infekcja pneumokokowa
Infekcja pneumokokowa to zakażenie wywołane przez bakterię Streptococcus pneumoniae (pneumokok), która może powodować szereg chorób o różnym nasileniu – od łagodnych infekcji górnych dróg oddechowych po ciężkie, zagrażające życiu zakażenia inwazyjne.
Do najczęstszych chorób wywołanych przez pneumokoki należą zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok, zapalenie płuc, a w przypadku inwazyjnej choroby pneumokokowej (IChP) – bakteriemia, posocznica oraz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Zakażenie szerzy się drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt z wydzieliną dróg oddechowych osoby zakażonej.
Szczególnie narażone na ciężki przebieg infekcji pneumokokowych są dzieci poniżej 2. roku życia, osoby powyżej 65. roku życia oraz pacjenci z zaburzeniami odporności, przewlekłymi chorobami układu oddechowego, sercowo-naczyniowego, cukrzycą czy po splenektomii. Najskuteczniejszą metodą zapobiegania zakażeniom pneumokokowym jest szczepienie ochronne, dostępne w formie szczepionek skoniugowanych (PCV) oraz polisacharydowych (PPSV).
Leczenie infekcji pneumokokowych opiera się głównie na antybiotykoterapii. Pierwszą linią leczenia pozostają beta-laktamy, jednak rosnąca oporność pneumokoków na antybiotyki stanowi poważne wyzwanie terapeutyczne i wymaga monitorowania lokalnych wzorców oporności przy wyborze empirycznej terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Pneumovax 23 po 25 mcg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka PNEUMOVAX 23 jest polisacharydową szczepionką przeciwko 23 serotypom Streptococcus pneumoniae, które odpowiadają za około 90% chorób pneumokokowych. Każda dawka 0,5 ml zawiera 25 μg polisacharydu otoczkowego z każdego serotypu: 1, 2, 3, 4, 5, 6B, 7F, 8, 9N, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 17F, 18C, 19F, 19A, 20, 22F, 23F oraz 33F. Mechanizm ochronny opiera się na indukcji swoistych przeciwciał, które pojawiają się zwykle w ciągu 3 tygodni od szczepienia i utrzymują się różnie w zależności od serotypu i grupy pacjentów, z możliwym zanikiem przeciwciał w okresie 3-5 lat, szczególnie u dzieci i osób starszych. Skuteczność szczepionki w populacjach docelowych wynosi 50-70%, z wyższą efektywnością wobec niektórych serotypów (np. 1, 3, 4, 8, 9V, 14). Nie zapobiega natomiast infekcjom górnych dróg oddechowych, takim jak ostre zapalenie ucha środkowego czy zapalenie zatok.
badanie randomizowane kontrolowane, badanie z podwójnie ślepą próbą, choroba pneumokokowa, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja pneumokokowa, metoda radioimmunologiczna, miano przeciwciał, ostre zapalenie ucha środkowego, PNEUMOVAX 23, polisacharyd otoczkowy, półpasiec, przewlekła choroba płuc, przewlekła choroba serca, Streptococcus pneumoniae, swoiste przeciwciało, szczepionka przeciwpneumokokowa, wirus ospy wietrznej-półpaśca, wrodzony brak śledziony, zakażenie pneumokokowe, zapalenie zatok - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół cushinga – Zapobieganie i profilaktyka
Zespół Cushinga charakteryzuje się przewlekłą hiperkortyzolemią, najczęściej wynikającą z długotrwałego stosowania glikokortykosteroidów, co prowadzi do licznych powikłań metabolicznych, immunosupresji oraz stanu nadkrzepliwości. Profilaktyka jatrogennej postaci zespołu opiera się na minimalizacji dawek i czasu terapii, regularnym monitorowaniu poziomu kortyzolu oraz edukacji pacjentów w zakresie rozpoznawania objawów i ryzyka przełomu nadnerczowego. W przypadku immunosupresji wskazana jest profilaktyka zakażeń Pneumocystis jiroveci z zastosowaniem trimetoprimu/sulfametoksazolu (TMP 80-160 mg/dobę lub 160 mg 3 razy w tygodniu) przez 2 tygodnie po normalizacji poziomu kortyzolu w moczu (UFC). Ze względu na zwiększone ryzyko zakrzepicy, szczególnie w okresie okołooperacyjnym, zaleca się rozważenie profilaktyki przeciwzakrzepowej heparyną drobnocząsteczkową (LMWH) lub innymi antykoagulantami zatwierdzonymi przez EMA (fondaparinuks, DOAC: rywaroksaban, apiksaban, dabigatran).
apiksaban, dabigatran, dieta ketogeniczna, doustny antykoagulant, gęstość mineralna kości, glikokortykosteroid, grelina, guz przysadki mózgowej, heparyna drobnocząsteczkowa, hiperkortyzolemia, immunosupresja, incydent zakrzepowo-zatorowy, infekcja pneumokokowa, inhibitor czynnika Xa, jaskra, jatrogenny zespół Cushinga, komora inhalacyjna, kortyzol, lek glikokortykosteroidowy, nadkrzepliwość, nadnercze, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osteoporoza, poziom kortyzolu, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przełom nadnerczowy, reumatoidalne zapalenie stawów, rywaroksaban, SARS-CoV-2, steroid wziewny, szczepionka inaktywowana, szczepionka mRNA, terapia antyresorpcyjna, trimetoprim-sulfametoksazol, utrata masy kostnej, wirusowe zapalenie wątroby, zaćma, zespół Cushinga, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, żywa atenuowana szczepionka - Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa (SCD) to homozygotyczna postać choroby hemoglobiny S, charakteryzująca się obecnością sierpowatych erytrocytów prowadzących do okluzji naczyń, niedotlenienia tkanek i licznych powikłań. Kluczowe w opiece nad pacjentem jest monitorowanie parametrów życiowych, ocena bólu, funkcji oddechowej, neurologicznej oraz narządów wewnętrznych, ze szczególnym uwzględnieniem śledziony, wątroby i nerek. Dominującym objawem jest ostry ból związany z kryzysem naczyniowo-okluzyjnym, wymagający szybkiej i dostosowanej farmakoterapii, w tym stosowania opioidów (morfina, hydromorfon, metadon) oraz metod niefarmakologicznych. Profilaktyka przełomów obejmuje edukację pacjenta, utrzymanie odpowiedniego nawodnienia, unikanie czynników wyzwalających oraz stosowanie hydroksymocznika, który zwiększa poziom hemoglobiny płodowej (HbF) i zmniejsza częstość powikłań. Istotne jest także zapobieganie infekcjom poprzez profilaktykę antybiotykową (penicylina u dzieci od 2. miesiąca do 5. roku życia) oraz szczepienia przeciwko pneumokokom, meningokokom, Haemophilus influenzae typu b, grypie i WZW.
antybiotyk, choroba sierpowatokrwinkowa, erytrocyt, funkcja oddechowa, hemoglobina płodowa, hemoglobina S, HSCT, hydroksymocznik, infekcja pneumokokowa, krwinka czerwona, kryzys naczyniowo-okluzyjny, kwas foliowy, lek przeciwbólowy, morfologia krwi, nadciśnienie płucne, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, okluzja naczyniowa, ostry zespół płucny, owrzodzenie nóg, parametry życiowe, penicylina, przełom sierpowatokrwinkowy, przeszczep krwiotwórczych komórek macierzystych, przeszczep szpiku kostnego, retinopatia, sekwestracja śledzionowa, terapia genowa, transfuzja krwi, udar mózgu, ultrasonografia dopplerowska przezczaszkowa, zapalenie płuc - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Pneumovax 23 po 25 mcg polisacharydu otoczkowego każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Pneumovax 23 to szczepionka polisacharydowa zawierająca 25 μg otoczkowego polisacharydu każdego z 23 serotypów Streptococcus pneumoniae w dawce 0,5 ml, podawana domięśniowo lub podskórnie. Szczepienie pierwotne zaleca się u osób powyżej 2 lat, z uwzględnieniem, że skuteczność i bezpieczeństwo u dzieci poniżej 2 lat nie zostały ostatecznie potwierdzone. Szczepionka powinna być podana co najmniej 2 tygodnie przed splenektomią lub rozpoczęciem terapii immunosupresyjnej, natomiast po zakończeniu chemioterapii lub radioterapii zaleca się odczekać minimum 3 miesiące ze względu na obniżoną odpowiedź immunologiczną. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z HIV oraz osoby z grup wysokiego ryzyka ciężkich zakażeń pneumokokowych, które wymagają wczesnej antybiotykoterapii w przypadku gorączki i poważnego przebiegu choroby.
anemia sierpowata, antybiotykoterapia, chemioterapia, choroba nowotworowa, immunosupresja, infekcja pneumokokowa, leczenie immunosupresyjne, mięsień naramienny, odpowiedź immunologiczna, podanie donaczyniowe, polisacharyd otoczkowy, profilaktyka antybiotykowa, radioterapia, serotyp, splenektomia, Streptococcus pneumoniae, szczepionka przeciw pneumokokom, wrodzony brak śledziony, zakażenie HIV, zespół nerczycowy - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pierwotna dróg żółciowych (dawniej nazywana pierwotną marskością dróg żółciowych) – Zapobieganie i profilaktyka
Choroba pierwotna dróg żółciowych (PBC) to przewlekła, postępująca choroba autoimmunologiczna prowadząca do zapalenia i destrukcji wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych, skutkująca cholestazą, marskością i niewydolnością wątroby. Podstawowym leczeniem jest kwas ursodeoksycholowy (UDCA) w dawce 13-15 mg/kg/dobę, który poprawia transport żółci i spowalnia progresję choroby. W przypadku niewystarczającej odpowiedzi (aktywność ALP > 200 IU/L po 12 miesiącach terapii) stosuje się leki drugiego rzutu, takie jak kwas obetycholowy lub bezafibrat (z wykluczeniem pacjentów ze zdekompensowaną marskością). Po przeszczepie wątroby profilaktyczne podawanie UDCA oraz immunosupresja z cyklosporyną zmniejszają ryzyko nawrotu PBC. Monitorowanie biochemiczne, ocena gęstości kości oraz badania przesiewowe w kierunku powikłań są niezbędne w długoterminowej opiece.
antagonista opioidów, bezafibrat, bisfosfonian, cholestaza, choroba autoimmunologiczna, choroba pierwotna dróg żółciowych, cyklosporyna, infekcja pneumokokowa, kwas obetycholowy, kwas ursodeoksycholowy, marskość wątroby, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność wątroby, osteoporoza, pierwotna marskość dróg żółciowych, przeszczep wątroby, rak wątroby, rifampicyna, stłuszczenie wątroby, świąd, transplantacja wątroby, wewnątrzwątrobowe drogi żółciowe, wirusowe zapalenie wątroby, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, wodobrzusze, zatrzymanie płynów, żylaki przełyku, żywice wiążące kwasy żółciowe