ostra martwica kanalików
Ostra martwica kanalików nerkowych (Acute Tubular Necrosis, ATN) to stan patologiczny charakteryzujący się uszkodzeniem i obumarciem komórek nabłonkowych kanalików nerkowych. Jest jedną z najczęstszych przyczyn ostrego uszkodzenia nerek (AKI) w warunkach szpitalnych.
Etiologicznie ATN można podzielić na niedokrwienną oraz nefrotoksyczną. Postać niedokrwienna występuje w przebiegu wstrząsu, ciężkiej hipotensji, sepsy czy zabiegów kardiochirurgicznych. Nefrotoksyczna ATN może być wywołana przez leki (np. aminoglikozydy, NLPZ, cisplatynę), środki kontrastowe, toksyny endogenne (hemoglobina, mioglobina) lub egzogenne.
Klinicznie ATN manifestuje się jako nagłe pogorszenie funkcji nerek z oligurią lub anurią, wzrostem stężenia kreatyniny i mocznika we krwi. W badaniu osadu moczu stwierdza się obecność wałeczków ziarnistych, komórek nabłonkowych i złuszczonych komórek kanalików nerkowych. Charakterystyczne jest również zmniejszenie frakcyjnego wydalania sodu poniżej 1%.
Diagnostyka obejmuje ocenę parametrów nerkowych, badanie ogólne moczu, USG nerek oraz w wybranych przypadkach biopsję nerki. W leczeniu kluczowe jest usunięcie czynnika wywołującego, utrzymanie homeostazy wodno-elektrolitowej oraz w razie potrzeby wdrożenie leczenia nerkozastępczego. Rokowanie jest zwykle dobre, z możliwością całkowitego powrotu funkcji nerek w ciągu 1-3 tygodni, choć w ciężkich przypadkach może wystąpić trwałe upośledzenie funkcji nerek.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dexamethasone hameln
Dexamethasone hameln (4 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko ciężkich działań niepożądanych, takich jak reakcje anafilaktyczne z zapaścią krążeniową, zatrzymaniem pracy serca, skurczem oskrzeli oraz zaburzeniami ciśnienia tętniczego. Leczenie może maskować objawy zakażeń i sprzyjać ich nawrotom, w tym gruźlicy i wirusowego zapalenia wątroby typu B. Wskazane jest stosowanie dodatkowej terapii przeciwinfekcyjnej w przypadku aktywnych zakażeń wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych. Dawkowanie powinno być dostosowane w sytuacjach stresu fizycznego, a nagłe odstawienie po około 10 dniach stosowania może prowadzić do ostrej niewydolności kory nadnerczy i zespołu odstawienia kortyzonu. Podawanie dożylne powinno trwać 2-3 minuty, aby uniknąć krótkotrwałych parestezji. Produkt zawiera glikol propylenowy (20 mg/ml), co wymaga ostrożności u niemowląt i dzieci poniżej 5 lat, zwłaszcza przy dawkach przekraczających 0,05 ml/kg/dobę u noworodków i 2,5 ml/kg/dobę u starszych dzieci, ze względu na ryzyko toksyczności.
bradykardia, centralna chorioretinopatia surowicza, cukrzyca, glikol propylenowy, gruźlica, guz chromochłonny nadnerczy, herpes simplex, herpes zoster, immunosupresja, inhibitor CYP3A, jaskra otwartego kąta, jaskra zamkniętego kąta, kardiomiopatia przerostowa, miastenia, niedociśnienie tętnicze, niewydolność kory nadnerczy, niewydolność serca, opryszczkowe zapalenie rogówki, osteoporoza, ostra martwica kanalików, ostra niewydolność nerek, owrzodzenie rogówki, parestezja, perforacja żołądkowo-jelitowa, poliomyelitis, przełom guza chromochłonnego, przewlekłe aktywne zapalenie wątroby, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, tendinopatia, węgorczyca, wirusowe zapalenie wątroby typu B, wrzód układu pokarmowego, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaćma, zakażenie bakteryjne, zakażenie grzybicze, zapalenie ścięgna, zapalenie uchyłków, zapalenie węzłów chłonnych, zapaść krążeniowa, zerwanie ścięgna, zespół odstawienia kortyzonu, zespół rozpadu guza