Wpływ deksametazonu na płodność, ciążę i laktację

Deksametazon, jako kortykosteroid, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Lekarze muszą przeprowadzić dokładną analizę stosunku korzyści do ryzyka przed podjęciem decyzji o włączeniu leku w tych grupach pacjentek. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które powinny być uwzględnione podczas konsultacji lekarskiej.¹

Stosowanie deksametazonu w okresie ciąży

Deksametazon przenika przez barierę łożyskową, co ma istotne znaczenie kliniczne przy podejmowaniu decyzji o włączeniu leczenia. Produkt leczniczy w okresie ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, można stosować wyłącznie po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Kortykosteroidy powinny być przepisywane tylko wówczas, gdy potencjalne korzyści dla matki i dziecka przewyższają możliwe ryzyko.²

Należy mieć na uwadze, że kortykosteroidy podawane przez dłuższy czas lub wielokrotnie w czasie ciąży mogą zwiększać ryzyko wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu. W badaniach klinicznych wykazano również zwiększone ryzyko hipoglikemii u noworodka, występujące po krótkim cyklu leczenia kortykosteroidami, w tym deksametazonem, u kobiet narażonych na wystąpienie późnego przedwczesnego porodu.³

Badania na zwierzętach wykazały, że podanie kortykosteroidów ciężarnym samicom może być przyczyną nieprawidłowości rozwoju płodu, w tym rozszczepów podniebienia, opóźnienia wzrostu płodu oraz może wpływać na rozwój. Brak jednak jednoznacznych danych potwierdzających, że kortykosteroidy zwiększają ilość wad rozwojowych, takich jak rozszczepy podniebienia i/lub warg u ludzi.⁴

Jeśli glikokortykoidy są podawane pod koniec ciąży, płód jest narażony na ryzyko zaniku kory nadnerczy, co może wymagać stopniowego leczenia substytucyjnego u noworodka.⁵

Ryzyko związane z glikolem propylenowym podczas ciąży

Produkt leczniczy Dexamethasone hameln zawiera glikol propylenowy (20 mg/ml). Chociaż nie wykazano, aby glikol propylenowy powodował toksyczność reprodukcyjną lub rozwojową u zwierząt lub ludzi, może on przenikać do płodu. Z tego powodu produkt Dexamethasone hameln należy stosować z ostrożnością w okresie ciąży. W każdym przypadku powinna być przeprowadzona staranna, indywidualna ocena potencjalnych korzyści i związanego z nimi ryzyka leczenia steroidami oraz podawania glikolu propylenowego.⁶

Stosowanie deksametazonu podczas karmienia piersią

Deksametazon przenika do mleka kobiet karmiących piersią. Dotychczas nie zgłaszano szkodliwego wpływu na niemowlęta, jednak należy zachować ostrożność. Produkt Dexamethasone hameln powinien być stosowany u kobiet karmiących piersią wyłącznie wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne, po indywidualnej, dokładnej ocenie potencjalnych korzyści i ryzyka związanego z leczeniem.⁷

Należy podkreślić, że w przypadku konieczności zastosowania dużych dawek deksametazonu, zaleca się przerwanie karmienia piersią.⁸

Ryzyko związane z glikolem propylenowym podczas karmienia piersią

Produkt leczniczy Dexamethasone hameln zawiera glikol propylenowy, który może przenikać do mleka matki. Chociaż nie wykazano, aby glikol propylenowy powodował toksyczność reprodukcyjną lub rozwojową u zwierząt lub ludzi, może on docierać do organizmu dziecka poprzez mleko matki. Z tego powodu Dexamethasone hameln należy stosować z ostrożnością u kobiet karmiących piersią, a staranna ocena potencjalnych korzyści i związanego z nimi ryzyka leczenia steroidami i podawania glikolu propylenowego powinna być dokonywana indywidualnie.⁹

Zalecenia dla lekarzy przy stosowaniu deksametazonu u kobiet w ciąży i karmiących

Przy podejmowaniu decyzji o włączeniu deksametazonu u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, lekarz powinien przeprowadzić szczegółową analizę uwzględniającą:

• Stan kliniczny pacjentki i konieczność zastosowania kortykosteroidoterapii
• Trymestr ciąży (szczególna ostrożność w I trymestrze)
• Przewidywany czas leczenia (leczenie długotrwałe zwiększa ryzyko powikłań)
• Dawkowanie (przy dużych dawkach u kobiet karmiących zaleca się przerwanie karmienia piersią)
• Obecność glikolu propylenowego w preparacie jako dodatkowy czynnik ryzyka
• Możliwość monitorowania stanu płodu/dziecka podczas terapii
• Plan postępowania w przypadku wystąpienia powikłań u noworodka (np. monitorowanie funkcji kory nadnerczy)

W przypadku stosowania deksametazonu w okresie okołoporodowym, należy rozważyć monitorowanie noworodka pod kątem hipoglikemii oraz funkcji kory nadnerczy. Ponadto, ze względu na ryzyko zahamowania wzrostu płodu przy długotrwałej terapii, wskazane jest regularne monitorowanie parametrów wzrostania płodu podczas ciąży.¹⁰