Rak dróg żółciowych
Epidemiologia
Rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma) to rzadki, ale wysoce agresywny nowotwór nabłonka dróg żółciowych, stanowiący 10-15% pierwotnych nowotworów wątroby i 3% nowotworów przewodu pokarmowego. Globalna zapadalność wynosi od 0,3 do 6/100 000 rocznie, z najwyższą w Azji Południowo-Wschodniej (np. Tajlandia – 85/100 000). W USA diagnozuje się około 8 000 nowych przypadków rocznie (1-2/100 000). Rak dzieli się na trzy podtypy: wewnątrzwątrobowy (ICC, 10%), okołownękowy (pCCA, 50%) i dystalny (dCCA, 40%). W ostatnich dekadach obserwuje się wzrost zachorowań na ICC o 128% w USA (1973-2012), podczas gdy częstość raka zewnątrzwątrobowego pozostaje stabilna. Średni wiek zachorowania to 70-72 lata, z przewagą mężczyzn (stosunek 1,5:1). Pięcioletnie przeżycie ogólne wynosi 15,2%, z najgorszym rokowaniem dla ICC (8-9%) i lepszym dla raka brodawki Vatera (34,5%). Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są lokalizacja, stadium zaawansowania, możliwość resekcji chirurgicznej (ok. 25-30% guzów jest resekcyjnych) oraz zajęcie węzłów chłonnych. Całkowita resekcja z ujemnymi marginesami zwiększa 5-letnie przeżycie do około 40%.
- Epidemiologia raka dróg żółciowych (cholangiocarcinoma)
- Częstotliwość występowania
- Podtypy anatomiczne i ich częstość
- Rozkład demograficzny
- Trendy zachorowalności
- Różnice etniczne i geograficzne
- Umieralność i przeżycia
- Czynniki ryzyka
- Choroby zapalne dróg żółciowych
- Infekcje pasożytnicze
- Wrodzone nieprawidłowości dróg żółciowych
- Przewlekłe choroby wątroby
- Inne czynniki ryzyka
- Nadzór i wczesne wykrywanie
- Implikacje dla zdrowia publicznego
- Postępy w leczeniu i przyszłe kierunki
Epidemiologia raka dróg żółciowych (cholangiocarcinoma)
Rak dróg żółciowych (cholangiocarcinoma) jest rzadkim, lecz wysoce agresywnym nowotworem, wywodzącym się z komórek nabłonkowych dróg żółciowych. Stanowi drugi najczęstszy pierwotny nowotwór wątroby po raku wątrobowokomórkowym, odpowiadając za około 10-15% wszystkich pierwotnych nowotworów wątroby i 3% nowotworów przewodu pokarmowego12. Mimo stosunkowo niskiej częstości występowania, rak dróg żółciowych charakteryzuje się wysoką śmiertelnością, odpowiadając za około 2% wszystkich zgonów związanych z nowotworami na świecie3.
Częstotliwość występowania
Częstość występowania raka dróg żółciowych wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne. Globalnie, standaryzowana według wieku zapadalność waha się od 0,3 do 6 przypadków na 100 000 mieszkańców rocznie, z najwyższą zachorowalnością obserwowaną w Azji Południowo-Wschodniej12. W Stanach Zjednoczonych co roku diagnozuje się około 8 000 nowych przypadków raka dróg żółciowych, co odpowiada częstości około 1-2 przypadków na 100 000 mieszkańców rocznie12. W krajach europejskich częstość występowania jest zbliżona do tej w USA.
Szczególnie wysoką zachorowalność notuje się w Tajlandii, gdzie w regionach północno-wschodnich częstość występowania raka dróg żółciowych sięga nawet 85 przypadków na 100 000 mieszkańców, co stanowi najwyższy wskaźnik na świecie1. Tak wysokie wskaźniki wiążą się głównie z endemicznym występowaniem zakażeń pasożytniczych dróg żółciowych (przywry wątrobowe)2.
Podtypy anatomiczne i ich częstość
Rak dróg żółciowych klasyfikowany jest na podstawie lokalizacji anatomicznej na trzy podtypy:
- Rak wnątrz-wątrobowy (intrahepatic cholangiocarcinoma, ICC) – rozwijający się w drogach żółciowych wewnątrz wątroby, stanowiący około 10% przypadków
- Rak okolicy wnęki wątroby (perihilar cholangiocarcinoma, pCCA, guz Klatskina) – rozwijający się w miejscu połączenia prawego i lewego przewodu wątrobowego, stanowiący około 50% przypadków
- Rak dystalny (distal cholangiocarcinoma, dCCA) – rozwijający się w dalszej części dróg żółciowych, stanowiący około 40% przypadków
Interesującym zjawiskiem epidemiologicznym jest obserwowany w ostatnich dekadach wzrost częstości występowania raka wewnątrzwątrobowego dróg żółciowych przy jednoczesnej stabilizacji lub spadku częstości występowania raka zewnątrzwątrobowego12. Analiza danych z bazy SEER (Surveillance, Epidemiology, and End Results) potwierdziła, że w latach 1973-2012 częstość występowania raka wewnątrzwątrobowego dróg żółciowych wzrosła w USA o 128%, podczas gdy częstość występowania raka zewnątrzwątrobowego pozostała stabilna1.
Rozkład demograficzny
Rak dróg żółciowych występuje głównie u osób starszych. Średni wiek zachorowania w Stanach Zjednoczonych przypada na siódmą dekadę życia12. Dane z rejestrów pokazują, że:
- Średni wiek w momencie diagnozy raka wewnątrzwątrobowego dróg żółciowych wynosi 70 lat
- Średni wiek w momencie diagnozy raka zewnątrzwątrobowego dróg żółciowych wynosi 72 lata
- Około 65% pacjentów z rakiem dróg żółciowych ma 65 lat lub więcej w momencie rozpoznania
Rak dróg żółciowych występuje nieco częściej u mężczyzn niż u kobiet, co może być częściowo związane z wyższą częstością występowania pierwotnego stwardniającego zapalenia dróg żółciowych (PSC) u mężczyzn, które stanowi istotny czynnik ryzyka1. Stosunek zachorowań mężczyzn do kobiet wynosi około 1,5:1, choć proporcja ta może się różnić w zależności od grupy wiekowej i regionu geograficznego23.
Trendy zachorowalności
Dane epidemiologiczne z ostatnich dekad wskazują na wzrost globalnej częstości występowania raka dróg żółciowych, szczególnie podtypu wewnątrzwątrobowego. Badania wykazały stały wzrost zachorowalności w Ameryce Północnej, Europie, Azji i Australii12.
Analiza danych z lat 2001-2015 wykazała roczny procentowy wzrost częstości występowania wszystkich nowotworów dróg żółciowych o 1,76% (95% CI: 1,59-1,92), z najwyższym wzrostem obserwowanym dla raka wewnątrzwątrobowego dróg żółciowych – 6,65% (95% CI: 6,11-7,19)1. Najnowsze dane z bazy SEER potwierdzają, że wskaźnik zachorowań na raka wewnątrzwątrobowego dróg żółciowych wzrastał średnio o 5,7% rocznie w latach 2000-20171.
Przyczyny obserwowanego wzrostu zachorowalności nie są w pełni wyjaśnione. Częściowo może być to spowodowane lepszymi metodami diagnostycznymi i klasyfikacyjnymi, ale nie wyjaśnia to całego obserwowanego wzrostu. Inne potencjalne czynniki to zwiększona częstość występowania czynników ryzyka takich jak niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (NASH), otyłość, zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B i C oraz cukrzyca12.
Różnice etniczne i geograficzne
Istnieją znaczące różnice w częstości występowania raka dróg żółciowych w zależności od grupy etnicznej i regionu geograficznego:
- W Stanach Zjednoczonych najwyższą roczną zachorowalność obserwuje się wśród rdzennych Amerykanów – 6,5 przypadków na 100 000 osób, co jest około 6 razy wyższe niż w populacji nie-rdzennej1
- Badania wykazały wyższą częstość występowania raka wewnątrzwątrobowego dróg żółciowych wśród Amerykanów pochodzenia hiszpańskiego w porównaniu do innych grup etnicznych1
- Najwyższe wskaźniki umieralności z powodu raka dróg żółciowych odnotowywane są w Korei (11,0 na 100 000) i Japonii (7,2 na 100 000), podczas gdy w krajach europejskich wskaźniki te są znacznie niższe (Włochy – 4,2, Niemcy – 3,8, Francja – 3,1, Wielka Brytania – 3,2)1
Różnice te są prawdopodobnie związane z odmienną częstością występowania czynników ryzyka, takich jak zakażenia przywrami wątrobowymi w Azji Południowo-Wschodniej, zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B w Korei oraz różnice genetyczne i środowiskowe23.
Umieralność i przeżycia
Rak dróg żółciowych charakteryzuje się wysoką śmiertelnością i niepomyślnym rokowaniem. Stanowi on szósty najczęstszy powód zgonów z powodu nowotworów przewodu pokarmowego w Stanach Zjednoczonych1.
Wskaźniki umieralności
Globalny wskaźnik umieralności dla raka dróg żółciowych wynosi 1-6 zgonów na 100 000 mieszkańców rocznie1. W Stanach Zjednoczonych wskaźnik umieralności dla raka wątroby i wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych wynosi 6,6 na 100 000 mieszkańców rocznie2. Według najnowszych danych z bazy SEER, w 2025 roku przewiduje się około 30 090 zgonów z powodu raka wątroby i wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych w USA1.
Wskaźniki umieralności różnią się znacząco między grupami etnicznymi. W badaniach wykazano, że Amerykanie pochodzenia azjatyckiego/mieszkańcy wysp Pacyfiku, Latynosi, Afroamerykanie oraz rdzenni Amerykanie mają wyższe wskaźniki umieralności z powodu raka dróg żółciowych w porównaniu z osobami białymi1. Najwyższe wskaźniki umieralności obserwowane są wśród osób pochodzenia azjatyckiego1.
Wskaźniki przeżycia
Rak dróg żółciowych charakteryzuje się niskimi wskaźnikami przeżycia, co wynika z jego agresywnego przebiegu, późnego wykrywania oraz ograniczonych możliwości leczenia. Pięcioletnie względne wskaźniki przeżycia różnią się w zależności od lokalizacji anatomicznej i stopnia zaawansowania nowotworu1.
Dane z bazy SEER wskazują, że ogólny pięcioletni wskaźnik przeżycia dla raka dróg żółciowych wynosi 15,2% (95% CI: 14,8-15,7)1. W rozbiciu na poszczególne podtypy:
- Rak wewnątrzwątrobowy dróg żółciowych: 8-9% pięcioletniego przeżycia
- Rak zewnątrzwątrobowy dróg żółciowych: 10% pięcioletniego przeżycia
- Rak brodawki Vatera: 34,5% pięcioletniego przeżycia
Przeżywalność jest silnie uzależniona od stadium zaawansowania choroby w momencie rozpoznania. Dla raka wewnątrzwątrobowego dróg żółciowych wskaźniki pięcioletniego przeżycia wynoszą1:
- Choroba miejscowa: 24%
- Choroba regionalna: 9%
- Choroba rozsiana: 2%
Dla raka zewnątrzwątrobowego dróg żółciowych wskaźniki pięcioletniego przeżycia wynoszą2:
- Choroba miejscowa: 17%
- Choroba regionalna: 16%
- Choroba rozsiana: 2%
Całkowite pięcioletnie przeżycie dla pacjentów z rakiem wewnątrzwątrobowym dróg żółciowych wynosi tylko 8,1%, co jest częściowo związane z faktem, że około 75% przypadków diagnozowanych jest u osób powyżej 60 roku życia1.
Prognostyczne czynniki wpływające na przeżycie
Najważniejszymi czynnikami prognostycznymi wpływającymi na przeżycie pacjentów z rakiem dróg żółciowych są:
- Lokalizacja anatomiczna nowotworu – nowotwory dystalne mają lepsze rokowanie niż nowotwory wnęki wątroby
- Stadium zaawansowania w momencie rozpoznania – pacjenci z chorobą miejscową mają pięcioletnie przeżycie 31,5%, podczas gdy pacjenci z chorobą przerzutową mają pięcioletnie przeżycie tylko 3%
- Możliwość przeprowadzenia resekcji chirurgicznej – całkowite wycięcie z ujemnymi marginesami daje jedyną szansę na wyleczenie
- Zajęcie węzłów chłonnych i naciekanie okołonerwowe – są to istotne negatywne czynniki prognostyczne
- Wiek i ogólny stan zdrowia pacjenta
Możliwość przeprowadzenia resekcji jest głównym czynnikiem determinującym przeżycie. U pacjentów, u których można wykonać całkowitą resekcję z ujemnymi marginesami, wskaźnik pięcioletniego przeżycia wynosi około 40%1. Niestety, ze względu na bliskość dużych naczyń krwionośnych i rozległe rozprzestrzenianie się w wątrobie, tylko 25-30% guzów zlokalizowanych w dalszej części dróg żółciowych można całkowicie usunąć, a wskaźnik resekcyjności jest jeszcze niższy dla zmian bardziej proksymalnych1.
Czynniki ryzyka
Zidentyfikowano kilka czynników ryzyka rozwoju raka dróg żółciowych, choć u około 40% pacjentów nie można zidentyfikować żadnego znanego czynnika ryzyka1.
Choroby zapalne dróg żółciowych
Pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych (PSC) jest dobrze udokumentowanym czynnikiem ryzyka rozwoju raka dróg żółciowych. Przewlekły stan zapalny dróg żółciowych z wynikającą z niego proliferacją komórek progenitorowych sprzyja powstawaniu nowotworu1. Osoby z PSC mają do 400 razy większe ryzyko rozwoju raka dróg żółciowych w porównaniu z populacją ogólną1. Ryzyko zachorowania na raka dróg żółciowych w ciągu całego życia u pacjentów z PSC wynosi 10-20%1.
Zapalne choroby jelit (IBD), szczególnie wrzodziejące zapalenie jelita grubego, stanowią również czynnik ryzyka, zwłaszcza gdy współistnieją z PSC12.
Infekcje pasożytnicze
Zakażenie przywrami wątrobowymi (Clonorchis sinensis i Opisthorchis viverrini) jest dobrze udokumentowanym czynnikiem ryzyka raka dróg żółciowych, szczególnie w Azji Południowo-Wschodniej1. Organizmy te powodują zapalenie dróg żółciowych predysponujące do rozwoju nowotworu i zostały oznaczone przez Światową Organizację Zdrowia jako karcynogeny grupy 12. Endemiczne występowanie tych pasożytów w krajach Azji Południowo-Wschodniej, szczególnie w Tajlandii, wyjaśnia bardzo wysoką częstość występowania raka dróg żółciowych w tych regionach1.
Wrodzone nieprawidłowości dróg żółciowych
Torbiele przewodów żółciowych (choledochal cysts) i choroba Caroliego (rzadka wrodzona fibropolucystyczna choroba wątroby charakteryzująca się torbielowatymi rozszerzeniami dużych wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych) zwiększają ryzyko rozwoju raka dróg żółciowych1. Osoby z torbielami dróg żółciowych mają zwiększone ryzyko rozwoju raka i powinny być poddane leczeniu chirurgicznemu, nawet jeśli są bezobjawowe1.
Przewlekłe choroby wątroby
Wykazano związek między przewlekłym zapaleniem wątroby typu wirusowego, zwłaszcza wirusowym zapaleniem wątroby typu B (HBV) i C (HCV), a zwiększonym ryzykiem rozwoju raka dróg żółciowych1. Marskość wątroby, niezależnie od etiologii, jest również istotnym czynnikiem ryzyka rozwoju raka dróg żółciowych, szczególnie typu wewnątrzwątrobowego22.
Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD) i niealkoholowe stwardniające zapalenie wątroby (NASH) są również związane z rozwojem raka dróg żółciowych1.
Inne czynniki ryzyka
Inne czynniki ryzyka rozwoju raka dróg żółciowych obejmują:
- Kamienie żółciowe i zapalenie dróg żółciowych
- Palenie tytoniu
- Cukrzycę
- Otyłość
- Alkoholową chorobę wątroby
- Wcześniejszą ekspozycję na Thorotrast (wycofany środek kontrastowy)
Nadzór i wczesne wykrywanie
Ze względu na rzadkość występowania i niespecyficzne objawy, rak dróg żółciowych jest często diagnozowany w zaawansowanym stadium, co znacznie ogranicza możliwości terapeutyczne i pogarsza rokowanie1. Skuteczne strategie badań przesiewowych i nadzoru nad rakiem dróg żółciowych nie zostały jeszcze w pełni ustalone, ale są szczególnie istotne dla grup wysokiego ryzyka1.
Grupy wysokiego ryzyka podlegające nadzorowi
Pacjenci z pierwotnym stwardniającym zapaleniem dróg żółciowych (PSC) stanowią najważniejszą grupę wysokiego ryzyka wymagającą regularnego nadzoru. Amerykańskie Towarzystwo Badań Chorób Wątroby (AASLD) obecnie zaleca coroczne badania przesiewowe w kierunku raka dróg żółciowych u dorosłych z PSC obejmującym duże drogi żółciowe1.
Ryzyko rozwoju raka dróg żółciowych jest najwyższe w pierwszym roku po rozpoznaniu PSC (2,5%), ale może rozwinąć się w dowolnym momencie życia pacjenta. Po 30 latach ryzyko rozwoju raka dróg żółciowych sięga nawet 20%2.
Inne grupy ryzyka, które mogą wymagać nadzoru, obejmują pacjentów z torbielami dróg żółciowych, chorobą Caroliego oraz pacjentów z marskością wątroby, szczególnie w kontekście zakażenia HBV lub HCV1.
Metody nadzoru
Nadzór nad pacjentami z grupy wysokiego ryzyka rozwoju raka dróg żółciowych obejmuje kombinację badań obrazowych, badań laboratoryjnych i badań cytologicznych żółci1. Brak jest jednak spójnych zaleceń dotyczących metod i częstotliwości badań, co wskazuje na pilną potrzebę opracowania standardów nadzoru dla pacjentów z PSC oraz pacjentów z innymi zaburzeniami dróg żółciowych2.
Proponowane metody nadzoru obejmują:
- Badania obrazowe: ultrasonografia, cholangiografia rezonansu magnetycznego (MRCP), tomografia komputerowa (CT)
- Badania laboratoryjne: markery nowotworowe (CA 19-9, CEA), testy funkcji wątroby
- Cytologia żółci: uzyskana podczas endoskopowej cholangiopankreatografii wstecznej (ERCP)
W regionach o wysokiej częstości występowania raka dróg żółciowych podejmowane są systematyczne działania w zakresie badań przesiewowych. Na przykład Uniwersytet Khon Kaen w północno-wschodniej Tajlandii, w regionie o bardzo wysokiej częstości występowania przywr wątrobowych, rozpoczął Program Badań Przesiewowych i Opieki nad Rakiem Dróg Żółciowych (CASCAP) we współpracy z Narodowym Biurem Bezpieczeństwa Zdrowia (NHSO) i Ministerstwem Zdrowia Publicznego3.
Wyzwania w diagnostyce
Diagnozowanie raka dróg żółciowych pozostaje wyzwaniem ze względu na jego rzadkość, niespecyficzne objawy i trudną lokalizację anatomiczną. Podejrzenie raka dróg żółciowych pojawia się zwykle w przypadku niewyjaśnionej zewnątrzwątrobowej niedrożności dróg żółciowych1.
Diagnoza powinna być stawiana na podstawie badań radiologicznych (w tym CT lub MRI) oraz oceny patologicznej z biopsji, aspiracji cienkoigłowej lub cytologii szczoteczkowej dróg żółciowych1. Nie ma badań krwi, które byłyby diagnostyczne dla raka dróg żółciowych, ale badania są zwykle wykonywane w ramach procesu diagnostycznego, aby wykluczyć inne schorzenia, ocenić funkcję syntetyczną wątroby i pomóc w diagnozie2.
Ze względu na brak skutecznych badań przesiewowych dla populacji ogólnej, większość przypadków raka dróg żółciowych jest diagnozowana w zaawansowanym stadium, gdy opcje leczenia są ograniczone1.
Implikacje dla zdrowia publicznego
Wzrastająca częstość występowania raka dróg żółciowych, szczególnie typu wewnątrzwątrobowego, stanowi rosnący problem zdrowia publicznego1. Mimo że jest to stosunkowo rzadki nowotwór, charakteryzuje się wysoką śmiertelnością i stanowi znaczące obciążenie dla systemów opieki zdrowotnej1.
Obciążenie systemów opieki zdrowotnej
Późna diagnoza, złe rokowanie i ograniczone opcje leczenia zwiększają obciążenie związane z rakiem dróg żółciowych1. Szacuje się, że w 2022 roku w Stanach Zjednoczonych żyło około 113 557 osób z rakiem wątroby i wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych1.
Leczenie raka dróg żółciowych pozostaje znaczącym wyzwaniem klinicznym, ponieważ pacjenci często nie zgłaszają się do diagnozy, dopóki choroba nie jest w zaawansowanym stadium1. Wskaźniki terapii adjuwantowej dla pacjentów z rakiem dróg żółciowych wzrosły w ciągu ostatnich 19 lat, a kilka badań wykazało związek między terapią adjuwantową a poprawą wyników przeżycia pacjentów z rakiem dróg żółciowych2.
Potrzeba badań i edukacji
Istnieje pilna potrzeba lepszego zrozumienia czynników przyczyniających się do wzrostu częstości występowania raka dróg żółciowych oraz opracowania skuteczniejszych strategii wczesnego wykrywania i leczenia1.
Zrozumienie czynników stylu życia, które przyczyniają się do rozwoju nowotworów dróg żółciowych, może ostatecznie pomóc w obniżeniu ryzyka, identyfikacji pacjentów, którzy mogliby skorzystać ze zwiększonego monitorowania, i/lub zmniejszeniu różnic między różnymi grupami demograficznymi2.
Wysoka śmiertelność związana z nowotworami dróg żółciowych może być zniechęcająca dla pacjentów i rodzin stojących w obliczu diagnozy, ale badania nadal posuwają się naprzód, z ostatecznym celem poprawy wyników leczenia pacjentów1.
Różnice regionalne i etniczne
Epidemiologia raka dróg żółciowych wykazuje znaczną zmienność geograficzną ze względu na duże różnice w regionalnym występowaniu głównych czynników ryzyka środowiskowego1. Dlatego istnieje niezaspokojona potrzeba lepszych strategii identyfikacji pacjentów o zwiększonym ryzyku zachorowania na raka dróg żółciowych, z celami wczesnego wykrywania lub zapobiegania2.
Badania wykazały, że istnieją znaczące różnice w częstości występowania i umieralności z powodu raka dróg żółciowych między różnymi grupami etnicznymi1. Na przykład, w Stanach Zjednoczonych Latynosi mają ponad dwukrotnie większe prawdopodobieństwo zachorowania na raka pęcherzyka żółciowego niż osoby białe1.
Zrozumienie tych różnic etnicznych i regionalnych może pomóc w ukierunkowaniu wysiłków w zakresie kontroli raka na obszary o wysokiej częstości występowania1.
Postępy w leczeniu i przyszłe kierunki
Pomimo ponurego rokowania dla pacjentów z rakiem dróg żółciowych, w ostatnich latach poczyniono znaczne postępy w leczeniu tego nowotworu. Całkowita resekcja chirurgiczna pozostaje jedyną interwencją dającą szansę na wyleczenie, ale mniej niż 33% guzów jest resekcyjnych w momencie rozpoznania1.
Aktualne opcje leczenia
Leczenie raka dróg żółciowych zależy przede wszystkim od tego, czy nowotwór może być całkowicie usunięty chirurgicznie1. Miejscowo zaawansowany wewnątrzwątrobowy i zewnątrzwątrobowy rak dróg żółciowych może być całkowicie usunięty chirurgicznie2.
Jednak większość przypadków wewnątrzwątrobowego, dystalnego i okołownękowego raka dróg żółciowych jest nieresekcyjna i nie może być całkowicie usunięta3. Często nowotwór nacieka bezpośrednio żyłę wrotną, sąsiednią wątrobę, wzdłuż przewodu żółciowego wspólnego i do sąsiednich węzłów chłonnych1.
W chorobie miejscowo zaawansowanej badania fazy II oceniały chemoradioterapię z celem poprawy kontroli miejscowej i potencjalnego zmniejszenia stadium dla resekcji chirurgicznej1. W przypadku pacjentów z nieresekcyjnym rakiem dróg żółciowych leczenie jest ukierunkowane na łagodzenie objawów2.
Cisplatyna plus gemcytabina jest uważana za referencyjny standard chemioterapii pierwszej linii dla pacjentów z nieresekcyjnym, przerzutowym lub nawrotowym rakiem dróg żółciowych12.
Nowe podejścia terapeutyczne
W ostatnich latach pojawiły się nowe opcje leczenia raka dróg żółciowych, w tym inhibitory punktów kontrolnych immunologicznych w połączeniu z chemioterapią, które poprawiły całkowite przeżycie1.
Ważnym postępem w leczeniu jest również wykorzystanie sekwencjonowania genomu do identyfikacji potencjalnych celów terapeutycznych. Sekwencjonowanie całego eksomu może znacząco wpłynąć na opiekę i otworzyć drzwi dla terapii celowanej, szczególnie u pacjentów z rzadkimi mutacjami1.
Obecnie jedyne ukierunkowane leczenie dla pacjentów z rakiem dróg żółciowych jest skierowane na guzy z mutacjami w IDH lub genie czynnika wzrostu, FGFR1. Trwają badania nad nowymi potencjalnymi terapiami dla pacjentów z innymi mutacjami, takimi jak mutacje ARID1A2.
Wyzwania i przyszłe kierunki
Rak dróg żółciowych pozostaje wysoce śmiertelną chorobą, a dalsze naukowe i kliniczne badania są potrzebne do poprawy wyników leczenia pacjentów1. Rzadkość raka dróg żółciowych utrudnia jego badanie. Przy tak niewielkiej liczbie pacjentów trudno jest zebrać wystarczającą liczbę próbek tkanek, aby wyciągnąć pewne wnioski na temat tego, co napędza nowotwór i gdzie może być on podatny na leczenie1.
Przyszłe kierunki badań obejmują:
- Opracowanie bardziej skutecznych metod wczesnego wykrywania
- Identyfikację nowych biomarkerów diagnostycznych i prognostycznych
- Rozwój terapii celowanych opartych na profilach molekularnych nowotworu
- Badanie roli immunoterapii w leczeniu raka dróg żółciowych
- Opracowanie skutecznych strategii nadzoru dla grup wysokiego ryzyka
Eksperci nadal opracowują nowe metody leczenia nowotworów, więc rokowanie dla osób z rakiem dróg żółciowych może się zmienić wraz z dostępnością nowszych metod leczenia1.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.