Właściwości farmakokinetyczne leku TOTYLEM (60 mg + 0,4 mg)

Produkt leczniczy TOTYLEM w postaci tabletek powlekanych zawiera dwie aktywne substancje: żelazo (w postaci hydratu glukonianu żelaza(II)) w dawce 60 mg oraz kwas foliowy (w postaci hydratu kwasu foliowego) w dawce 0,4 mg. Każda z tych substancji charakteryzuje się odmiennymi właściwościami farmakokinetycznymi, które zostaną szczegółowo omówione poniżej.¹

Farmakokinetyka żelaza

Wchłanianie żelaza

Wchłanianie żelaza stanowi aktywny proces, który zachodzi przede wszystkim w dwunastnicy oraz w proksymalnej części jelita czczego. Istotną cechą tego procesu jest jego odwrotna zależność od stanu magazynów żelaza w organizmie – wchłanianie ulega zwiększeniu w miarę zmniejszania się zapasów żelaza. Należy podkreślić, że na efektywność wchłaniania żelaza mogą wpływać różne czynniki, takie jak jednoczesne spożywanie niektórych pokarmów i napojów, a także równoczesne stosowanie określonych produktów leczniczych.²

Dystrybucja żelaza

W organizmie człowieka żelazo podlega magazynowaniu głównie w trzech lokalizacjach: szpiku kostnym (szczególnie w erytroblastach), erytrocytach oraz w formie kompleksu z ferrytyną w wątrobie, śledzionie i szpiku kostnym. Transport żelaza w krwiobiegu odbywa się przy udziale białka nośnikowego – transferyny, która dostarcza żelazo przede wszystkim do szpiku kostnego, gdzie następuje jego włączenie do struktury hemoglobiny.³

Metabolizm żelaza

Żelazo, jako jon metalu, nie podlega procesom metabolicznym w wątrobie, co stanowi istotną różnicę w porównaniu do większości substancji leczniczych.⁴

Eliminacja żelaza

U osób zdrowych średnie dobowe wydalanie żelaza szacuje się na około 1 mg. Eliminacja żelaza z organizmu odbywa się kilkoma drogami, z których najważniejsze to:

• przewód pokarmowy (poprzez zrzucanie enterocytów oraz degradację hemu pochodzącego z wynaczynionych erytrocytów)
• układ moczowo-płciowy
• skóra

Warto podkreślić, że organizm człowieka nie posiada fizjologicznego mechanizmu aktywnego wydalania nadmiaru żelaza, co ma istotne znaczenie kliniczne.⁵

Farmakokinetyka kwasu foliowego

Wchłanianie kwasu foliowego

Kwas foliowy (folian) charakteryzuje się szybkim wchłanianiem w przewodzie pokarmowym. Proces ten zachodzi głównie w proksymalnej części jelita cienkiego. Szybkość i stopień wchłaniania kwasu foliowego przyczyniają się do efektywnego uzupełniania jego niedoborów w organizmie.⁶

Dystrybucja kwasu foliowego

Po wchłonięciu kwas foliowy ulega dystrybucji do wszystkich tkanek i płynów ustrojowych w organizmie. Głównym miejscem magazynowania folianów jest wątroba, która stanowi centralny narząd w gospodarce tej witaminy. Istotną klinicznie właściwością kwasu foliowego jest jego zdolność do przenikania do mleka matki, co ma znaczenie podczas laktacji.⁷

Metabolizm kwasu foliowego

W organizmie foliany podlegają przekształceniu do aktywnej formy metabolicznej – 5-metylotetrahydrofolianu (5-MTHF). Proces ten zachodzi głównie w osoczu oraz wątrobie. Charakterystyczną cechą metabolizmu kwasu foliowego jest udział metabolitów w krążeniu jelitowo-wątrobowym, co wpływa na jego biodostępność i czas działania w organizmie.⁸

Eliminacja kwasu foliowego

Eliminacja kwasu foliowego z organizmu odbywa się dwiema drogami:

• Metabolity kwasu foliowego są wydalane z moczem po uprzedniej biotransformacji
• Nadmiar kwasu foliowego jest wydalany w postaci niezmienionej również z moczem

Taki mechanizm eliminacji zapewnia utrzymanie odpowiedniego stężenia folianów w organizmie.⁹