Specjalne ostrzeżenia
Dexamethasone hameln

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Dexamethasone hameln

Dexamethasone hameln (4 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) wymaga szczególnej uwagi klinicznej ze względu na potencjalne poważne działania niepożądane. W pojedynczych przypadkach obserwowano ciężkie reakcje anafilaktyczne z zapaścią krążeniową, zatrzymaniem pracy serca, zaburzeniami rytmu serca, skurczem oskrzeli oraz niedociśnieniem lub nadciśnieniem tętniczym.¹

Immunosupresja i ryzyko zakażeń

Leczenie deksametazonem może prowadzić do wzrostu ryzyka zakażeń bakteryjnych, wirusowych, pasożytniczych, oportunistycznych i grzybiczych na skutek immunosupresji. Należy zauważyć, że objawy istniejących lub rozwijających się zakażeń mogą być maskowane, co utrudnia diagnozę. Ponadto nieaktywne zakażenia, takie jak gruźlica czy wirusowe zapalenie wątroby typu B, mogą ulec wznowieniu.²

Sytuacje szczególnego stresu fizycznego

Podczas leczenia deksametazonem może być konieczne tymczasowe zwiększenie dawki w sytuacjach szczególnego stresu fizycznego (np. uraz, zabieg chirurgiczny, poród). Istotne jest, aby nie przerywać podawania kortykosteroidów ogólnoustrojowych u pacjentów już otrzymujących je z innych powodów, np. u pacjentów z POChP, którzy nie wymagają dodatkowego tlenu.³

Szczególne środki ostrożności

Leczenie produktem Dexamethasone hameln należy rozważać tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne, z dodatkowym celowanym leczeniem przeciwinfekcyjnym w następujących przypadkach:⁴

• Ostre zakażenia wirusowe (wirusowe zapalenie wątroby typu B, Herpes zoster, Herpes simplex, ospa wietrzna, opryszczkowe zapalenie rogówki)⁵
• Przewlekłe aktywne zapalenie wątroby z obecnością antygenu HBsAg⁶
• Okres od około 8 tygodni przed do 2 tygodni po szczepieniu z użyciem żywej szczepionki⁷
• Ogólnoustrojowe zakażenia grzybicze⁸
• Parazytozy (np. nicienie) – szczególnie u pacjentów z diagnozowaną lub podejrzewaną węgorczycą (zarażenie owsikami), gdzie leczenie glikokortykosteroidami może prowadzić do aktywacji i masywnego namnażania tych pasożytów⁹
• Poliomyelitis¹⁰
• Zapalenie węzłów chłonnych po szczepieniu BCG¹¹
• Ostre i przewlekłe zakażenia bakteryjne¹²
• Przebyta gruźlica – stosować tylko pod osłoną leków przeciwgruźliczych¹³

Stany wymagające szczególnej rozwagi

Dexamethasone hameln należy stosować tylko w przypadku absolutnej konieczności, z zastosowaniem dodatkowego specyficznego sposobu leczenia w przypadku:¹⁴

• Wrzodów układu pokarmowego¹⁵
• Osteoporozy¹⁶
• Ciężkiej niewydolności serca¹⁷
• Nieuregulowanego nadciśnienia tętniczego¹⁸
• Nieuregulowanej cukrzycy¹⁹
• Zaburzeń psychicznych (także w wywiadzie), w tym myśli samobójczych – zalecany jest nadzór neurologa lub psychiatry²⁰
• Jaskry zamkniętego kąta i jaskry otwartego kąta – zalecana jest jednoczesna terapia i kontrola okulistyczna²¹
• Owrzodzeń i uszkodzeń rogówki – zalecana jest jednoczesna terapia i kontrola okulistyczna²²

Zaburzenia widzenia

Zaburzenia widzenia mogą wystąpić w wyniku ogólnoustrojowego i miejscowego stosowania glikokortykosteroidów. Jeżeli u pacjenta wystąpią takie objawy, jak nieostre widzenie lub inne zaburzenia widzenia, należy rozważyć skierowanie go do okulisty w celu ustalenia możliwych przyczyn, do których mogą należeć zaćma, jaskra lub rzadkie choroby, takie jak centralna chorioretinopatia surowicza (CSCR), notowana po ogólnoustrojowym i miejscowym stosowaniu glikokortykosteroidów.²³

Ryzyko perforacji jelita

Ze względu na ryzyko perforacji jelita Dexamethasone hameln może być stosowany tylko w razie zdecydowanej konieczności, a w przypadku występowania następujących stanów jednoczesnych należy zapewnić staranne monitorowanie:²⁴

• Ciężkiego wrzodziejącego zapalenia jelita grubego z ryzykiem perforacji, możliwego nawet bez podrażnienia otrzewnej²⁵
• Zapalenia uchyłków²⁶
• Zespolenia jelitowo-jelitowego (bezpośrednio po zabiegu)²⁷

Przełom w przebiegu guza chromochłonnego

Po podaniu glikokortykosteroidów zgłaszano przypadki wystąpienia przełomu w przebiegu guza chromochłonnego nadnerczy (Pheochromocytoma crisis), który może prowadzić do śmierci. W przypadku pacjentów z podejrzeniem lub diagnozą guza chromochłonnego nadnerczy glikokortykosteroidy należy podawać wyłącznie po odpowiedniej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.²⁸

Objawy perforacji żołądkowo-jelitowej

Oznaki podrażnienia otrzewnej po perforacji żołądkowo-jelitowej mogą nie wystąpić u pacjentów otrzymujących duże dawki glikokortykosteroidów, co utrudnia wczesne rozpoznanie tego groźnego powikłania.²⁹

Cukrzyca i nadciśnienie

Podczas podawania Dexamethasone hameln pacjentom z cukrzycą należy wziąć pod uwagę większe zapotrzebowanie na insulinę lub doustne leki przeciwcukrzycowe. Podczas leczenia konieczna jest regularna kontrola ciśnienia krwi, zwłaszcza przy podawaniu dużych dawek oraz u pacjentów z nieuregulowanym nadciśnieniem tętniczym.³⁰

Niewydolność serca i bradykardia

Ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów choroby, pacjenci z ciężką niewydolnością serca muszą pozostawać pod uważną obserwacją. U pacjentów leczonych dużymi dawkami deksametazonu może wystąpić bradykardia.³¹

Reakcje anafilaktyczne i tendinopatia

Mogą wystąpić ciężkie reakcje anafilaktyczne. Ryzyko wystąpienia tendinopatii, zapalenia ścięgna i zerwania ścięgna zwiększa się u pacjentów leczonych jednocześnie glikokortykosteroidami i fluorochinolonami.³²

Miasthenia gravis

Myasthenia gravis obecna przed rozpoczęciem leczenia produktem Dexamethasone hameln może ulec zaostrzeniu.³³

Szczepienia

Zasadniczo można wykonywać szczepienia z użyciem szczepionek inaktywowanych (zawierających zabite drobnoustroje). Należy jednak pamiętać, że w przypadku podawania wyższych dawek kortykosteroidów odpowiedź immunologiczna i w konsekwencji skuteczność szczepionki może być osłabiona.³⁴

Kontrola elektrolitów

W przypadku stosowania dużych dawek należy zapewnić odpowiednią podaż potasu i ograniczyć ilość sodu przyjmowanego przez pacjenta. Należy monitorować stężenie potasu w surowicy.³⁵

Jednoczesne leczenie inhibitorami CYP3A

Jednoczesne leczenie inhibitorami CYP3A, w tym produktami zawierającymi kobicystat, może zwiększyć ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Należy unikać takiego połączenia, chyba że korzyści przewyższają zwiększone ryzyko. W przypadku jednoczesnego zastosowania pacjenci powinni być monitorowani pod kątem ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów.³⁶

Odstawienie leku

Nagłe odstawienie produktu leczniczego Dexamethasone hameln po około 10 dniach stosowania może prowadzić do zaostrzenia lub nawrotu choroby podstawowej, ostrej niewydolności kory nadnerczy i/lub zespołu odstawienia kortyzonu. Z tego względu, jeśli stosowanie leku ma zostać przerwane, dawkowanie należy zmniejszać stopniowo.³⁷

Ospa wietrzna i odra

U pacjentów leczonych glikokortykosteroidami przebieg niektórych chorób wirusowych, takich jak ospa wietrzna lub odra, może być cięższy. Na szczególne ryzyko narażeni są pacjenci z obniżoną odpornością, którzy nie przechodzili ospy wietrznej lub odry. Jeśli podczas leczenia produktem Dexamethasone hameln pacjenci tacy mają kontakt z osobami chorymi na ospę wietrzną lub odrę, należy w razie potrzeby zastosować u nich leczenie zapobiegawcze.³⁸

Zespół rozpadu guza

Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu zgłaszano przypadki zespołu rozpadu guza (TLS – tumour lysis syndrome). Dotyczyło to pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego, leczonych deksametazonem w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi chemioterapeutykami. Należy podjąć odpowiednie środki ostrożności i ściśle kontrolować pacjentów z grupy dużego ryzyka zespołu rozpadu guza, do której należą pacjenci z wysokim indeksem proliferacyjnym, dużym rozmiarem guza oraz o dużej wrażliwości na leki cytotoksyczne.³⁹

Sposób podawania dożylnego

W przypadku podawania dożylnego wstrzyknięcie powinno być podawane powoli, w ciągu 2-3 minut. Po zbyt szybkim podaniu mogą wystąpić krótkotrwałe i zasadniczo niegroźne działania niepożądane w postaci nieprzyjemnego mrowienia lub parestezji, trwające do 3 minut.⁴⁰

Czas stosowania

Produkt leczniczy Dexamethasone hameln jest przeznaczony do krótkotrwałego stosowania. W przypadku niewłaściwego stosowania produktu przez długi czas, należy zapoznać się z dodatkowymi ostrzeżeniami i środkami ostrożności dotyczącymi długotrwałej terapii produktami leczniczymi zawierającymi glikokortykosteroidy.⁴¹

Podanie miejscowe

Po podaniu miejscowym należy wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia działań niepożądanych i interakcji, jak w przypadku podania ogólnoustrojowego.⁴²

Podawanie dostawowe

Podawanie dostawowe glikokortykosteroidów zwiększa ryzyko zakażeń stawów. Przedłużone i powtarzane stosowanie glikokortykosteroidów w obrębie obciążonych stawów może prowadzić do pogorszenia zmian degeneracyjnych stawów z powodu przeciążenia objętego chorobą stawu po ustąpieniu bólu lub innych objawów.⁴³

Specjalne populacje pacjentów

Dzieci i młodzież

Należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka wynikającego z leczenia Dexamethasone hameln u dzieci w fazie wzrostu.⁴⁴

Wcześniaki

Dostępne dane wskazują na występowanie długotrwałych zdarzeń niepożądanych wpływających na rozwój neurologiczny wcześniaków z przewlekłą chorobą płuc po rozpoczęciu wczesnego leczenia (<96 godzin) w dawce początkowej 0,25 mg/kg masy ciała dwa razy na dobę.⁴⁵

Kardiomiopatia przerostowa

Występowanie kardiomiopatii przerostowej notowano po ogólnoustrojowym podaniu niemowlętom przedwcześnie urodzonym kortykosteroidów, w tym deksametazonu. W większości zgłoszonych przypadków było to działanie przemijające po odstawieniu leku. U niemowląt przedwcześnie urodzonych leczonych ogólnoustrojowo deksametazonem, należy wykonać ocenę diagnostyczną i monitorować czynność i strukturę serca.⁴⁶

Zawartość glikolu propylenowego

Dexamethasone hameln zawiera glikol propylenowy (20 mg na ml), dlatego należy stosować ostrożnie u niemowląt i dzieci w wieku poniżej 5 lat, zwłaszcza jeśli wymagane są duże dawki lub długotrwałe leczenie.⁴⁷

Następujące grupy wiekowe dzieci są szczególnie narażone na ryzyko wystąpienia toksycznego działania glikolu propylenowego:⁴⁸

1. Noworodki (noworodki poniżej 4 tygodnia życia)

   Produktu leczniczego Dexamethasone hameln nie zaleca się stosować u wcześniaków i noworodków urodzonych w terminie. Jednakże, po dokładnej indywidualnej ocenie, można brać pod uwagę zastosowanie produktu u noworodka, jeżeli w opinii pracownika służby zdrowia / według uznania lekarza przepisującego produkt leczniczy, korzyści ze stosowania produktu przewyższają potencjalne ryzyko.⁴⁹

   Jeśli u noworodków wymagane jest podanie większych dawek produktu leczniczego Dexamethasone hameln niż 0,05 ml/kg/dobę, odpowiadająca im dawka glikolu propylenowego może przekroczyć próg bezpieczeństwa wynoszący 1 mg/kg/dobę. Przekroczenie u noworodków progu bezpieczeństwa może wywołać poważne działania niepożądane w przypadku jednoczesnego podawania z jakimkolwiek substratem dehydrogenazy alkoholowej, takim jak etanol, zwłaszcza jeśli otrzymują one inne leki zawierające glikol propylenowy lub alkohol. Konieczne jest ścisłe monitorowanie w celu wykrycia jakichkolwiek objawów toksyczności.⁵⁰

2. Niemowlęta (dzieci w wieku powyżej 4 tygodni) i dzieci w wieku poniżej 5 lat

   Jeśli wymagane jest podanie większych dawek produktu leczniczego Dexamethasone hameln niż 2,5 ml/kg/dobę, odpowiadająca im dawka glikolu propylenowego może przekroczyć próg bezpieczeństwa wynoszący 50 mg/kg/dobę. Jednoczesne podawanie glikolu propylenowego w dawkach 50 mg/kg/dobę i większych z jakimkolwiek substratem dehydrogenazy alkoholowej (takim jak etanol) może wywołać poważne działania niepożądane u niemowląt i dzieci w wieku poniżej 5 lat, zwłaszcza jeśli otrzymują one inne leki zawierające glikol propylenowy lub alkohol. Dlatego produkt Dexamethasone hameln należy stosować ostrożnie w tej grupie wiekowej.⁵¹

W przypadku stosowania u dzieci w fazie wzrostu, należy dokładnie ocenić stosunek korzyści i ryzyka wynikający z leczenia produktem leczniczym Dexamethasone hameln.⁵²

Pacjenci w podeszłym wieku

W przypadku stosowania u pacjentów w podeszłym wieku, należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka wynikającego z leczenia produktem leczniczym Dexamethasone hameln ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia osteoporozy.⁵³

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby i nerek

Ze względu na zawartość glikolu propylenowego w produkcie pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub zaburzeniami czynności wątroby powinni pozostać pod kontrolą lekarza z powodu różnych działań niepożądanych przypisywanych glikolowi propylenowemu, takich jak zaburzenia czynności nerek (ostra martwica kanalików), ostra niewydolność nerek i zaburzenia czynności wątroby. Dzienna dawka glikolu propylenowego u tych pacjentów nie powinna przekraczać 50 mg/kg, co odpowiada 2,5 ml/kg/dobę produktu Dexamethasone hameln.⁵⁴

Testy antydopingowe

Stosowanie Dexamethasone hameln może powodować pozytywne wyniki testów antydopingowych.⁵⁵

Zawartość sodu

Ten produkt leczniczy zawiera do 1,9 mmol (43 mg) sodu w maksymalnej pojedynczej dawce produktu leczniczego (350 mg dla osoby o masie ciała 70 kg), co odpowiada 2,15% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.⁵⁶