metabolizm białka
Metabolizm białka obejmuje procesy syntezy i degradacji białek w organizmie, odgrywając kluczową rolę w utrzymaniu homeostazy. Procesy te są ściśle regulowane i obejmują trawienie białek pokarmowych, wchłanianie aminokwasów, syntezę białek endogennych oraz katabolizm białek tkankowych.
W procesie trawienia, białka są rozkładane przez enzymy proteolityczne – pepsyny w żołądku oraz trypsyny, chymotrypsyny i karboksypeptydazy w jelicie cienkim. Powstałe aminokwasy są wchłaniane przez enterocyty i transportowane do wątroby, skąd trafiają do krwiobiegu i są wykorzystywane przez tkanki.
Synteza białek zachodzi w rybosomach według informacji zawartej w mRNA, a jej przebieg jest regulowany przez liczne czynniki, w tym dostępność aminokwasów, hormony (insulina, hormony tarczycy, hormony wzrostu) oraz stan energetyczny komórki. Zaburzenia metabolizmu białek mogą prowadzić do szeregu schorzeń, w tym kwasicy, hiperamonemii, czy chorób spichrzeniowych.
Aminokwasy niepotrzebne do syntezy białek są katabolizowane – grupa aminowa jest odłączana w procesie deaminacji, a pozostałości węglowe są wykorzystywane do produkcji energii lub syntezy glukozy i tłuszczów. Azot z aminokwasów jest przekształcany w mocznik w cyklu mocznikowym i wydalany przez nerki.