Przedawkowanie
Totylem 60 mg + 0,4 mg

Przedawkowanie preparatu Totylem, zawierającego 60 mg żelaza elementarnego (w postaci hydratu glukonianu żelaza(II)) oraz 0,4 mg kwasu foliowego na tabletkę, wymaga pilnej interwencji medycznej ze względu na ryzyko ostrego zatrucia żelazem. Toksyczne dawki żelaza elementarnego to ≥20 mg/kg masy ciała (objawy zatrucia), >60 mg/kg (ciężka toksyczność) oraz 200-250 mg/kg (dawka potencjalnie śmiertelna). Ostre zatrucie przebiega w pięciu fazach: od wczesnych objawów żołądkowo-jelitowych (0,5-6 h), przez pozorną poprawę (6-24 h), do poważnych powikłań wielonarządowych (6-72 h), niewydolności wątroby (12-96 h) oraz odległych następstw gojenia błony śluzowej przewodu pokarmowego (2-8 tygodni). Przebieg zatrucia może być dynamiczny i nie każdy pacjent przechodzi przez wszystkie fazy.

Przedawkowanie leku Totylem

Przedawkowanie produktu leczniczego Totylem, zawierającego 60 mg żelaza (w postaci hydratu glukonianu żelaza(II)) oraz 0,4 mg kwasu foliowego (w postaci hydratu kwasu foliowego) w każdej tabletce powlekanej, wymaga szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego, zwłaszcza w kontekście zatrucia żelazem, które może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.1

Toksyczne dawki żelaza

W literaturze medycznej przyjmuje się następujące progi toksyczne dla żelaza elementarnego:

  • ≥20 mg/kg masy ciała – dawka mogąca prowadzić do objawów zatrucia2
  • >60 mg/kg masy ciała – dawka mogąca powodować ciężką toksyczność3
  • 200-250 mg/kg masy ciała – dawka potencjalnie śmiertelna4

Fazy ostrego zatrucia żelazem

Ostre zatrucie żelazem przebiega typowo w pięciu fazach o charakterystycznym obrazie klinicznym i określonych ramach czasowych.5

Faza Ramy czasowe Objawy kliniczne Uwagi
Faza I 0,5-6 godzin Objawy żołądkowo-jelitowe: ból brzucha, wymioty, biegunka, krwawe wymioty, hematochezja Pacjenci z zatruciami łagodnymi i umiarkowanymi zazwyczaj nie przechodzą do kolejnych faz
Faza II 6-24 godzin Pozorna poprawa stanu klinicznego, ustąpienie objawów żołądkowo-jelitowych Faza nie zawsze obserwowana, pomimo wchłaniania toksycznych ilości żelaza
Faza III 6-72 godzin Nawrót objawów żołądkowo-jelitowych, wstrząs, kwasica metaboliczna, koagulopatia, zaburzenia czynności wątroby, kardiomiopatia, niewydolność nerek Faza o poważnym rokowaniu z wielonarządowymi zaburzeniami
Faza IV 12-96 godzin Podwyższenie poziomu aminotransferaz, możliwa progresja do niewydolności wątroby Dalsza dekompensacja funkcji wątroby
Faza V 2-8 tygodni Następstwa gojenia się uszkodzonej błony śluzowej przewodu pokarmowego: bliznowacenie, niedrożność odźwiernika lub bliższej części jelita Faza powikłań odległych

Należy zauważyć, że progresja pomiędzy poszczególnymi fazami zatrucia może przebiegać bardzo dynamicznie, a nie każdy pacjent przechodzi przez wszystkie opisane fazy.6

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku przedawkowania preparatu Totylem kluczowe jest natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego:

  1. Jak najszybsze wykonanie płukania żołądka 1% roztworem wodorowęglanu sodu7
  2. W zależności od oznaczonego stężenia żelaza w surowicy, rozważenie zastosowania środka chelatującego8
  3. Preferowanym środkiem chelatującym jest deferoksamina, która wykazuje największą specyficzność wobec jonów żelaza9

Przedawkowanie kwasu foliowego

W kontekście przedawkowania leku Totylem należy również uwzględnić potencjalne skutki nadmiernego spożycia kwasu foliowego. Badania wykazały, że przyjmowanie nadmiernych dawek tego składnika może prowadzić do:

  • Zaburzeń psychicznych
  • Dolegliwości żołądkowo-jelitowych
  • Zaburzeń snu10

Jednak ze względu na bardzo niską zawartość kwasu foliowego w preparacie Totylem (0,4 mg w tabletce), ryzyko wystąpienia toksyczności związanej z przedawkowaniem tego składnika jest znikome.11

Grupy podwyższonego ryzyka

Szczególną uwagę należy zwrócić na przypadki przedawkowania soli żelaza u dzieci, które są grupą najbardziej narażoną na przypadkowe spożycie tego typu preparatów.12 W tej grupie pacjentów konieczne jest szybkie wdrożenie odpowiednich procedur diagnostyczno-terapeutycznych oraz ścisłe monitorowanie parametrów życiowych.

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl