hormon związany z białkami
Hormony związane z białkami to grupa substancji sygnałowych, które są transportowane w krwiobiegu w połączeniu z białkami nośnikowymi. Większość hormonów krążących we krwi nie występuje w formie wolnej, lecz jest związana z białkami osocza, co wpływa na ich biodostępność, okres półtrwania oraz działanie biologiczne.
Hormony steroidowe (np. kortyzol, estrogeny, testosteron) oraz hormony tarczycy są głównie transportowane przez specyficzne białka nośnikowe, takie jak globulina wiążąca kortykosteroidy (CBG), globulina wiążąca hormony płciowe (SHBG) czy globulina wiążąca tyroksynę (TBG). Tylko niewielka frakcja tych hormonów (zwykle 1-5%) krąży w postaci wolnej i jest biologicznie aktywna.
W diagnostyce klinicznej oznaczanie zarówno całkowitego stężenia hormonu, jak i jego frakcji wolnej ma istotne znaczenie. Zmiany w stężeniu białek transportujących (np. w ciąży, chorobach wątroby, zespole nerczycowym) mogą prowadzić do nieprawidłowej interpretacji wyników badań hormonalnych, jeśli analizuje się tylko całkowite stężenie hormonu bez uwzględnienia frakcji wolnej.
Zaburzenia wiązania hormonów z białkami transportującymi mogą wystąpić w różnych stanach patologicznych oraz pod wpływem leków (np. doustne środki antykoncepcyjne zwiększają stężenie białek wiążących hormony tarczycy). W praktyce klinicznej znajomość mechanizmów wiązania hormonów z białkami jest kluczowa dla właściwej interpretacji wyników badań i podejmowania decyzji terapeutycznych.