cyjanek rtęci

Cyjanek rtęci (Hg(CN)₂) to wysoce toksyczny związek chemiczny, będący połączeniem rtęci z grupą cyjanową. Substancja ta występuje w postaci białych kryształów, które są rozpuszczalne w wodzie. Historycznie był stosowany w medycynie jako środek antyseptyczny i w leczeniu kiły, jednak ze względu na jego ekstremalną toksyczność został wycofany z użycia klinicznego.

Mechanizm toksyczności cyjankku rtęci jest dwojaki – związek ten łączy toksyczność jonów rtęci, które wiążą się z grupami sulfhydrylowymi białek, zaburzając ich funkcje, z działaniem cyjanków hamujących oksydazę cytochromową w mitochondriach, co prowadzi do zatrzymania oddychania komórkowego. Narażenie na cyjanek rtęci może powodować ostre zatrucie objawiające się wymiotami, biegunką, bólami brzucha, uszkodzeniem nerek oraz zaburzeniami neurologicznymi.

W toksykologii klinicznej zatrucie cyjankiem rtęci wymaga natychmiastowej interwencji. Leczenie obejmuje dekontaminację przewodu pokarmowego, podanie chelatujących związków wiążących rtęć (np. dimerkaptopropanolu) oraz tiosiarczanu sodu i azotanu sodu jako antidotum na część cyjankową zatrucia. Rokowanie w ciężkich zatruciach jest niepomyślne, a przeżycie może wiązać się z trwałymi uszkodzeniami neurologicznymi i nefrologicznymi.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl