rak płaskonabłonkowy wargi
Rak płaskonabłonkowy wargi (carcinoma planoepitheliale labii) to nowotwór złośliwy wywodzący się z nabłonka wielowarstwowego płaskiego, najczęściej występujący na wardze dolnej (około 90% przypadków). Stanowi około 30% wszystkich nowotworów jamy ustnej i 1-2% wszystkich nowotworów złośliwych.
Główne czynniki ryzyka rozwoju raka płaskonabłonkowego wargi to długotrwała ekspozycja na promieniowanie UV, palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu oraz przewlekłe drażnienie mechaniczne i termiczne. Istotnym czynnikiem predysponującym jest również rogowacenie słoneczne, które może być zmianą przedrakową.
Klinicznie rak płaskonabłonkowy wargi początkowo objawia się jako niewielkie zgrubienie, owrzodzenie lub grudka, często o hyperkeratotycznej powierzchni, która nie goi się przez dłuższy czas. W miarę progresji nowotworu dochodzi do naciekania głębszych tkanek, destrukcji wargi oraz przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych, głównie podżuchwowych i szyjnych.
Diagnostyka obejmuje badanie kliniczne, biopsję wycinkową lub wycinającą z badaniem histopatologicznym oraz badania obrazowe (USG, TK, MRI) w celu oceny zaawansowania choroby. Leczenie zależy od stopnia zaawansowania i obejmuje chirurgiczne wycięcie zmiany z marginesem zdrowych tkanek, radioterapię, a w zaawansowanych przypadkach leczenie skojarzone z ewentualną rekonstrukcją wargi.
Rokowanie w raku płaskonabłonkowym wargi jest relatywnie dobre w porównaniu do innych nowotworów jamy ustnej, z 5-letnim przeżyciem na poziomie 80-90% dla wczesnych stadiów choroby. Jednak kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak wargi – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak płaskonabłonkowy wargi (LSCC) charakteryzuje się stosunkowo dobrym rokowaniem w porównaniu z innymi nowotworami głowy i szyi, z 10-letnim przeżyciem specyficznym dla choroby sięgającym nawet 98% oraz przeżyciem bez nawrotu powyżej 90%. Według danych SEER z lat 2011-2017, 5-letnie względne wskaźniki przeżycia wynoszą 93,2% dla stadium lokalnego, 64,9% dla regionalnego oraz 32,6% dla odległego, a dla wszystkich stadiów łącznie 90,9%. Po leczeniu chirurgicznym obserwuje się przeżycie bez progresji (PFS) na poziomie 88,4%, 70,1% i 57,8% odpowiednio po 1, 3 i 5 latach, a całkowite przeżycie (OS) wynosi 94,6%, 76,9% i 69,4%. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi wpływającymi na PFS i OS są wiek ≥70 lat, stopień zróżnicowania histologicznego, stadium według AJCC (szczególnie stadium IV), wskaźnik układowej immunozapalnej (SII), indeks chorób współistniejących Charlsona skorygowany wiekiem (ACCI ≥5) oraz margines chirurgiczny ≥5 mm, który koreluje z lepszym rokowaniem.
całkowite przeżycie, część ustna gardła, Glasgow Prognostic Score, grubość guza, Indeks Chorób Współistniejących Charlsona, inwazja naczyniowa, inwazja okołonerwowa, margines chirurgiczny, nawrót miejscowy, nowotwór głowy i szyi, nowotwór jamy ustnej, przerzut, przeżycie bez progresji choroby, przeżycie specyficzne dla choroby, przeżycie specyficzne dla przyczyny, radioterapia adjuwantowa, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, rak płaskonabłonkowy wargi, rozrost pozatorebkowy, stadium zaawansowania, stopień zróżnicowania nowotworu, węzeł chłonny, wskaźnik przeżycia, względny wskaźnik przeżycia, zajęcie węzłów chłonnych