Działania niepożądane
Dexamethasone hameln 4 mg/ml

Terapia deksametazonem w formie roztworu do wstrzykiwań wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych, zwłaszcza przy stosowaniu dużych dawek pozajelitowo. Do najważniejszych powikłań należą zaburzenia elektrolitowe (retencja sodu, hipokaliemia), obrzęki, zaburzenia kardiologiczne, drgawki oraz ryzyko owrzodzeń żołądka i dwunastnicy, które mogą być maskowane przez kortykosteroidy. Deksametazon wpływa na obniżenie tolerancji glukozy, co może prowadzić do cukrzycy, a także wywołuje supresję osi podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej. Profil działań niepożądanych obejmuje szerokie spektrum zaburzeń endokrynologicznych (zespół Cushinga, niewydolność kory nadnerczy), metabolicznych (hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, wzrost masy ciała), immunologicznych (maskowanie i zaostrzenie infekcji, aktywacja węgorczycy), neurologicznych (guz rzekomy mózgu, zwiększona skłonność do drgawek), psychicznych (depresja, psychoza, myśli samobójcze) oraz okulistycznych (zaćma tylna podtorebkowa, jaskra, zaostrzenie infekcji i owrzodzeń rogówki).

Pobierz ChPL PDF Dexamethasone hameln – Roztwór do wstrzykiwań – 4 mg/ml
  1. Działania niepożądane deksametazonu fosforanu (Dexamethasone hameln 4 mg/ml)
    1. Czynniki wpływające na wystąpienie działań niepożądanych
  2. Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych
    1. Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne
    2. Zaburzenia immunologiczne i infekcyjne
    3. Zaburzenia układu nerwowego i psychiczne
    4. Zaburzenia okulistyczne
    5. Zaburzenia układu krążenia
    6. Zaburzenia żołądka i jelit
    7. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
    8. Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe
    9. Zaburzenia hematologiczne
    10. Zaburzenia układu rozrodczego
    11. Zaburzenia ogólne i miejscowe
  3. Tabela działań niepożądanych
  4. Zgłaszanie działań niepożądanych
    1. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. choroba wywołana przez koronawirusa 2019
  2. choroba zwyrodnieniowa stawów
  3. ciężka choroba zakaźna
  4. ciężki ostry napad astmy
  5. niebakteryjne zapalenie pochewki ścięgnistej
  6. nowotwór złośliwy
  7. obrzęk mózgu
  8. reumatoidalne zapalenie stawów
  9. rozległa ostra choroba skóry
  10. układowy toczeń rumieniowaty
  11. wstrząs anafilaktyczny
  12. wstrząs pourazowy
  13. wymioty pooperacyjne
  14. wymioty wywołane stosowaniem cytostatyków
  15. zaburzenie ścięgien
  16. zapalenie kaletki maziowej
  17. zapalenie okołostawowe
  18. zapalenie stawu
  19. zespół bolesnego barku
  20. zespół pourazowej ostrej niewydolności oddechowej
Substancja czynna
  1. deksametazon
  2. deksametazon sodu fosforan
Kategoria leku
  1. glikokortykosteroidy
  2. leki immunosupresyjne
  3. leki przeciwwymiotne
  4. leki przeciwzapalne

Działania niepożądane deksametazonu fosforanu (Dexamethasone hameln 4 mg/ml)

Działania niepożądane występujące podczas terapii deksametazonem w postaci roztworu do wstrzykiwań wymagają szczególnej uwagi klinicznej. Podczas krótkotrwałego leczenia ryzyko występowania działań niepożądanych jest zazwyczaj niewielkie, jednak sytuacja zmienia się diametralnie przy stosowaniu dużych dawek pozajelitowo, co może prowadzić do szeregu poważnych powikłań, w tym zaburzeń elektrolitowych, obrzęków, zaburzeń kardiologicznych, a nawet drgawek.1

Należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia owrzodzeń żołądka i dwunastnicy, zwłaszcza tych indukowanych stresem, ponieważ kortykosteroidy mogą maskować ich objawy kliniczne. Jednocześnie terapia może wpływać na obniżenie tolerancji glukozy.2

Czynniki wpływające na wystąpienie działań niepożądanych

Częstość występowania przewidywalnych działań niepożądanych, w tym supresji układu podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowego, zależy od kilku czynników:3

  • Względnego działania leku
  • Zastosowanej dawki
  • Czasu podawania (pory dnia)
  • Całkowitego czasu trwania terapii

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Profil działań niepożądanych deksametazonu obejmuje szerokie spektrum zaburzeń obejmujących niemal wszystkie układy narządowe. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę tych zaburzeń z uwzględnieniem częstości występowania.

Zaburzenia endokrynologiczne i metaboliczne

Zaburzenia endokrynologiczne stanowią jedną z najczęstszych grup powikłań terapii deksametazonem. Do najistotniejszych należą:4

  • Zespół Cushinga – charakteryzujący się typowymi objawami jak twarz księżycowata, otyłość brzuszna i nadmiar płynów ustrojowych
  • Zahamowanie czynności kory nadnerczy – prowadzące do niewydolności nadnerczy

Zaburzeniom endokrynologicznym towarzyszą często zaburzenia metaboliczne:5

  • Zatrzymanie sodu z towarzyszącymi obrzękami
  • Zwiększone wydalanie potasu, mogące prowadzić do zaburzeń rytmu serca
  • Obniżona tolerancja glukozy i cukrzyca
  • Hipercholesterolemia i hipertriglicerydemia
  • Wzrost masy ciała i zwiększenie apetytu

Zaburzenia immunologiczne i infekcyjne

Deksametazon może prowadzić do istotnego osłabienia funkcji układu odpornościowego, powodując:6

  • Maskowanie objawów infekcji
  • Wystąpienie lub zaostrzenie zakażeń:
    • wirusowych
    • grzybiczych
    • bakteryjnych
    • pasożytniczych
    • oportunistycznych
  • Aktywację węgorczycy

Równocześnie mogą występować reakcje nadwrażliwości na lek:7

  • Wysypka polekowa
  • Ciężkie reakcje anafilaktyczne, w tym:
    • zaburzenia rytmu serca
    • skurcz oskrzeli
    • zaburzenia ciśnienia tętniczego (zarówno hipo- jak i hipertensja)
    • zapaść krążeniowa
    • zatrzymanie akcji serca

Zaburzenia układu nerwowego i psychiczne

Działania niepożądane w zakresie układu nerwowego obejmują:8

  • Guz rzekomy mózgu
  • Objawy padaczki utajonej
  • Zwiększenie skłonności do drgawek u pacjentów z padaczką

Zaburzenia psychiczne są częstym powikłaniem terapii deksametazonem i mogą obejmować:9

  • Depresję
  • Drażliwość i zmiany nastroju
  • Euforię
  • Zwiększenie napędu psychoruchowego
  • Psychozę i manię
  • Omamy
  • Zaburzenia lękowe
  • Zaburzenia snu
  • Myśli samobójcze

Zaburzenia okulistyczne

Powikłania oczne podczas terapii deksametazonem mogą być poważne i obejmują:10

  • Zaćmę (głównie zaćmę tylną podtorebkową)
  • Jaskrę
  • Zaostrzenie objawów związanych z owrzodzeniem rogówki
  • Zaostrzenie infekcji ocznych (wirusowych, grzybiczych, bakteryjnych)
  • Zaostrzenie bakteryjnego zapalenia rogówki
  • Opadanie powiek
  • Rozszerzenie źrenic
  • Obrzęk spojówek
  • Jatrogenną perforację twardówki
  • Chorioretinopatię
  • Przemijający wytrzeszcz oczu (rzadko)
  • Niewyraźne widzenie (rzadko)

Zaburzenia układu krążenia

Wpływ deksametazonu na układ sercowo-naczyniowy obejmuje:11

  • Kardiomiopatię przerostową u niemowląt przedwcześnie urodzonych

Zaburzenia naczyniowe związane z terapią to:12

  • Nadciśnienie tętnicze
  • Zwiększone ryzyko miażdżycy i zakrzepicy
  • Zapalenie naczyń (może wystąpić również jako efekt odstawienia po długotrwałej terapii)
  • Zwiększona kruchość naczyń włosowatych

Zaburzenia żołądka i jelit

Układ pokarmowy jest często miejscem występowania działań niepożądanych deksametazonu:13

  • Wrzody żołądka i jelit
  • Krwawienie z przewodu pokarmowego
  • Zapalenie trzustki
  • Niestrawność

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Skóra jest narządem wysoce wrażliwym na działanie kortykosteroidów, co objawia się:14

  • Rozstępami
  • Atrofią skóry
  • Teleangiektazjami (rozszerzenie naczyń włosowatych)
  • Wybroczynami
  • Hipertrichozą (nadmierne owłosienie)
  • Trądzikiem steroidowym
  • Zapaleniem skóry podobnym do trądziku różowatego (okołoustnym)
  • Zaburzeniami barwnikowymi

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Wpływ deksametazonu na układ mięśniowo-szkieletowy jest wielokierunkowy i może być poważny:15

  • Miopatia steroidowa
  • Zanik i osłabienie mięśni
  • Osteoporoza (zależna od dawki, możliwa również po krótkotrwałym stosowaniu)
  • Aseptyczna martwica kości
  • Choroby ścięgien:
    • zapalenie ścięgna
    • zerwanie ścięgna
  • Lipomatoza nadtwardówkowa
  • Zahamowanie wzrostu u dzieci

Zaburzenia hematologiczne

Wpływ na układ krwiotwórczy obejmuje:16

  • Umiarkowaną leukocytozę
  • Limfopenię
  • Eozynopenię
  • Policytemię

Zaburzenia układu rozrodczego

Deksametazon może wpływać na gospodarkę hormonalną, powodując:17

  • Zaburzenia wydzielania hormonów płciowych, prowadzące do:
    • nieregularnych miesiączek
    • braku miesiączki
    • hirsutyzmu
    • impotencji

Zaburzenia ogólne i miejscowe

Podczas terapii deksametazonem mogą wystąpić zaburzenia ogólne:18

  • Wolniejsze gojenie się ran

Przy podaniu miejscowym mogą wystąpić:19

  • Reakcje podrażnieniowe
  • Objawy nietolerancji:
    • uczucie pieczenia
    • długotrwały ból
  • Atrofia skóry i tkanki podskórnej w miejscu wstrzyknięcia (w przypadku niewłaściwego podania dostawowego, poza jamę stawową)

Tabela działań niepożądanych

Klasyfikacja układów i narządów Działania niepożądane Częstość występowania Opis
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Maskowanie objawów zakażenia Nieznana Leczenie może ukrywać objawy aktywnej infekcji
Wystąpienie lub zaostrzenie zakażeń Nieznana Dotyczy infekcji wirusowych, grzybiczych, bakteryjnych, pasożytniczych i oportunistycznych
Aktywacja węgorczycy Nieznana Uaktywnienie pasożytów z rodzaju Strongyloides
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Umiarkowana leukocytoza Nieznana Zwiększenie liczby białych krwinek
Limfopenia Nieznana Zmniejszenie liczby limfocytów
Eozynopenia Nieznana Zmniejszenie liczby eozynofilów
Policytemia Nieznana Zwiększenie liczby czerwonych krwinek
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcje nadwrażliwości Nieznana Wysypka polekowa i inne reakcje alergiczne
Ciężkie reakcje anafilaktyczne Nieznana Zaburzenia rytmu serca, skurcz oskrzeli, zaburzenia ciśnienia, zapaść krążeniowa, zatrzymanie akcji serca
Zaburzenia endokrynologiczne Zespół Cushinga Nieznana Charakterystyczne objawy: twarz księżycowata, otyłość brzuszna, nadmiar płynów ustrojowych
Zahamowanie czynności kory nadnerczy Nieznana Osłabienie funkcji nadnerczy, potencjalnie prowadzące do niewydolności
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Zatrzymanie sodu z obrzękami Nieznana Retencja sodu prowadząca do obrzęków
Zwiększenie wydalania potasu Nieznana Może prowadzić do arytmii
Zaburzenia gospodarki węglowodanowej Nieznana Obniżenie tolerancji glukozy, cukrzyca
Dyslipidemia Nieznana Hipercholesterolemia i hipertriglicerydemia
Zwiększenie masy ciała i apetytu Nieznana Przyrost masy ciała i wzmożone łaknienie
Zaburzenia psychiczne Depresja Nieznana Mogą wystąpić objawy depresyjne o różnym nasileniu
Drażliwość Nieznana Zwiększona podatność na irytację
Euforia Nieznana Nadmierne poczucie szczęścia, dobrostanu
Zwiększenie napędu Nieznana Wzmożona aktywność psychoruchowa
Psychoza, mania Nieznana Poważne zaburzenia psychiczne
Omamy Nieznana Zaburzenia percepcji
Zmiany nastroju Nieznana Wahania nastroju, labilność emocjonalna
Lęk, zaburzenia snu Nieznana Stany lękowe, bezsenność
Myśli samobójcze Nieznana Mogą wystąpić myśli o samookaleczeniu lub samobójstwie
Zaburzenia układu nerwowego Guz rzekomy mózgu Nieznana Wzrost ciśnienia śródczaszkowego imitujący objawy guza mózgu
Objawy padaczki utajonej Nieznana Ujawnienie się dotychczas bezobjawowej padaczki
Zwiększenie skłonności do drgawek Nieznana U pacjentów z padaczką objawową
Zaburzenia oka Zaćma Nieznana Głównie zaćma tylna podtorebkowa
Jaskra Nieznana Wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego
Zaostrzenie owrzodzenia rogówki Nieznana Pogorszenie przebiegu istniejących owrzodzeń
Zaostrzenie infekcji oka Nieznana Dotyczy zakażeń wirusowych, grzybiczych i bakteryjnych
Zaostrzenie bakteryjnego zapalenia rogówki Nieznana Pogorszenie przebiegu infekcji bakteryjnej rogówki
Opadanie powiek Nieznana Ptoza powiek
Rozszerzenie źrenic Nieznana Mydriaza
Obrzęk spojówek Nieznana Przekrwienie i obrzęk spojówek
Jatrogenna perforacja twardówki Nieznana Przebicie twardówki jako powikłanie jatrogenne
Chorioretinopatia Nieznana Zaburzenia naczyniówki i siatkówki
Przemijający wytrzeszcz oczu Rzadko Przejściowe wysunięcie gałki ocznej
Niewyraźne widzenie Rzadko Zaburzenia ostrości widzenia
Zaburzenia serca Kardiomiopatia przerostowa Nieznana U niemowląt przedwcześnie urodzonych
Zaburzenia naczyniowe Nadciśnienie tętnicze Nieznana Wzrost ciśnienia tętniczego krwi
Zwiększone ryzyko miażdżycy i zakrzepicy Nieznana Przyspieszenie procesu miażdżycowego, zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowych
Zapalenie naczyń Nieznana Może wystąpić również jako efekt odstawienia po długotrwałej terapii
Zwiększona kruchość naczyń włosowatych Nieznana Osłabienie ścian naczyń kapilarnych
Zaburzenia żołądka i jelit Wrzody żołądka i jelit Nieznana Owrzodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego
Krwawienie z przewodu pokarmowego Nieznana Krwawienia z górnego lub dolnego odcinka przewodu pokarmowego
Zapalenie trzustki Nieznana Stan zapalny trzustki
Niestrawność Nieznana Dyspepsja, dolegliwości dyspeptyczne
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Rozstępy Nieznana Pasiaste przebarwienia skóry
Atrofia skóry Nieznana Ścieńczenie skóry
Teleangiektazja Nieznana Rozszerzenie powierzchownych naczyń krwionośnych
Wybroczyny Nieznana Drobne wynaczynienia krwi
Hipertrichoza Nieznana Nadmierne owłosienie
Trądzik steroidowy Nieznana Wysypka trądzikopodobna wywołana kortykosteroidami
Zapalenie skóry podobne do trądziku różowatego Nieznana Okołoustne zapalenie skóry
Zaburzenia barwnikowe Nieznana Zmiany pigmentacji skóry
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej Miopatia Nieznana Choroba mięśni
Zanik i osłabienie mięśni Nieznana Atrofia mięśniowa
Osteoporoza Nieznana Zależna od dawki, możliwa również po krótkotrwałym stosowaniu
Aseptyczna martwica kości Nieznana Jałowa martwica tkanki kostnej
Choroby ścięgien Nieznana Zapalenie ścięgna, zerwanie ścięgna
Lipomatoza nadtwardówkowa Nieznana Gromadzenie tkanki tłuszczowej w przestrzeni nadtwardówkowej
Zahamowanie wzrostu u dzieci Nieznana Spowolnienie procesu wzrastania
Zaburzenia układu rozrodczego i piersi Zaburzenia wydzielania hormonów płciowych Nieznana Nieregularne miesiączki, brak miesiączki, hirsutyzm, impotencja
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Wolniejsze gojenie się ran Nieznana Opóźnione procesy naprawcze tkanek
Reakcje miejscowe Reakcje podrażnieniowe Nieznana Przy podaniu miejscowym
Nietolerancja miejscowa Nieznana Uczucie pieczenia, długotrwały ból
Atrofia skóry i tkanki podskórnej w miejscu wstrzyknięcia Nieznana Przy niewłaściwym podaniu dostawowym (poza jamę stawową)

Zgłaszanie działań niepożądanych

Należy pamiętać, że po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku Dexamethasone hameln.20

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:21

  • Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
  • Tel.: + 48 22 49 21 301
  • Faks: + 48 22 49 21 309
  • Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu leczniczego do obrotu.22

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl