ i aspiryny), badanie fizykalne oraz monitorowanie parametrów życiowych i objawów krwawienia (hematemeza, smoliste stolce). Kluczowe diagnozy pielęgniarskie to m.in. ostry ból związany z uszkodzeniem błony śluzowej, ryzyko krwawienia, zaburzenia odżywiania, lęk oraz deficyt wiedzy. Cele opieki obejmują redukcję bólu do poziomu 2-4 w skali 0-10, utrzymanie prawidłowego nawodnienia (ciśnienie skurczowe ≥90 mm Hg, HR 60-100/min, diureza >30 ml/h), stabilizację masy ciała oraz zapobieganie powikłaniom takim jak krwawienie, perforacja czy niedrożność.
antagonista receptora H2, badanie diagnostyczne, biofeedback, bisfosfonian, choroba wrzodowa, diagnoza pielęgniarska, edukacja pacjenta, farmakoterapia, gastroskopia, hematemeza, inhibitor pompy protonowej, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwotok, lek zobojętniający, melena, niedrożność odźwiernika, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ocena pielęgniarska, owrzodzenie błony śluzowej, parametry życiowe, pasaż przewodu pokarmowego, perforacja, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sukralfat, warfaryna, wrzód dwunastnicy, wrzód żołądka, zakażenie Helicobacter pylori, zapalenie otrzewnej, zgłębnik nosowo-żołądkowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Symtiver
Symtiver, zawierający cynaryzynę 20 mg oraz dimenhydraminę 40 mg, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z niedociśnieniem tętniczym, gdyż może potencjalnie obniżać ciśnienie tętnicze, co wymaga monitorowania parametrów hemodynamicznych. Lek należy przyjmować po posiłku, aby zminimalizować ryzyko podrażnień żołądka i dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Ze względu na działanie przeciwcholinergiczne dimenhydraminy, Symtiver może nasilać objawy chorób takich jak jaskra z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, niedrożność odźwiernika dwunastnicy, rozrost gruczołu krokowego, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy oraz ciężka choroba wieńcowa, co wymaga ścisłego monitorowania odpowiednich parametrów klinicznych i funkcji narządów.
antagonista receptora H1, choroba Parkinsona, choroba wieńcowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cynaryzyna, dimenhydramina, działanie antycholinergiczne, jaskra, lek przeciwcholinergiczny, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedrożność odźwiernika, niewydolność serca, objawy z dolnych dróg moczowych, ośrodkowy układ nerwowy, parametry hemodynamiczne, parkinsonizm, podrażnienie żołądka, rozrost gruczołu krokowego, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego