R-enancjomer
R-enancjomer to jedna z form stereoizomerów, które posiadają identyczną strukturę chemiczną, ale różnią się przestrzennym układem atomów. W nomenklaturze chemicznej oznaczenie „R” (łac. rectus – prawy) wskazuje na określoną konfigurację absolutną przy asymetrycznym atomie węgla, zgodnie z regułami Cahna-Ingolda-Preloga.
W farmakologii i medycynie rozróżnienie między enancjomerami ma kluczowe znaczenie, ponieważ często wykazują one odmienne działanie biologiczne. R-enancjomery niektórych leków mogą wykazywać silniejsze działanie terapeutyczne lub mniejsze działania niepożądane w porównaniu do ich S-enancjomerów. Przykładowo, R-enancjomer omeprazolu (esomeprazol) jest skuteczniejszy w leczeniu choroby refluksowej przełyku.
Współczesna farmacja kliniczna coraz częściej stosuje leki enancjomerycznie czyste, zawierające tylko jeden enancjomer (zwykle R lub S), co pozwala na optymalizację terapii, zmniejszenie dawek i ograniczenie działań niepożądanych. Procesy separacji enancjomerów lub ich stereoselektywnej syntezy stanowią ważny obszar badań w przemyśle farmaceutycznym.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Binabic 50 mg
Bikalutamid, substancja czynna leku Binabic, jest niesteroidowym antyandrogenem z grupy antagonistów receptorów androgenowych (kod ATC: L02BB03). Jego mechanizm działania polega na selektywnym, swoistym blokowaniu receptorów androgenowych, co hamuje stymulację androgenową w tkankach docelowych, zwłaszcza w komórkach nowotworowych gruczołu krokowego. Bikalutamid występuje jako racemat, przy czym aktywność antyandrogenna przypisywana jest głównie R-enancjomerowi. Efektem farmakodynamicznym jest zahamowanie wzrostu guza prostaty oraz zmniejszenie jego rozmiarów, co stanowi podstawę terapeutyczną w leczeniu raka prostaty. Preparat Binabic dostępny jest w formie tabletek powlekanych zawierających 50 mg bikalutamidu i jest stosowany w standardowych schematach leczenia nowotworów zależnych od androgenów.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Bicalutamide Accord 150 mg
Bikalutamid jest niesteroidowym antyandrogenem działającym poprzez selektywne wiązanie z receptorem androgenowym typu dzikiego, co prowadzi do zahamowania ekspresji genów stymulowanych androgenami i regresji raka gruczołu krokowego. W badaniach klinicznych obejmujących 8113 pacjentów z rakiem gruczołu krokowego bez przerzutów, stosowanie bikalutamidu w dawce 150 mg wykazało zmniejszenie ryzyka obiektywnej progresji choroby (36,6% vs 38,17% placebo) przy medianie obserwacji 9,7 roku. Największe korzyści odnotowano u pacjentów z miejscowo zaawansowanym rakiem (T3-T4, N+, M0), zwłaszcza po radykalnej prostatektomii lub radioterapii, gdzie odsetek zdarzeń progresji po 10 latach wynosił odpowiednio 29,9% (bikalutamid) vs 30,9% (placebo) oraz 62,7% vs 72,2%. Nie zaobserwowano istotnej różnicy w całkowitym przeżyciu (HR=1,01; 95% CI 0,94-1,09), jednak analiza podgrup wskazuje na zróżnicowane efekty w zależności od stadium choroby i zastosowanego leczenia.
antagonista hormonów, dysfagia, ekspresja genu, kastracja, kastracja chirurgiczna, kastracja farmakologiczna, leczenie uzupełniające, miejscowo zaawansowany rak gruczołu krokowego, monoterapia bikalutamidem, niesteroidowy antyandrogen, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od progresji, R-enancjomer, radioterapia, radykalna prostatektomia, rak gruczołu krokowego bez przerzutów, rak gruczołu krokowego z przerzutami, rak miejscowo zaawansowany, receptor androgenowy, regresja guza gruczołu krokowego, ryzyko progresji, zespół odstawienia androgenów - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lirra 0,5 mg/ml
Lewocetyryzyna, będąca R-enancjomerem cetyryzyny i składnikiem aktywnym leku Lirra (0,5 mg/ml, roztwór doustny), wykazuje silny i wybiórczy antagonizm wobec obwodowych receptorów histaminowych H1, z wartością Ki wynoszącą 3,2 nmol/l, co jest dwukrotnie wyższym powinowactwem niż cetyryzyna (Ki = 6,3 nmol/l). Charakteryzuje się długim okresem półtrwania dysocjacji od receptorów H1 (115 ± 38 minut), co zapewnia długotrwałe działanie terapeutyczne, utrzymujące blokadę receptorów na poziomie 90% po 4 godzinach i 57% po 24 godzinach od podania. W badaniach klinicznych lewocetyryzyna w dawce 5 mg wykazała istotne statystycznie hamowanie powstawania pohistaminowego bąbla i rumienia, z efektem utrzymującym się do 24 godzin (p<0,001), a także szybki początek działania – już po 1 godzinie od podania. Dodatkowo, lek wykazuje działania przeciwalergiczne, takie jak hamowanie migracji eozynofilów, zmniejszenie przepuszczalności naczyń oraz hamowanie uwalniania VCAM-1, co potwierdzono w badaniach in vitro i in vivo.
bąbel i rumień, całoroczne alergiczne zapalenie nosa, choroba atopowa, cząsteczka adhezji komórkowej naczyń, ekspozycja na pyłki, histamina, lek przeciwhistaminowy, lewocetyryzyna, migracja eozynofilów, odstęp QT, powinowactwo do receptora, przewlekła pokrzywka idiopatyczna, przewlekłe alergiczne zapalenie nosa, punktowy wskaźnik nasilenia objawów, R-enancjomer, receptor histaminowy H1, roztocze kurzu domowego, sezonowe alergiczne zapalenie nosa, tachyfilaksja, wskaźnik jakości życia w dermatologii