zajęcie węzłów chłonnych
Zajęcie węzłów chłonnych to proces, w którym komórki patologiczne, najczęściej nowotworowe, kolonizują struktury węzłów chłonnych. Zjawisko to stanowi ważny aspekt diagnostyczny i prognostyczny w onkologii, ponieważ wskazuje na rozprzestrzenianie się procesu chorobowego poza pierwotne ognisko.
W praktyce klinicznej zajęcie węzłów chłonnych ocenia się zarówno metodami obrazowymi (USG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, PET-CT), jak i poprzez biopsję cienkoigłową, gruboigłową lub chirurgiczne pobranie węzła. Szczególne znaczenie ma badanie węzła wartowniczego, które pozwala na mniej inwazyjną ocenę statusu regionalnego układu chłonnego.
Stopień zajęcia węzłów chłonnych jest kluczowym elementem klasyfikacji TNM (tumor-nodes-metastasis) i wpływa bezpośrednio na wybór strategii terapeutycznej. W wielu nowotworach, takich jak rak piersi, czerniak czy nowotwory przewodu pokarmowego, obecność przerzutów w węzłach chłonnych istotnie pogarsza rokowanie i często wymaga intensyfikacji leczenia.
Nowoczesne techniki molekularne i immunohistochemiczne pozwalają na coraz dokładniejszą ocenę mikroskopijnych skupisk komórek nowotworowych w węzłach chłonnych, co przyczynia się do bardziej precyzyjnego określenia stopnia zaawansowania choroby i personalizacji terapii przeciwnowotworowej.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Meprelon
Meprelon, zawierający metyloprednizolon, wymaga szczególnej ostrożności i dokładnej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem terapii, zwłaszcza u pacjentów z aktywnymi zakażeniami wirusowymi (np. półpasiec, ospa wietrzna), przewlekłym zapaleniem wątroby z obecnością HBsAg, gruźlicą (wymaga leczenia skojarzonego), chorobami przewodu pokarmowego (owrzodzenia, ryzyko perforacji jelit), a także u osób z nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, niewydolnością serca, skłonnością do zakrzepicy, twardziną układową (ryzyko przełomu nerkowego przy dawkach ≥12 mg/dobę), nowotworami układu krwiotwórczego (ryzyko zespołu rozpadu guza) oraz guzem chromochłonnym nadnerczy. Leczenie może maskować objawy zakażeń, zwiększać ryzyko infekcji oportunistycznych i wymagać profilaktyki po kontakcie z chorymi na odrę, ospę wietrzną lub półpasiec. Szczepienia żywymi szczepionkami są przeciwwskazane w okresie około 8 tygodni przed i 2 tygodnie po terapii, a szczepienia inaktywowanymi mogą mieć obniżoną skuteczność przy dużych dawkach kortykosteroidów.
bradykardia, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba Heinego-Medina, choroba psychiczna, cukrzyca, glikokortykosteroid, gruźlica, guz chromochłonny nadnerczy, hepatotoksyczność, immunosupresja, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, marskość wątroby, martwicze zapalenie jelit, miastenia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, niewydolność serca, nowotwór układu krwiotwórczego, opryszczkowe zapalenie rogówki, ospa wietrzna, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, ostre zakażenie wirusowe, ostre zapalenie wątroby, owrzodzenie rogówki, owrzodzenie żołądka, patogen oportunistyczny, perforacja jelit, półpasiec, przełom miasteniczny, przetoka jelitowa, przewlekłe czynne zapalenie wątroby, rozedma pęcherzykowa jelit, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, układowa grzybica, uszkodzenie wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia widzenia, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zaćma, zajęcie węzłów chłonnych, zakażenie bakteryjne, zakrzepica, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłków jelita, zespół odstawienia steroidów, zespół rozpadu guza - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Objawy
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadka forma nowotworu piersi, rozpoczynająca się w obrębie brodawki i rozprzestrzeniająca się odśrodkowo na otoczkę oraz inne obszary piersi. Początkowe objawy, takie jak łuszczenie, zaczerwienienie, świąd i pieczenie brodawki, często imitują zmiany zapalne skóry, co może prowadzić do błędnej diagnozy i opóźnienia leczenia. W około 80-90% przypadków choroba współistnieje z rakiem przewodowym in situ (DCIS) lub inwazyjnym rakiem przewodowym, a u połowy pacjentów obecny jest wyczuwalny guzek, który w 90% wskazuje na inwazyjny nowotwór. Progresja choroby jest powolna, trwająca od kilku miesięcy do lat, a jej przebieg kliniczny dzieli się na fazę początkową (subtelne objawy), pośrednią (zmiany skórne przypominające egzemę) oraz zaawansowaną (owrzodzenie, wyciek, wciągnięcie brodawki). Wczesne rozpoznanie jest kluczowe, gdyż pięcioletni wskaźnik przeżycia w stadium ograniczonym do brodawki przekracza 90%, natomiast w obecności inwazyjnego raka i wyczuwalnego guzka spada do 40-50%.
biopsja, brodawka sutkowa, choroba Pageta brodawki sutkowej, DCIS, diagnostyka obrazowa, egzema, inwazyjny rak przewodowy, inwersja brodawki, komórki Pageta, kontaktowe zapalenie skóry, mammografia diagnostyczna, nowotwór piersi, owrzodzenie brodawki, przerzuty do węzłów chłonnych, rak przewodowy in situ, receptory hormonalne, rezonans magnetyczny, status HER2, ultrasonografia piersi, wskaźnik przeżycia, wyciek z brodawki, zajęcie węzłów chłonnych, zakażenie grzybicze, zapalenie gruczołu sutkowego, złuszczanie naskórka, zmiana pigmentacyjna - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wargi – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak płaskonabłonkowy wargi (LSCC) charakteryzuje się stosunkowo dobrym rokowaniem w porównaniu z innymi nowotworami głowy i szyi, z 10-letnim przeżyciem specyficznym dla choroby sięgającym nawet 98% oraz przeżyciem bez nawrotu powyżej 90%. Według danych SEER z lat 2011-2017, 5-letnie względne wskaźniki przeżycia wynoszą 93,2% dla stadium lokalnego, 64,9% dla regionalnego oraz 32,6% dla odległego, a dla wszystkich stadiów łącznie 90,9%. Po leczeniu chirurgicznym obserwuje się przeżycie bez progresji (PFS) na poziomie 88,4%, 70,1% i 57,8% odpowiednio po 1, 3 i 5 latach, a całkowite przeżycie (OS) wynosi 94,6%, 76,9% i 69,4%. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi wpływającymi na PFS i OS są wiek ≥70 lat, stopień zróżnicowania histologicznego, stadium według AJCC (szczególnie stadium IV), wskaźnik układowej immunozapalnej (SII), indeks chorób współistniejących Charlsona skorygowany wiekiem (ACCI ≥5) oraz margines chirurgiczny ≥5 mm, który koreluje z lepszym rokowaniem.
całkowite przeżycie, część ustna gardła, Glasgow Prognostic Score, grubość guza, Indeks Chorób Współistniejących Charlsona, inwazja naczyniowa, inwazja okołonerwowa, margines chirurgiczny, nawrót miejscowy, nowotwór głowy i szyi, nowotwór jamy ustnej, przerzut, przeżycie bez progresji choroby, przeżycie specyficzne dla choroby, przeżycie specyficzne dla przyczyny, radioterapia adjuwantowa, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, rak płaskonabłonkowy wargi, rozrost pozatorebkowy, stadium zaawansowania, stopień zróżnicowania nowotworu, węzeł chłonny, wskaźnik przeżycia, względny wskaźnik przeżycia, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Rak podniebienia miękkiego – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w raku podniebienia miękkiego jest wieloczynnikowe i zależy od stadium zaawansowania nowotworu, momentu diagnozy, zastosowanych metod leczenia oraz współistniejących chorób. 5-letni względny wskaźnik przeżywalności dla tego nowotworu wynosi około 68,5%, z różnicami w zależności od stadium: zlokalizowany nowotwór cechuje się przeżywalnością 59-87%, regionalny 62-69%, a odległy 29-39%. Średnia ogólna przeżywalność wynosi 68,7 miesięcy, natomiast przeżywalność specyficzna dla raka podniebienia miękkiego u osób zmarłych z powodu choroby to 161,3 miesięcy. Czynniki prognostyczne obejmują grubość guza, marginesy chirurgiczne, naciekanie okołonerwowe, inwazję naczyniową, zajęcie węzłów chłonnych oraz status HPV, które istotnie wpływają na ryzyko wznowy i przerzutów.
choroba serca, choroba współistniejąca, cukrzyca, czynnik prognostyczny, grubość guza, historia medyczna, inwazja naczyniowa, margines chirurgiczny, naciekanie okołonerwowe, naczynie krwionośne, nowotwór jamy ustnej i gardła, nowotwór zlokalizowany, płuco, przerzut odległy, przeżycie wolne od nawrotu, radiomika MRI, rak jamy ustnej, rak podniebienia miękkiego, rezonans magnetyczny, stadium nowotworu, ujemny margines chirurgiczny, węzeł chłonny, wirus brodawczaka ludzkiego, wskaźnik przeżywalności, wznowa miejscowa, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Suganet 25 mg
Lek Suganet zawierający sunitynibu jabłczan jest dostępny w postaci twardych kapsułek o dawkach 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg, stosowany u dorosłych pacjentów w leczeniu trzech głównych jednostek onkologicznych: nieoperacyjnych i/lub przerzutowych nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) po niepowodzeniu terapii imatynibem (oporność lub nietolerancja), zaawansowanego i/lub przerzutowego raka nerkowokomórkowego (MRCC) oraz wysoko zróżnicowanych, nieoperacyjnych lub przerzutowych nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET) z udokumentowaną progresją choroby. Dawkowanie leku jest indywidualizowane, a kapsułki różnią się kolorem i rozmiarem, co ułatwia identyfikację odpowiedniej dawki (12,5 mg – pomarańczowe, 25 mg – karmelowe z pomarańczowym korpusem, 50 mg – karmelowe, wydłużone). Wskazania obejmują pacjentów z opornością lub nietolerancją imatynibu w GIST, chorych z zaawansowanym rakiem nerki wykraczającym poza torebkę narządu lub z przerzutami oraz pacjentów z progresywnymi, wysoko zróżnicowanymi pNET, u których chirurgiczne leczenie jest niemożliwe.
działanie niepożądane imatynibu, GIST, imatynib, MRCC, naciekanie tkanek, nieoperacyjny GIST, nietolerancja imatynibu, nietolerancja leku, nowotwór neuroendokrynny trzustki, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, oporność na imatynib, oporność na lek, pNET, progresja choroby, przerzut odległy, przerzutowy rak nerkowokomórkowy, rak nerkowokomórkowy, rak nerkowokomórkowy z przerzutami, sunitynib, zajęcie węzłów chłonnych, zmiana przerzutowa - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Epirubicin-EBEWE 2 mg/ml
Chlorowodorek epirubicyny jest lekiem stosowanym wyłącznie do podawania dożylnego lub dopęcherzowego, bez danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci. Preparat należy rozcieńczać w 0,9% roztworze chlorku sodu lub 5% roztworze glukozy, a podawanie wymaga ostrożności, aby uniknąć wynaczynienia – w przypadku jego wystąpienia podanie należy natychmiast przerwać. W monoterapii u dorosłych zalecana dawka wynosi 60-90 mg/m² powierzchni ciała, podawana dożylnie przez 3-5 minut co 21 dni, z monitorowaniem parametrów hematologicznych i czynności szpiku. Wysokodawkowa terapia raka drobnokomórkowego płuca przewiduje dawkę 120 mg/m² co 3 tygodnie, podawaną dożylnie jako powolne wstrzyknięcie lub infuzję do 30 minut. W leczeniu adjuwantowym raka piersi z zajęciem węzłów chłonnych stosuje się dawki 100-120 mg/m² co 3-4 tygodnie, w skojarzeniu z cyklofosfamidem, 5-fluorouracylem i tamoksyfenem.
chemioterapia, chlorowodorek epirubicyny, cyklofosfamid, fluorouracyl, gorączka neutropeniczna, koncentrat do sporządzania roztworu, leczenie adjuwantowe, małopłytkowość, naciek nowotworowy szpiku, neutropenia, podawanie dożylne, produkt cytotoksyczny, radioterapia, rak drobnokomórkowy płuca, rak piersi, roztwór chlorku sodu, roztwór glukozy, tamoksyfen, wstrzyknięcie dożylne, wynaczynienie, zaburzenie czynności szpiku kostnego, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Rak mięśniakomięśniowy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak mięśniakomięśniowy (RMS) jest najczęstszym mięsakiem tkanek miękkich u dzieci, stanowiąc około 3% wszystkich nowotworów złośliwych wieku dziecięcego. Ogólny 5-letni wskaźnik przeżycia u dzieci wynosi około 70%, z wyraźnym pogorszeniem rokowania u dorosłych (26,6-61%). Rokowanie zależy od wielu czynników, w tym wieku (najlepsze u dzieci 1-9 lat), lokalizacji guza (korzystne: oczodół, nieparameningealne obszary głowy i szyi, układ moczowo-płciowy z wyjątkiem nerek, pęcherza i prostaty; niekorzystne: pęcherz moczowy, prostata, kończyny, obszary parameningealne), wielkości guza (≤5 cm lepsze rokowanie), obecności fuzji genowych FOXO1 (obecność fuzji wiąże się z gorszym przeżyciem: 4-letni EFS 53%, OS 69%) oraz statusu przerzutowego i zajęcia węzłów chłonnych (około 23% pacjentów). Całkowite usunięcie guza i odpowiedź na chemioterapię są kluczowymi czynnikami prognostycznymi, a schematy chemioterapii oparte na cyklofosfamidzie i antracyklinach wykazują lepsze wyniki niż te oparte wyłącznie na antracyklinach (5-letnie PFS do 80%, OS do 78%).
antracyklina, badanie PET-CT, biomarker molekularny, chemioterapia indukcyjna, choroba nawrotowa, choroba przerzutowa, cyklofosfamid, fuzja genowa, guz lity pozaczaszkowy, ifosfamid, krążący DNA guza, mięsak tkanek miękkich, mutacja genetyczna, nomogram medyczny, nowotwór złośliwy, przeżycie wolne od zdarzeń, rak mięśniakomięśniowy, schemat chemioterapii, stratyfikacja ryzyka, wskaźnik przeżycia, wznowa choroby, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołów łojowych – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak gruczołu łojowego (sebaceous carcinoma, SC) to agresywny nowotwór skóry o wysokim potencjale przerzutowym i nawrotowym, szczególnie w przypadku guzów okołoocznych. Aktualne dane epidemiologiczne wskazują, że 5-letni ogólny wskaźnik przeżycia wynosi około 78,20%, a 10-letni 61,72%, natomiast względne wskaźniki przeżycia są wyższe i wynoszą odpowiednio 92,72% oraz 86,98%. Rokowanie jest korzystniejsze przy wczesnym rozpoznaniu i leczeniu, zwłaszcza w ciągu pierwszych 6 miesięcy od pojawienia się objawów. Czynniki prognostyczne negatywnie wpływające na przeżycie obejmują słabe zróżnicowanie guza, wysoką ekspresję markerów proliferacji (Ki-67), receptorów androgenowych, ALDH1, PD-1, obecność rozlanego wzoru wzrostu, inwazję oczodołu oraz naciekanie okołonerwowe. Przerzuty do węzłów chłonnych występują u około 12,5% pacjentów w medianie 48 miesięcy obserwacji, z 5-letnim wskaźnikiem przerzutów do węzłów chłonnych na poziomie 15,4%. Wskaźniki przerzutów wykazują zróżnicowanie geograficzne, wahając się od 5,9% w Japonii do 22% na Tajwanie.
czynnik prognostyczny, inwazja oczodołu, Ki-67, naciekanie okołonerwowe, nomogram prognostyczny, nowotwór skóry, proliferacja komórkowa, przerzut do węzłów chłonnych, rak gruczołu łojowego, rak powieki, receptor androgenowy, rozprzestrzenianie nowotworu, wczesne rozpoznanie, wskaźnik nawrotu, wskaźnik przerzutów, wskaźnik przeżycia, względny wskaźnik przeżycia, zajęcie węzłów chłonnych, zróżnicowanie guza - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi nawrotowy – Diagnostyka i diagnoza
Nawrót raka piersi definiowany jest jako ponowne pojawienie się choroby nowotworowej po zakończonym leczeniu pierwotnym, mogący manifestować się jako wznowa miejscowa, regionalna lub przerzuty odległe. Diagnostyka nawrotu opiera się na badaniach obrazowych takich jak mammografia (wykrywająca 8-50% wznów ipsilateralnych), ultrasonografia, rezonans magnetyczny (MRI) o czułości tkankowej 99%, tomografia komputerowa (CT), PET/CT oraz scyntygrafia kości. Biopsja pozostaje złotym standardem potwierdzenia nawrotu i oceny profilu molekularnego guza, co jest kluczowe dla wyboru terapii. W diagnostyce pomocne są także markery nowotworowe (CEA, CA 27.29) oraz nowoczesne metody, takie jak biopsja płynna wykrywająca krążące DNA guza (ctDNA), umożliwiająca wykrycie nawrotu średnio 15 miesięcy przed objawami klinicznymi. Testy genomowe, np. Oncotype DX Breast Recurrence Score, pozwalają ocenić ryzyko nawrotu (wynik 26-100 wskazuje na wysokie ryzyko) i wspierają personalizację leczenia.
antygen rakowo-zarodkowy, badanie PET-CT, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja gruboigłowa, biopsja płynna, brodawka sutkowa, dół pachowy, krążące DNA guza, martwica tłuszczowa, mutacja BRCA, Oncotype DX, potrójnie ujemny rak piersi, pozytonowa tomografia emisyjna, profil molekularny guza, rak piersi nawrotowy, rak zapalny piersi, receptor hormonalny, scyntygrafia kości, tomografia komputerowa, utrata masy ciała, wysięk surowiczy, wznowa miejscowa, wznowa odległa, wznowa regionalna, zabieg oszczędzający pierś, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Astexana 25 mg
Eksemestan, zawarty w preparacie Astexana w dawce 25 mg, jest steroidowym, nieodwracalnym inhibitorem aromatazy, który skutecznie hamuje konwersję androgenów do estrogenów u kobiet po menopauzie, co jest kluczowe w terapii hormonozależnego raka piersi. Już dawka 5 mg znacząco obniża stężenie estrogenów, a dawki 10-25 mg zapewniają supresję powyżej 90%, z redukcją całkowitej aromatyzacji o około 98% przy dawce 25 mg/dobę. Lek charakteryzuje się wysoką selektywnością, nie wykazuje aktywności estrogennej ani progestagennej, a jedynie niewielką aktywność androgenową przy dużych dawkach. Nie wpływa na syntezę kortyzolu i aldosteronu, co eliminuje konieczność substytucji glikokortykosteroidów i mineralokortykosteroidów. Typowym efektem jest niewielki wzrost LH i FSH, wynikający z mechanizmu sprzężenia zwrotnego na poziomie przysadki.
aktywność androgenna, aktywność estrogenna, aktywność progestagenna, aromatyzacja, błona śluzowa macicy, czynnik prognostyczny, eksemestan, gęstość mineralna kości, hormonoterapia, hormonozależny rak piersi, leczenie uzupełniające, mechanizm działania, nadnerczowa synteza kortyzolu, nawrót raka piersi, octan megestrolu, ogólne przeżycie, progresja choroby, przeżycie bez nawrotów odległych, przeżycie bez objawów chorobowych, przeżycie bez objawów choroby, przeżycie bez raka piersi, przeżywalność ogólna, rak drugiej piersi, receptor estrogenowy, selektywność działania, steroidogeneza, steroidowy inhibitor aromatazy, stężenie FSH, stężenie LH, substytucja glikokortykosteroidów, supresja, test prowokacji ACTH, wczesny rak piersi, współczynnik ryzyka, wydzielanie gonadotropin, zaawansowany rak piersi, zajęcie węzłów chłonnych, złamanie kości - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Glandex 25 mg
Eksemestan, dostępny w dawce 25 mg, jest steroidowym, nieodwracalnym inhibitorem aromatazy, który skutecznie obniża stężenie estrogenów u kobiet po menopauzie, hamując konwersję androgenów do estrogenów w tkankach obwodowych. W badaniu Intergroup Exemestane Study (IES) na 4724 pacjentkach z hormonozależnym rakiem piersi, sekwencyjne leczenie eksemestanem po 2-3 latach tamoksyfenu znacząco wydłużyło przeżycie bez objawów choroby (DFS) (współczynnik ryzyka 0,76; p=0,00015) oraz zmniejszyło ryzyko nawrotu raka piersi o 24%. Eksemestan obniżył także ryzyko rozwoju raka w drugiej piersi (HR 0,57; p=0,04158) i wykazał tendencję do poprawy ogólnego przeżycia (HR 0,85; p=0,07362). Nie stwierdzono wpływu na nadnerczową syntezę kortyzolu ani aldosteronu, a lek nie wykazuje aktywności estrogenowej ani progestagenowej, co potwierdza jego selektywność działania.
aktywność androgenna, aktywność estrogenna, androstendion, aromatyzacja, czas do niepowodzenia leczenia, czas do progresji choroby, eksemestan, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroidy, gonadotropiny, hormonozależny rak piersi, LH i FSH, mineralokortykosteroidy, octan megestrolu, przeżycie bez nawrotów odległych, przeżycie bez objawów chorobowych, przeżycie bez raka piersi, przeżycie ogólne, rak drugiej piersi, receptory estrogenowe, steroidowy inhibitor aromatazy, synteza kortyzolu, tamoksyfen, wczesne stadium raka piersi, zaawansowany rak piersi, zajęcie węzłów chłonnych, złamania osteoporotyczne - Leksykon chorób i schorzeń
Polipy jelita grubego – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Polipy jelita grubego stanowią istotny czynnik ryzyka rozwoju raka jelita grubego, zwłaszcza gdy ich średnica przekracza 10 mm, co klasyfikuje je jako zaawansowane i zwiększa ryzyko zezłośliwienia. W przypadku polipów o wielkości powyżej 20 mm częstość występowania raka może sięgać 50%, a dla polipów ≥35 mm nawet 75%. Zaawansowane gruczolaki charakteryzują się dodatkowymi cechami ryzyka, takimi jak architektura kosmkowa ≥25% czy dysplazja wysokiego stopnia. Obecność licznych polipów (>10) również zwiększa ryzyko nawrotów i rozwoju raka. Złośliwe polipy z inwazyjnym rakiem T1 wymagają oceny cech histologicznych wysokiego ryzyka (np. głęboka inwazja podśluzówkowa >1 mm, inwazja naczyń limfatycznych, pączkowanie guza), które wskazują na konieczność leczenia chirurgicznego. Odpowiednio dobrane leczenie, w tym polipektomia i kolektomia, zapewnia dobre rokowanie i pięcioletnie przeżycie porównywalne do leczenia endoskopowego u wyselekcjonowanych pacjentów.
biegunka, dysplazja wysokiego stopnia, gruczolak, Helicobacter pylori, inwazja naczyń limfatycznych, kolektomia profilaktyczna, kolonoskopia kontrolna, krwawienie z odbytnicy, leczenie endoskopowe, margines polipektomii, model XGBoost, nowotwór złośliwy, pączkowanie guza, polip jelita grubego, polip neoplastyczny, polipektomia, rak inwazyjny, rak jelita grubego, rak jelita grubego o wczesnym początku, resekcja błony śluzowej, rodzinna polipowatość gruczolakowata, zaawansowany gruczolak, zajęcie węzłów chłonnych, zaparcie, zmiana rytmu wypróżnień - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Meprelon
Meprelon (metyloprednizolon) wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka przed rozpoczęciem terapii, zwłaszcza w przypadku ciężkich zakażeń, gruźlicy, chorób przewlekłych (np. osteoporozy, cukrzycy, nadciśnienia tętniczego) oraz schorzeń okulistycznych i psychicznych. Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem perforacji jelit, a także monitorować pod kątem rozedmy pęcherzykowej jelit, szczególnie przy podawaniu dożylnym. W trakcie terapii konieczne jest regularne monitorowanie parametrów metabolicznych, ciśnienia tętniczego oraz stężenia potasu w surowicy. Wysokie dawki (>500 mg dożylnie) mogą powodować zaburzenia rytmu serca, zapaść krążeniową i wymagają ścisłej kontroli. U pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego istnieje ryzyko zespołu rozpadu guza (TLS), a u osób z guzem chromochłonnym nadnerczy – przełomu guza, co wymaga szczególnej ostrożności.
amebioza, bradykardia, centralna chorioretinopatia surowicza, choroba Heinego-Medina, choroba psychiczna, cukrzyca, glikokortykosteroid, gruźlica, grzybica układowa, guz chromochłonny nadnerczy, HBsAg, hepatotoksyczność, immunosupresja, jaskra, kardiomiopatia przerostowa, lek przeciwgruźliczy, marskość wątroby, martwicze zapalenie jelit, metyloprednizolon, miastenia, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, nieostre widzenie, niewydolność serca, odpowiedź immunologiczna, opryszczka, opryszczkowe zapalenie rogówki, ospa wietrzna, osteoporoza, ostra niewydolność kory nadnerczy, ostre zapalenie wątroby, owrzodzenie rogówki, owrzodzenie żołądka, patogen oportunistyczny, perforacja jelit, półpasiec, przełom miasteniczny, przetoka jelitowa, przewlekłe czynne zapalenie wątroby, rozedma pęcherzykowa jelit, twardzina układowa, twardzinowy przełom nerkowy, uszkodzenie rogówki, uszkodzenie wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie rytmu serca, zaćma, zajęcie węzłów chłonnych, zakażenie bakteryjne, zakażenie wirusowe, zakrzepica, zaostrzenie stwardnienia rozsianego, zapalenie otrzewnej, zapalenie uchyłków jelita, zapaść krążeniowa, zarażenie nicieniami, zarażenie pasożytnicze, zatrzymanie akcji serca, zespół rozpadu guza, zespół z odstawienia, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Eksemestan – Właściwości farmakodynamiczne
Eksemestan, steroidowy, nieodwracalny inhibitor aromatazy (ATC: L02BG06), jest skutecznym lekiem w terapii hormonozależnego raka piersi u kobiet po menopauzie. Działa poprzez hamowanie konwersji androgenów do estrogenów, co prowadzi do redukcji stężenia estrogenów w surowicy o ponad 90% przy dawkach 10-25 mg, a całkowita aromatyzacja zmniejsza się nawet o 98% przy dawce 25 mg/dobę. Lek charakteryzuje się wysoką selektywnością, nie wykazuje aktywności estrogenowej ani progestagenowej, a jedynie niewielką aktywność androgenną przy dużych dawkach. W badaniach klinicznych nie stwierdzono wpływu na syntezę kortyzolu i aldosteronu, co eliminuje konieczność substytucji glikokortykosteroidów. Eksemestan powoduje niewielkie, niezależne od dawki, zwiększenie LH i FSH, co jest zgodne z mechanizmem sprzężenia zwrotnego osi podwzgórze-przysadka.
androstendion, aromatyzacja, błona śluzowa macicy, czas do niepowodzenia leczenia, czas do progresji choroby, enzym aromataza, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroidy, hamowanie aromatazy, hormonozależny rak piersi, kortyzol, leczenie uzupełniające tamoksyfenem, lek przeciwnowotworowy, nawrót raka piersi, nieodwracalny steroidowy inhibitor aromatazy, octan megestrolu, pierwotny rak piersi, przeżycie bez nawrotów odległych, przeżycie bez objawów chorobowych, przeżycie bez raka piersi, przeżywalność ogólna, rak drugiej piersi, receptory estrogenowe, steroidogeneza, steroidowy inhibitor aromatazy, stężenie estrogenów, test ACTH, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Rak mięśniakomięśniowy – Epidemiologia
Rak mięśniakomięśniowy (RMS) jest najczęstszym mięsakiem tkanek miękkich u dzieci, stanowiąc około 50% wszystkich mięsaków u osób poniżej 20 roku życia, z zapadalnością wynoszącą 4,5-4,7 przypadków na milion dzieci w USA i 5,4 na milion w Europie. RMS charakteryzuje się dwoma szczytami zachorowań: u dzieci w wieku 2-6 lat oraz 10-18 lat, z przewagą zachorowań u chłopców (współczynnik 1,2-1,5:1). Podtyp zarodkowy (embryonal) ma lepsze rokowanie niż pęcherzykowy (alveolar) i pleomorficzny, z 5-letnim przeżyciem odpowiednio 73,9%, 28,9% i 26,6%. Wskaźnik przeżycia 5-letniego u dzieci wynosi około 70%, natomiast u dorosłych jest znacznie niższy (20-30%). Czynniki prognostyczne obejmują wiek, lokalizację i wielkość guza (>5 cm), obecność przerzutów (15-25% przypadków), status fuzji genów PAX3::FOXO1 lub PAX7::FOXO1 oraz odpowiedź na terapię. Przerzuty najczęściej dotyczą płuc, kości, szpiku i węzłów chłonnych, a choroba przerzutowa wiąże się z 3-letnim przeżyciem wolnym od zdarzeń <20%.
badanie obrazowe, biomarker prognostyczny, choroba przerzutowa, ekspozycja na promieniowanie, fuzja genów, guz pierwotny, krążące DNA, lokalizacja guza, mięsak tkanek miękkich, nawrót choroby, nerwiakowłókniakowatość typu 1, podtyp histologiczny, podtyp pęcherzykowy, poradnictwo genetyczne, przerzut, przerzut do płuc, rak mięśniakomięśniowy, resekcja chirurgiczna, sekwencjonowanie egzomu, stadium zaawansowania choroby, stratyfikacja ryzyka, szpik kostny, test przesiewowy, zajęcie szpiku kostnego, zajęcie węzłów chłonnych, zespół Beckwitha-Wiedemanna, zespół Costello, zespół Li-Fraumeni, zespół sercowo-twarzowo-skórny - Leksykon substancji czynnych
Goserelina – Właściwości farmakodynamiczne
Goserelina jest syntetycznym analogiem LHRH, stosowanym w formie implantów podskórnych o dawkach 3,6 mg i 10,8 mg, prowadzącym do długotrwałej supresji wydzielania LH przez przysadkę, co skutkuje obniżeniem stężenia testosteronu u mężczyzn oraz estradiolu u kobiet. U mężczyzn, po około 21 dniach od podania, stężenie testosteronu spada do poziomu kastracji, co powoduje regresję guza prostaty i poprawę objawów klinicznych. Goserelina wykazuje skuteczność porównywalną z kastracją chirurgiczną w leczeniu przerzutowego raka gruczołu krokowego, a także poprawia czas przeżycia bez objawów choroby i całkowity czas przeżycia w terapii uzupełniającej po radioterapii u pacjentów z rakiem prostaty o wysokim ryzyku nawrotu (PSA ≥ 10 ng/ml lub Gleason ≥ 7). Leczenie neoadjuwantowe przed radioterapią również poprawia wyniki, natomiast brak jest dowodów na korzyści przed prostatektomią radykalną. Po prostatektomii u pacjentów z rozsiewem nowotworu poza torebkę gruczołu, goserelina może poprawić czas przeżycia bez objawów choroby, szczególnie przy zajęciu węzłów chłonnych.
analog hormonu uwalniającego gonadotropinę, bikalutamid, endometrioza, gonadoliberyna, goserelina, hormon luteinizujący, implant podskórny, kastracja chirurgiczna, kastracja hormonalna, leczenie neoadjuwantowe, niedokrwistość, parametr hematologiczny, pęcherzyk jajnikowy, produkt o przedłużonym uwalnianiu, prostatektomia, przerzutowy rak gruczołu krokowego, radioterapia, radykalna prostatektomia, rak gruczołu krokowego, rak piersi, ścieńczenie endometrium, skala Gleasona, stężenie estradiolu, stężenie hemoglobiny, stężenie testosteronu, włókniak macicy, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Rak trzonu macicy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w raku trzonu macicy jest silnie uzależnione od stadium zaawansowania choroby, typu histologicznego, stopnia zróżnicowania (gradingu), głębokości nacieczenia mięśniówki oraz obecności przerzutów do węzłów chłonnych i poza macicę. Wczesne stadia (I i II) cechują się 5-letnim przeżyciem na poziomie 70-95%, natomiast zaawansowane (III i IV) mają znacznie gorsze rokowanie, z przeżyciem 10-60%. Szczegółowe dane wg klasyfikacji FIGO wskazują na 5-letnie przeżycie: stadium IA – 88%, IB – 75%, II – 69%, IIIA – 58%, IIIB – 50%, IIIC – 47%, IVA – 17%, IVB – 15%. Ekspresja receptorów progesteronu (HR 0,325; 95% CI 0,133-0,797; p=0,014) oraz typ histologiczny (HR 2,668; 95% CI 1,177-6,047; p=0,019) są niezależnymi czynnikami prognostycznymi. Wiek (HR 1,049; 95% CI 1,006-1,093; p=0,024) oraz otyłość, zwłaszcza w połączeniu z cukrzycą i nadciśnieniem, również wpływają na gorsze rokowanie. Nawrót choroby występuje u 10-15% pacjentek i wiąże się z dramatycznym spadkiem 5-letniego przeżycia specyficznego dla choroby (31%) oraz całkowitego (20%).
choroba regionalna, choroba rozsiana, grading nowotworu, hormonoterapia, klasyfikacja FIGO, przeżycie całkowite, przeżycie specyficzne dla choroby, rak endometrioidalny, rak endometrium, rak surowiczy, rak trzonu macicy, receptor progesteronu, regresja Coxa, stadium zaawansowania, stopień złośliwości guza, stopień zróżnicowania nowotworu, tamoksyfen, typ histologiczny, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi zapalny – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zapalny rak piersi (IBC) jest najagresywniejszą formą pierwotnego raka piersi, charakteryzującą się niekorzystnym rokowaniem i wysokim ryzykiem wczesnego nawrotu. Mediana całkowitego przeżycia wynosi mniej niż 4 lata, a 5-letnie przeżycie całkowite w terapii trimodalnej oscyluje wokół 55%, z 10-letnim przeżyciem wolnym od choroby na poziomie 20-25%. W porównaniu z miejscowo zaawansowanym rakiem piersi (LABC), IBC cechuje się istotnie gorszym przeżyciem, np. 3-letnie przeżycie wynosi około 40% dla IBC vs 85% dla LABC. Niekorzystne czynniki rokownicze obejmują negatywny status receptorowy (szczególnie TNBC), zajęcie ≥4 węzłów chłonnych, brak odpowiedzi na chemioterapię neoadjuwantową, pozytywne marginesy chirurgiczne oraz brak kompleksowego leczenia (chemioterapia, terapia hormonalna, radioterapia). Osiągnięcie patologicznej odpowiedzi całkowitej (pCR) po chemioterapii neoadjuwantowej, obserwowane u około 12% pacjentek, wiąże się z istotnie lepszym 5-letnim przeżyciem całkowitym (77% vs 54%, p < 0,0001).
całkowite przeżycie, chemioterapia neoadjuwantowa, leczenie wielomodalne, marginesy chirurgiczne, marker molekularny, miejscowo zaawansowany rak piersi, opieka multidyscyplinarna, potrójnie ujemny rak piersi, przeżycie wolne od choroby, przeżycie wolne od progresji, radioterapia, rekonstrukcja piersi, terapia hormonalna, węzeł chłonny, zajęcie węzłów chłonnych, zapalny rak piersi - Leksykon chorób i schorzeń
Pierwotny skórny chłoniak z komórek b – Diagnostyka i diagnoza
Pierwotny skórny chłoniak z komórek B (PCBCL) to heterogeniczna grupa nowotworów wywodzących się z dojrzałych limfocytów B, stanowiąca 20-25% pierwotnych chłoniaków skóry. Wyróżnia się trzy główne podtypy: PCMZL i PCFCL o przebiegu indolentnym oraz agresywny PCDLBCL-LT. Diagnostyka wymaga biopsji skóry (zalecana biopsja sztancowa 4-6 mm lub wycinkowa obejmująca skórę właściwą i tkankę podskórną) oraz badań immunohistochemicznych (markery CD19, CD20, CD79a, BCL-2, BCL-6, MUM-1). Badania molekularne (PCR, FISH, CGH) wspomagają różnicowanie i rokowanie, szczególnie w wykrywaniu aberracji genu MYC w PCDLBCL-LT. Ocena stopnia zaawansowania obejmuje badania laboratoryjne (morfologia, LDH, beta-2-mikroglobulina), obrazowe (CT lub PET/CT) oraz w wybranych przypadkach biopsję szpiku kostnego, zwłaszcza u PCDLBCL-LT. Różnicowanie z wtórnym zajęciem skóry przez chłoniaki układowe oraz pseudochłoniakami jest kluczowe dla wyboru terapii i rokowania.
badanie dermatoskopowe, badanie immunohistochemiczne, biopsja ścinająca, biopsja szpiku kostnego, biopsja sztancowa, biopsja wycinkowa, Borrelia burgdorferi, chłoniak skóry, chłoniak węzłowy, cytometria przepływowa, dehydrogenaza mleczanowa, dermatopatolog, elektroforeza białek surowicy, fluorescencyjna hybrydyzacja in situ, hematopatolog, limfocyt B, pierwotny skórny chłoniak rozlany z dużych komórek B typu kończynowego, pierwotny skórny chłoniak strefy brzeżnej, pierwotny skórny chłoniak z komórek B, pierwotny skórny chłoniak z ośrodków rozmnażania, porównawcza hybrydyzacja genomowa, pozytonowa tomografia emisyjna, przeciwciało przeciwjądrowe, reakcja łańcuchowa polimerazy, remisja, tomografia komputerowa, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Pierwotny skórny chłoniak z komórek b – Objawy
Pierwotny skórny chłoniak z komórek B (CBCL) to rzadki nowotwór limfocytów B manifestujący się różnorodnymi zmianami skórnymi, takimi jak grudki, blaszki oraz guzki o barwie różowej, fioletowej lub czerwono-brązowej, utrzymujące się przewlekle i często lokalizujące się na głowie, szyi, tułowiu oraz kończynach. Podtypy CBCL różnią się lokalizacją i przebiegiem: PCFCL i PCMZL cechują się indolentnym przebiegiem z 5-letnim wskaźnikiem przeżycia >90%, natomiast PCDLBCL-LT, występujący głównie na kończynach dolnych u starszych kobiet, ma agresywny charakter i 5-letni wskaźnik przeżycia 20-60%. Objawy ogólnoustrojowe są rzadkie, pojawiają się głównie w zaawansowanych stadiach lub agresywnych podtypach, a charakterystyczne jest nawrotowe występowanie zmian skórnych u około 50% pacjentów po leczeniu.
całkowita remisja, chłoniak T-komórkowy, choroba przewlekła, erytrodermia, grudka skórna, guz nowotworowy, guzek skórny, infekcja wtórna, komórka nowotworowa, limfadenopatia, limfocyt B, nawrót choroby, nocne poty, objaw B, objaw ogólnoustrojowy, owrzodzenie, pierwotny skórny chłoniak rozlany z dużych komórek B typu kończynowego, pierwotny skórny chłoniak strefy brzeżnej, pierwotny skórny chłoniak z komórek B, pierwotny skórny chłoniak z ośrodków rozmnażania, remisja choroby, rozsiew choroby, splenomegalia, szpik kostny, transformacja chłoniaka, wskaźnik przeżycia, zajęcie węzłów chłonnych, zmiana skórna - Leksykon chorób i schorzeń
Gist (guz podścieliskowy przewodu pokarmowego) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST) to rzadkie nowotwory mezenchymalne o zróżnicowanym przebiegu klinicznym, z medianą wieku diagnozy 60-65 lat i częstością występowania około 1,5/100 000 rocznie. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są rozmiar guza (>5 cm wiąże się z umiarkowanym, a >10 cm z wysokim ryzykiem złośliwości), wskaźnik mitotyczny (>5 mitoz/50 HPF wskazuje na agresywne zachowanie) oraz lokalizacja guza (GIST żołądka rokowanie lepsze niż jelita cienkiego czy przełyku). Pęknięcie guza i status mutacji (np. delecja eksonu 11 KIT) również wpływają na rokowanie i odpowiedź na terapię. 5-letnie przeżycie całkowite po resekcji R0 waha się od 32% do 93%, a mediana przeżycia po resekcji paliatywnej to około 10 miesięcy. Terapia imatynibem znacząco poprawia wyniki, zwłaszcza u pacjentów z pośrednim i wysokim ryzykiem oraz zaawansowaną chorobą.
GIST typu dzikiego, guz wysokiego ryzyka, imatynib, indeks Ki-67, inhibitor kinazy tyrozynowej, martwica guza, model głębokiego uczenia, mutacja punktowa, nawrót choroby, neowaskularyzacja, nomogram prognostyczny, nowotwór mezenchymalny, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, pęknięcie guza, połączenie przełykowo-żołądkowe, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut do wątroby, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od nawrotu, przeżycie wolne od progresji, remisja choroby, resekcja R0, stosunek monocytów do limfocytów, stosunek neutrofili do limfocytów, stosunek płytek krwi do limfocytów, terapia adjuwantowa, tomografia komputerowa ze wzmocnieniem kontrastowym, wskaźnik mitotyczny, współczynnik przeżycia, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Xanderla 3,6 mg
Goserelina, będąca syntetycznym analogiem hormonu uwalniającego gonadotropinę (LHRH), stosowana w dawce 3,6 mg (lek Xanderla), działa poprzez długotrwałe hamowanie wydzielania LH przez przysadkę, co prowadzi do obniżenia stężenia testosteronu u mężczyzn oraz estradiolu u kobiet. Efekt supresji hormonalnej pojawia się około 21 dni po pierwszym podaniu i utrzymuje się przy 28-dniowych odstępach między dawkami. U mężczyzn skutkuje to osiągnięciem poziomu testosteronu charakterystycznego dla kastracji, co powoduje regresję guza gruczołu krokowego i poprawę objawów klinicznych. U kobiet obniżenie estradiolu do poziomu menopauzalnego prowadzi do terapeutycznej odpowiedzi w leczeniu hormonozależnych nowotworów piersi, włókniaków macicy, endometriozy oraz zahamowania rozwoju pęcherzyków jajnikowych, często skutkując ścieńczeniem endometrium i zatrzymaniem miesiączkowania.
agonista LHRH, analog gonadoliberyny, endometrioza, endometrium, estradiol, gonadoliberyna, goserelina, hemoglobina, hormon luteinizujący, kastracja chirurgiczna, kastracja hormonalna, leczenie neoadjuwantowe, leczenie uzupełniające, menopauza, miejscowo zaawansowany rak prostaty, monoterapia bikalutamidem, niedokrwistość, parametry hematologiczne, pęcherzyk jajnikowy, preparat o przedłużonym uwalnianiu, przerzutowy rak prostaty, przysadka mózgowa, radioterapia, radykalna prostatektomia, regresja guza prostaty, skala Gleasona, supresja hormonalna, testosteron, wiek reprodukcyjny, włókniak macicy, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Reseligo 10,8 mg
Goserelina, będąca syntetycznym analogiem hormonu uwalniającego gonadotropinę (LHRH), działa poprzez długotrwałe hamowanie wydzielania hormonu luteinizującego (LH) przez przysadkę, co prowadzi do obniżenia stężenia testosteronu do poziomu kastracji farmakologicznej (około 21 dni po podaniu). Produkt leczniczy Reseligo zawiera 10,8 mg gosereliny o przedłużonym uwalnianiu, zapewniającym utrzymanie efektu supresji hormonalnej przy powtarzanych dawkach co 12 tygodni. Początkowo może wystąpić przejściowy wzrost testosteronu, typowy dla analogów LHRH. Skuteczność gosereliny została potwierdzona w leczeniu przerzutowego oraz miejscowo zaawansowanego raka gruczołu krokowego, wykazując porównywalne wyniki przeżycia do kastracji chirurgicznej oraz bikalutamidu (150 mg), choć brak jest jednoznacznego potwierdzenia równoważności terapii hormonalnej i antyandrogenowej.
analog hormonu uwalniającego gonadotropinę, bikalutamid, całkowity czas przeżycia, goserelina, hormon gonadoliberyna, hormon luteinizujący, kastracja farmakologiczna, leczenie neoadjuwantowe, prostatektomia, przerzutowy rak gruczołu krokowego, przysadka mózgowa, PSA, radioterapia, radykalna prostatektomia, Reseligo, skala Gleasona, testosteron w surowicy, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Powiększone węzły chłonne – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Powiększone węzły chłonne stanowią istotny wskaźnik prognostyczny w wielu jednostkach chorobowych, w tym w idiopatycznym zwłóknieniu płuc (IPF) oraz COVID-19. W IPF obecność powiększonych węzłów chłonnych, zwłaszcza w okolicach płuc, koreluje z ponad dwukrotnie wyższą śmiertelnością. Podobnie w COVID-19 limfadenopatia śródpiersia, szczególnie w stacjach 7 i 4R, jest niezależnym predyktorem 30-dniowej śmiertelności, obok innych czynników jak wiek i konsolidacje w CT. W nowotworach, zwłaszcza raku jelita grubego, kluczowe znaczenie prognostyczne ma nie tylko obecność powiększonych węzłów chłonnych, ale także liczba przerzutowych węzłów oraz wskaźniki takie jak MSR (metastasis to lymph node size ratio) i LODDS (logarytm szans pozytywnych węzłów chłonnych). Pacjenci z MSR ≤0,1070 wykazują istotnie lepsze przeżycie całkowite (79 vs 38 miesięcy), a liczba przerzutowych węzłów chłonnych jest dominującym predyktorem śmierci z powodu raka, co podkreśla potrzebę precyzyjnej oceny zaawansowania choroby.
biopsja węzłów chłonnych, COVID-19, idiopatyczne zwłóknienie płuc, limfadenopatia śródpiersia, limfocyty CD4, limfocyty CD8+, posocznica, powiększone węzły chłonne, przerzuty do węzłów chłonnych, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od choroby, rak jelita grubego, subpopulacje limfocytów T, tomografia komputerowa, węzły chłonne śródpiersia, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Gist (guz podścieliskowy przewodu pokarmowego) – Objawy
Nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego (GIST) najczęściej lokalizuje się w ścianie żołądka lub jelita cienkiego i może pozostawać bezobjawowy, zwłaszcza gdy guz jest mały. Objawy kliniczne pojawiają się zwykle w wyniku krwawienia do przewodu pokarmowego, które manifestuje się hematemezą, melena lub obecnością krwi w stolcu, a także niedokrwistością związaną z przewlekłym krwawieniem. Charakterystyczne symptomy to ból brzucha, wyczuwalna masa, wczesne uczucie sytości, nudności, wymioty oraz utrata masy ciała. Lokalizacja guza determinuje specyfikę objawów, np. dysfagia przy GIST przełyku czy żółtaczka zaporowa przy zajęciu dwunastnicy. Poważne powikłania obejmują niedrożność przewodu pokarmowego, perforację ściany oraz masywne krwawienie do jamy otrzewnowej, wymagające pilnej interwencji chirurgicznej.
badanie obrazowe, ból brzucha, czarny stolec, duszność wysiłkowa, dysfagia, dyskomfort w klatce piersiowej, hematemeza, jama otrzewnowa, krew w stolcu, krezka, krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, krwawienie z przewodu pokarmowego, melena, niedobór dehydrogenazy bursztynianowej, niedokrwistość, niedrożność jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, nowotwór podścieliskowy przewodu pokarmowego, nudności i wymioty, objawy żołądkowo-jelitowe, opłucna, perforacja przewodu pokarmowego, przerzut do kości, przerzut do płuc, przerzut do wątroby, przestrzeń zaotrzewnowa, przewód pokarmowy, sieć większa, utrata apetytu, utrata masy ciała, wczesne uczucie sytości, wskaźnik mitotyczny, zajęcie węzłów chłonnych, zapalenie otrzewnej, zawroty głowy, żółtaczka zaporowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Exemestan Symphar 25 mg
Exemestan Symphar jest steroidowym, nieodwracalnym inhibitorem aromatazy, wykazującym wysoką selektywność w hamowaniu enzymu aromatazy, co prowadzi do istotnego obniżenia stężenia estrogenów u kobiet po menopauzie. Działanie leku jest zauważalne już przy dawce 5 mg, z maksymalną supresją estrogenów powyżej 90% przy dawkach 10-25 mg, a standardowa dawka terapeutyczna wynosi 25 mg/dobę, co redukuje całkowitą aromatyzację o 98%. Exemestan nie wykazuje aktywności estrogenowej ani progestagenowej, a jedynie niewielką aktywność androgenową przy dużych dawkach. Nie wpływa na nadnerczową syntezę kortyzolu i aldosteronu, co eliminuje konieczność substytucji glikokortykosteroidów i mineralokortykosteroidów podczas terapii. Obserwuje się natomiast niewielkie, niezależne od dawki zwiększenie stężenia LH i FSH, co jest zgodne z mechanizmem sprzężenia zwrotnego osi podwzgórze-przysadka u kobiet po menopauzie.
aktywność androgenowa, aktywność estrogenowa, aldosteron, aromatyzacja, bisfosfonian, exemestan, gonadotropina, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormonalna terapia zastępcza, hormonozależny rak piersi, lek przeciwnowotworowy, mineralokortykosteroid, nadnerczowa synteza kortyzolu, nawrót raka piersi, przeżycie bez objawów chorobowych, rak drugiej piersi, receptor estrogenowy, steroidogeneza, steroidowy inhibitor aromatazy, substytucja glikokortykosteroidów, tamoksyfen, test prowokacji ACTH, wczesny rak piersi, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Brodawczakowłókniak kosmówkowy – Objawy
Brodawczakowłókniak kosmówkowy (DFSP) to rzadki nowotwór tkanki łącznej skóry właściwej, charakteryzujący się powolnym wzrostem, niskim potencjałem przerzutowym (0,5-5%) oraz wysokim wskaźnikiem nawrotów miejscowych (20-50% po prostym wycięciu). Zmiany początkowo mają średnicę 0,5-5 cm, są bezobjawowe i mogą przypominać bliznę lub znamię, co często opóźnia diagnozę. Lokalizują się głównie na tułowiu (40-50%) i kończynach (30-40%). Wariant włókniakomięsakowy (FS-DFSP), stanowiący około 5% przypadków, cechuje się agresywniejszym przebiegiem, wyższym ryzykiem nawrotów (>50%) i przerzutów (10-15%), a także gorszym rokowaniem. Zaawansowane zmiany mogą naciekać głębokie tkanki, powodować owrzodzenia i krwawienia, a także rozprzestrzeniać się pod pozornie zdrową skórą, co utrudnia leczenie chirurgiczne.
ból, chirurgia Mohsa, dermatofibrosarcoma protuberans, fibrosarcomatous DFSP, guzek skórny, indeks mitotyczny, leczenie chirurgiczne, nawrót miejscowy, nowotwór tkanki miękkiej, obserwacja po leczeniu, potencjał przerzutowy, powolny wzrost, przerzut do płuc, ryzyko nawrotu, siniak, skóra właściwa, tułów, węzły chłonne regionalne, wskaźnik przeżycia, wzrost guza, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Rak ampulli vatera – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak ampulli Vatera stanowi około 6% nowotworów okolicy okołobrodawkowej i cechuje się lepszym rokowaniem niż rak trzustki, głównie dzięki wczesnemu pojawieniu się objawów, takich jak żółtaczka zaporowa. Wskaźniki przeżycia całkowitego po leczeniu operacyjnym wynoszą 79% po roku, 40% po 5 latach, 24-25% po 10 latach oraz 10% po 15 latach, z medianą przeżycia około 37 miesięcy. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są status węzłów chłonnych (pozytywny status, liczba zajętych węzłów ≥2, THLN <14, LNR ≥0,15), podtyp histopatologiczny (gorsze rokowanie dla podtypu trzustkowo-żółciowego z 5-letnim przeżyciem 27,5% vs 61% dla jelitowego), poziom markera CA 19-9 (optymalny punkt odcięcia 46 U/ml), inwazja naczyń limfatycznych, marginesy resekcji (R0 vs R1/R2), wielkość guza ≥2,0 cm, inwazja okołonerwowa oraz stan ogólny pacjenta. Wczesne stadia choroby (IA, IB, IIA) charakteryzują się wyższą medianą przeżycia (78,9 miesiąca) w porównaniu do zaawansowanych (IIB, III) (30,3 miesiąca, p=0,066).
chemioradioterapia, inwazja naczyń limfatycznych, inwazja okołonerwowa, marginesy resekcji, marker CA 19-9, nowotwór okołobrodawkowy, podtyp histopatologiczny, podtyp jelitowy, podtyp mieszany, podtyp trzustkowo-żółciowy, procedura Whipple’a, przerzut do węzłów chłonnych, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od choroby, przeżycie wolne od progresji, rak ampulli Vatera, rak brodawki Vatera, rak trzustki, reakcja desmoplastyczna, sekwencja gruczolak-gruczolakorak, stopień patologiczny, terapia uzupełniająca, wskaźnik zajęcia węzłów chłonnych, zabieg chirurgiczny, zajęcie węzłów chłonnych, żółtaczka zaporowa, zróżnicowanie histologiczne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Uvadex 20 mikrogramów/ml roztwór do frakcjonowania krwi 20 mcg/ml
Produkt leczniczy Uvadex zawiera metoksalen w stężeniu 20 µg/ml i jest stosowany w fotoferezie pozaustrojowej, gdzie dawka leku jest indywidualnie obliczana na podstawie objętości krwi podlegającej zabiegowi, według wzoru: objętość krwi × 0,017 ml Uvadex. Przykładowo, dla 240 ml krwi dawka wynosi 4,1 ml. Preparat jest podawany wyłącznie pozaustrojowo w trakcie procedury, która trwa maksymalnie 3 godziny i obejmuje separację leukocytów, ich fotoaktywację światłem UVA (1-2 J/cm²) przez maksymalnie 90 minut oraz powrót do organizmu pacjenta. Zalecany czas wlewu fotoaktywowanych komórek wynosi 15-20 minut. Stosowanie u dzieci i młodzieży nie jest zalecane ze względu na brak danych klinicznych, podobnie jak u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek.
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak ampulli vatera – Zapobieganie i profilaktyka
Rak ampulli Vatera, nowotwór ujścia dróg żółciowych i trzustkowych do dwunastnicy, charakteryzuje się ograniczonymi możliwościami profilaktyki pierwotnej ze względu na brak modyfikowalnych czynników ryzyka. Zalecenia obejmują zaprzestanie palenia, ograniczenie alkoholu, zdrową dietę oraz unikanie toksyn środowiskowych, choć dowody na ich skuteczność w prewencji są słabe. Wysokie ryzyko rozwoju nowotworu występuje u pacjentów z zespołami genetycznymi, takimi jak FAP, zespół Lyncha, zespół Peutza-Jeghersa oraz u osób z rodzinnym wywiadem raka ampulli Vatera, u których wskazane są regularne badania endoskopowe górnego odcinka przewodu pokarmowego z oceną brodawki Vatera. Standardowym leczeniem jest pankreatoduodenektomia (operacja Whipple’a), natomiast lokalna ampulektomia może być rozważana u pacjentów z dobrze zróżnicowanym guzem o polipowatej morfologii i wielkości ≤1 cm, zwłaszcza przy wysokim ryzyku operacyjnym.
brodawka Vatera, choroba subkliniczna, drogi żółciowe, dwunastnica, endoskopia górnego odcinka przewodu pokarmowego, guz nowotworowy, kontrola pooperacyjna, margines resekcji, nowotwór trzustkowo-żółciowy, pankreatoduodenektomia, podtyp histologiczny, profilaktyka wtórna, przerzuty nowotworowe, rak ampulli Vatera, resekcja guza, rodzinna polipowatość gruczolakowata, rokowanie medyczne, terapia adiuwantowa, zajęcie węzłów chłonnych, zespół Lyncha, zespół Peutza-Jeghersa, zmiana przedrakowa - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie cewki moczowej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Zapalenie cewki moczowej (ZCM) charakteryzuje się dobrym rokowaniem przy prawidłowej diagnostyce i leczeniu, z kluczowym znaczeniem terapii partnerów seksualnych w celu zapobiegania reinfekcji. Nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej (NGU) jest zwykle samoograniczające się, jednak nieleczone infekcje przenoszone drogą płciową (STI) mogą prowadzić do powikłań, takich jak zwężenie cewki moczowej, zapalenie najądrzy, gruczołu krokowego, a także niepłodność. U kobiet 10%-40% przypadków ZCM może rozwinąć się w zapalenie narządów miednicy mniejszej (PID), co zwiększa ryzyko niepłodności i ciąży pozamacicznej. Wartości CRP (średnio 11,54±3,64 u pacjentów z niepowodzeniem leczenia vs. 9,59±2,77 u leczonych skutecznie, p≤0,025) oraz obecność cech liszaja twardzinowego w histologii cewki moczowej są istotnymi prognostykami niepowodzenia leczenia zwężenia cewki. Etapowa uretroplastyka wykazuje wyższy wskaźnik sukcesu (84,2%) w porównaniu do jednostopniowej (61,1%) u pacjentów z liszajem twardzinowym.
białko C-reaktywne, biomarker zapalny, chlamydia, Chlamydia trachomatis, ciąża pozamaciczna, etapowa uretroplastyka, hiperkeratoza, liszaj twardzinowy, Mycoplasma genitalium, negatywna wartość predykcyjna, nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej, przerzut, przeżycie swoiste dla raka, rak cewki moczowej, reaktywne zapalenie stawów, ropień, rozsiane zakażenie rzeżączkowe, rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej, stenoza, Ureaplasma urealyticum, zajęcie węzłów chłonnych, zakażenie chlamydialne, zapalenie cewki moczowej, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie najądrzy, zapalenie narządów miednicy mniejszej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie wsierdzia, zwężenie cewki moczowej - Leksykon chorób i schorzeń
Inwazyjny rak zrazikowy – Objawy
Inwazyjny rak zrazikowy (ILC) stanowi 10-15% wszystkich przypadków raka piersi i charakteryzuje się unikalnym, rozproszonym wzorcem wzrostu komórek nowotworowych, wynikającym z utraty E-kadheryny (gen CDH1). Komórki ILC rosną w linijnych układach, co utrudnia wykrycie guza zarówno w badaniu fizykalnym, jak i w standardowej mammografii. Typowe objawy to zgrubienie lub stwardnienie tkanki piersi, zmiany w kształcie i rozmiarze piersi, wciągnięcie brodawki sutkowej oraz zmiany skórne, takie jak „skórka pomarańczy”. ILC często występuje wieloogniskowo i obustronnie, a jego diagnoza jest często ustalana w bardziej zaawansowanym stadium, co potwierdza fakt, że u 60-70% pacjentek stadium choroby jest podwyższone po operacji. Charakterystyczna jest także tendencja do przerzutów w nietypowych lokalizacjach, takich jak przewód pokarmowy, narządy rozrodcze, otrzewna, układ moczowy, opony mózgowo-rdzeniowe i tkanki oczodołu.
badania przesiewowe, badanie fizykalne, dół pachowy, E-kadheryna, gen CDH1, indeks proliferacji, inwazyjny rak przewodowy, inwazyjny rak zrazikowy, inwersja brodawki sutkowej, markery nowotworowe, oczodół, opony mózgowo-rdzeniowe, otrzewna, przewód pokarmowy, receptor HER2, receptory hormonalne, rezonans magnetyczny, stopień złośliwości nowotworu, wieloogniskowość, wskaźnik przeżycia, wydzielina z brodawki sutkowej, wzdęcie, zajęcie węzłów chłonnych, zraziki piersi - Leksykon chorób i schorzeń
Rak pochwy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak pochwy jest rzadkim nowotworem, którego rokowanie w dużej mierze zależy od stadium choroby w momencie diagnozy, z 5-letnim względnym wskaźnikiem przeżycia wynoszącym 96% dla stadium 0, 64-84% dla stadium I, 53-58% dla stadium II, 36% dla stadium III oraz 18-36% dla stadium IV. Inne istotne czynniki prognostyczne obejmują rozmiar guza (<4 cm korzystniejsze), typ histologiczny (rak płaskonabłonkowy lepszy niż czerniak czy gruczolakorak), stopień zróżnicowania, zajęcie węzłów chłonnych, lokalizację guza, wiek pacjentki, obecność objawów, ogólny stan zdrowia, obecność DNA HPV wysokiego ryzyka oraz zastosowanie brachyterapii. Statystyki przeżywalności, takie jak ogólny 5-letni względny wskaźnik przeżycia około 51-58% oraz 5-letnie wskaźniki przeżycia zależne od przyczyny (CSS) – 76,4% dla stadium I, 61,9% dla II, 53,3% dla III i 22,5% dla IV – należy interpretować ostrożnie, uwzględniając indywidualne cechy pacjentki i odpowiedź na leczenie.
brachyterapia, chemioradioterapia, czerniak pochwy, nawrót raka, nowotwór pochwy, objętość guza, przerzuty do węzłów chłonnych, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od choroby, radioterapia wiązką zewnętrzną, rak płaskonabłonkowy, rak płaskonabłonkowy pochwy, rak pochwy, stadium choroby, stopień złośliwości, stopień zróżnicowania guza, typ histologiczny, współczynnik ryzyka, względne przeżycie, względny wskaźnik przeżycia, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Zoladex 3,6 mg
Zoladex (goserelina) to syntetyczny analog LHRH stosowany w terapii hormonalnej nowotworów hormonozależnych, zawierający 3,6 mg substancji czynnej w formie implantu podskórnego. Mechanizm działania polega na długotrwałym zahamowaniu wydzielania LH przez przysadkę, co prowadzi do obniżenia stężenia testosteronu u mężczyzn oraz estradiolu u kobiet do poziomów charakterystycznych dla kastracji chirurgicznej lub menopauzy, odpowiednio po około 21 dniach od podania. Regularne podawanie co 28 dni utrzymuje supresję hormonalną, co skutkuje regresją guza prostaty, poprawą objawów oraz efektywnością w leczeniu nowotworów sutka, endometriozy i włókniaków macicy. W początkowej fazie terapii obserwuje się przejściowy wzrost stężeń hormonów płciowych. U kobiet dodatkowo dochodzi do ścieńczenia endometrium i zatrzymania miesiączkowania. Badania kliniczne potwierdzają, że Zoladex wykazuje skuteczność porównywalną do chirurgicznej kastracji u pacjentów z rakiem gruczołu krokowego z przerzutami, a także poprawia przeżycie bez objawów choroby i całkowite przeżycie jako leczenie uzupełniające po radioterapii w grupach wysokiego ryzyka (T1-T2 z PSA ≥ 10 ng/ml lub Gleason ≥ 7) oraz miejscowo zaawansowanych (T3-T4). Optymalny czas leczenia uzupełniającego to 3 lata, co istotnie poprawia wyniki w porównaniu z samą radioterapią. Leczenie neoadjuwantowe przed radioterapią również wykazuje korzyści w zakresie przeżycia bez objawów choroby, natomiast brak jest danych potwierdzających skuteczność neoadjuwantowego stosowania przed prostatektomią. U pacjentów po prostatektomii z rozsiewem nowotworu poza gruczoł, Zoladex może wydłużyć czas przeżycia bez objawów choroby, szczególnie przy zajęciu węzłów chłonnych, choć nie wpływa istotnie na całkowite przeżycie bez dodatkowych czynników ryzyka (PSA ≥ 10 ng/ml, Gleason ≥ 7).
agonista LHRH, bikalutamid, endometrioza, estradiol, gonadoliberyna, hormon gonadoliberyna, hormon luteinizujący, implant podskórny, kastracja chirurgiczna, przysadka mózgowa, radioterapia, radykalna prostatektomia, rak gruczołu krokowego, regresja guza gruczołu krokowego, rozprzestrzenianie nowotworu, ścieńczenie endometrium, skala Gleasona, supresja hormonalna, terapia hormonalna, testosteron, włókniak macicy, zajęcie węzłów chłonnych, zatrzymanie miesiączkowania - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwór jamy ustnej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Nowotwór jamy ustnej charakteryzuje się złożonym rokowaniem zależnym od stadium choroby, grubości guza, marginesów chirurgicznych, inwazji okołonerwowej i naczyniowej oraz zajęcia węzłów chłonnych. Statystyki 5-letniego przeżycia różnią się znacząco w zależności od stadium: Stadium I – >85%, Stadium II – ~70%, Stadium III – >55%, Stadium IV – 35%. W przypadku inwazji kości 5-letni wskaźnik przeżycia wynosi około 50%, z resekcją chirurgiczną dającą 47%, a chemioterapią 56%. Nowoczesne modele prognostyczne, takie jak model accelerated failure time, oraz narzędzia typu Oral Cancer Survival Calculator uwzględniają współistniejące schorzenia i oferują bardziej precyzyjne przewidywania niż tradycyjne modele Coxa. Kluczowe czynniki prognostyczne obejmują również lokalizację guza, zróżnicowanie histopatologiczne oraz obecność nacieku okołonerwowego i extracapsular extension w węzłach chłonnych.
analiza radiomiczna, biomarker molekularny, fibroblasty związane z nowotworem, głębokie uczenie, grubość guza, historia medyczna, inwazja naczyniowa, inwazja okołonerwowa, limfocyty naciekające guz, margines chirurgiczny, metylacja DNA, mikrośrodowisko guza, naciekanie pozatorebkowe, nowotwór jamy ustnej, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, przerzut do kości, przeżycie całkowite, przeżycie specyficzne dla choroby, przeżycie wolne od progresji, rak płaskonabłonkowy głowy i szyi, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, resekcja chirurgiczna, stadium nowotworu, zajęcie węzłów chłonnych, zróżnicowanie guza - Leksykon chorób i schorzeń
Rak dróg żółciowych – Epidemiologia
Rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma) to rzadki, ale wysoce agresywny nowotwór nabłonka dróg żółciowych, stanowiący 10-15% pierwotnych nowotworów wątroby i 3% nowotworów przewodu pokarmowego. Globalna zapadalność wynosi od 0,3 do 6/100 000 rocznie, z najwyższą w Azji Południowo-Wschodniej (np. Tajlandia – 85/100 000). W USA diagnozuje się około 8 000 nowych przypadków rocznie (1-2/100 000). Rak dzieli się na trzy podtypy: wewnątrzwątrobowy (ICC, 10%), okołownękowy (pCCA, 50%) i dystalny (dCCA, 40%). W ostatnich dekadach obserwuje się wzrost zachorowań na ICC o 128% w USA (1973-2012), podczas gdy częstość raka zewnątrzwątrobowego pozostaje stabilna. Średni wiek zachorowania to 70-72 lata, z przewagą mężczyzn (stosunek 1,5:1). Pięcioletnie przeżycie ogólne wynosi 15,2%, z najgorszym rokowaniem dla ICC (8-9%) i lepszym dla raka brodawki Vatera (34,5%). Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są lokalizacja, stadium zaawansowania, możliwość resekcji chirurgicznej (ok. 25-30% guzów jest resekcyjnych) oraz zajęcie węzłów chłonnych. Całkowita resekcja z ujemnymi marginesami zwiększa 5-letnie przeżycie do około 40%.
brodawka Vatera, cholangiocarcinoma, cholangiografia rezonansu magnetycznego, choroba Caroliego, cytologia szczoteczkowa, endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna, guz Klatskina, inhibitor punktów kontrolnych immunologicznych, marskość wątroby, nabłonek dróg żółciowych, naciekanie okołonerwowe, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, niedrożność dróg żółciowych, nowotwór przewodu pokarmowego, pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych, pierwotny nowotwór wątroby, przywra wątrobowa, rak wątrobowokomórkowy, rak wewnątrzwątrobowy, sekwencjonowanie całego eksomu, sekwencjonowanie genomu, torbiel dróg żółciowych, torbiel przewodu żółciowego, wirusowe zapalenie wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zajęcie węzłów chłonnych, zapalenie dróg żółciowych, zapalna choroba jelit - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Prognoza w onkologii stanowi ocenę rokowania i przewidywanej reakcji na leczenie nowotworu, opartą na analizie stopnia zaawansowania choroby, zajęciu węzłów chłonnych oraz czasie do nawrotu. Modele prognostyczne, takie jak CIRI (Ciągły Zindywidualizowany Indeks Ryzyka), wykorzystują dynamiczne dane kliniczne i molekularne, poprawiając dokładność przewidywań w porównaniu do tradycyjnych systemów klasyfikacji TNM. Wykorzystanie zaawansowanych technik, w tym uczenia maszynowego i analizy NLP, pozwala na integrację multimodalnych biomarkerów, co zwiększa moc dyskryminacyjną modeli prognostycznych w przewidywaniu przeżycia całkowitego i odpowiedzi na leczenie. Przykładowo, w chłoniaku rozlanym z dużych komórek B CIRI wykazał kalibrację z różnicą 5% między obserwowanymi a przewidywanymi wynikami przeżycia wolnego od zdarzeń w okresie 12-36 miesięcy.
analiza radiomiczna, chłoniak rozlany z dużych komórek B, choroba nowotworowa, elektroniczna dokumentacja medyczna, glejak niższego stopnia, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor punktów kontrolnych układu immunologicznego, jasnokomórkowy rak nerkowokomórkowy, przetwarzanie języka naturalnego, przeżycie wolne od zdarzeń, rak kory nadnerczy, rak wątrobowokomórkowy, sekwencjonowanie nowej generacji, stopień zaawansowania nowotworu, terapia miejscowa, terapia wewnątrztętnicza, uczenie maszynowe, zajęcie węzłów chłonnych, zmiany przedrakowe - Leksykon chorób i schorzeń
Rak przełyku – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak przełyku stanowi istotny problem kliniczny ze względu na wysoką śmiertelność i częstość nawrotów, pomimo postępów w leczeniu. Średnie 5-letnie przeżycie waha się od 20% do 50%, zależnie od stadium choroby, z gorszym rokowaniem w przypadku raka płaskonabłonkowego (ESCC) – około 10% 5-letniej przeżywalności globalnie, oraz lepszym w przypadku wczesnego gruczolakoraka przełyku, choć większość diagnozowana jest w zaawansowanym stadium. Mediana całkowitego przeżycia (OS) po ezofagektomii wynosi 54 miesiące, a przeżycie wolne od choroby (DFS) 35 miesięcy. Przeżycie 5-letnie według stadium wynosi: około 65% dla stadium I, 30% dla stadium II, 20% dla stadium III i 5% dla stadium IV. Najważniejszymi czynnikami prognostycznymi są stadium guza, zajęcie węzłów chłonnych, obecność przerzutów odległych, margines resekcji oraz odpowiedź na terapię neoadjuwantową. Całkowita odpowiedź patologiczna (pCR) po terapii neoadjuwantowej wiąże się z istotnie lepszym przeżyciem (mediana OS 67,8 vs. 30,8 miesięcy).
ablacja częstotliwościami radiowymi, całkowita odpowiedź patologiczna, chemioradioterapia, choroba resztkowa, dysfagia, ezofagektomia, gruczolakorak przełyku, inwazja naczyniowa, klasyfikacja TNM, leczenie multimodalne, limfadenektomia, model radiomiczny, nawrót nowotworu, przerzut odległy, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od choroby, rak płaskonabłonkowy przełyku, rak przełyku, resekcja R0, stadium guza, terapia neoadjuwantowa, uczenie maszynowe, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy neuroendokrynne trzustki – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Guzy neuroendokrynne trzustki (pNET) cechują się zróżnicowanym przebiegiem klinicznym i rokowaniem, które w dużej mierze zależy od stadium zaawansowania choroby, wielkości guza, indeksu proliferacyjnego Ki-67 oraz obecności przerzutów. Całkowity 5-letni wskaźnik przeżycia wynosi około 53%, z wyraźnym zróżnicowaniem: 95% dla choroby miejscowej, 72% dla regionalnej i 23% dla przerzutowej (dane SEER). Czynniki negatywnie wpływające na rokowanie to m.in. podwyższone poziomy LDH i AST ≥2 ULN, podwyższony poziom chromograniny A (>200 pmol/L), naciekanie nerwów i węzłów chłonnych oraz wysoki indeks Ki-67. Modele stratyfikacji ryzyka oparte na poziomach LDH i AST pozwalają na podział pacjentów na grupy o różnym ryzyku przeżycia całkowitego (OS: 20, 13 i 8 miesięcy odpowiednio dla niskiego, średniego i wysokiego ryzyka). Analiza tekstur PET SSTR przed terapią PRRT wykazała, że wyższa entropia (≥6,7) koreluje z dłuższym przeżyciem (OS 2,5 roku vs 1,9 roku).
aminotransferaza asparaginianowa, analog somatostatyny, choroba przerzutowa, chromogranina A, dehydrogenaza mleczanowa, guz neuroendokrynny trzustki, guz nieczynny hormonalnie, guz słabo zróżnicowany, hazard względny, heterogenność wewnątrzguzowa, indeks Ki-67, inwazja okołonerwowa, leczenie zachowawcze, przerzuty do wątroby, przeżycie wolne od nawrotu, przeżycie wolne od progresji, rak neuroendokrynny, resekcja chirurgiczna, stadium zaawansowania, stratyfikacja ryzyka, wskaźnik przeżycia, zajęcie węzłów chłonnych, zespół MEN1, zróżnicowanie guza