reduktaza kwasu foliowego
Reduktaza kwasu foliowego (DHFR) to kluczowy enzym uczestniczący w metabolizmie folianów. Katalizuje on redukcję dihydrofolianu (DHF) do tetrahydrofolianu (THF) przy udziale koenzymu NADPH. THF jest niezbędny w procesach syntezy puryn i pirymidyn, które z kolei są budulcem DNA i RNA, a także w procesach metylacji i syntezy aminokwasów.
Reduktaza kwasu foliowego jest celem działania wielu leków przeciwnowotworowych i przeciwbakteryjnych. Metotreksat, pemetreksed i inne antymetabolity są antagonistami kwasu foliowego i hamują aktywność DHFR, co prowadzi do zatrzymania syntezy DNA i podziałów komórkowych. W przypadku leków przeciwbakteryjnych, takich jak trimetoprym czy pirimetamina, wykorzystuje się różnice strukturalne między ludzką a bakteryjną lub pierwotniakową reduktazą kwasu foliowego.
Mutacje genu kodującego DHFR mogą prowadzić do oporności na leki przeciwnowotworowe lub przeciwbakteryjne. Nadekspresja DHFR jest jednym z mechanizmów oporności nowotworów na metotreksat. Badania nad strukturą i funkcją DHFR mają duże znaczenie dla rozwoju nowych leków i zrozumienia mechanizmów oporności na istniejące preparaty.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Trimetoprim, substancja czynna leku Urotrim (tabletki powlekane 100 mg i 200 mg), jest pochodną diaminopirymidyny o działaniu bakteriobójczym lub bakteriostatycznym, zależnym od warunków wzrostu drobnoustrojów. Mechanizm działania polega na selektywnym hamowaniu bakteryjnej reduktazy kwasu dihydrofoliowego (DHFR), co blokuje syntezę kwasu tetrahydrofoliowego i w konsekwencji syntezę mukoprotein bakteryjnych. Powinowactwo trimetoprimu do enzymu bakteryjnego jest około 50 000 razy większe niż do enzymu ssaków, co zapewnia wysoką selektywność i ogranicza toksyczność. Trimetoprim charakteryzuje się lepszą penetracją do wnętrza komórki bakteryjnej oraz do płynu mózgowo-rdzeniowego w porównaniu do sulfonamidów, co rozszerza jego zastosowanie kliniczne. Oporność na trimetoprim jest przenoszona plazmidowo i wynika z produkcji zmienionego enzymu DHFR o zmniejszonym powinowactwie do leku. Zgodnie z wytycznymi EUCAST (wersja 12.0, 2022), wartości graniczne MIC dla trimetoprimu wynoszą ≤4 mg/l dla Enterobacterales i Staphylococcus spp., oraz ≤2 mg/l dla Streptococcus agalactiae, przy czym aktywność wobec enterokoków jest niepewna (ECOFF 1 mg/l). Wartości MIC odnoszą się wyłącznie do niepowikłanych zakażeń układu moczowego (ZUM).
angina paciorkowcowa, chemioterapeutyk, czerwonka bakteryjna, diaminopirymidyna, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, Enterobacteriaceae, kiła, kwas dihydrofoliowy, kwas tetrahydrofoliowy, listerioza, minimalne stężenie hamujące, nadwrażliwość na sulfonamidy, niedobór odporności, niepowikłane zakażenie układu moczowego, nietolerancja nitrofurantoiny, płyn mózgowo-rdzeniowy, prątek gruźlicy, reduktaza kwasu dihydrofoliowego, reduktaza kwasu foliowego, trimetoprim, zakażenie dróg moczowych, zakażenie układu moczowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, zatrucie pokarmowe -
Leksykon leków
Trimetoprim, substancja czynna leku Urotrim, jest pochodną diaminopirymidyny o działaniu bakteriobójczym lub bakteriostatycznym, zależnie od warunków wzrostu bakterii. Mechanizm działania polega na selektywnym hamowaniu bakteryjnej reduktazy kwasu dihydrofoliowego (DHFR), co prowadzi do zahamowania syntezy kwasu tetrahydrofoliowego i mukoprotein bakteryjnych. Trimetoprim wykazuje znacznie większe powinowactwo do enzymu bakteryjnego niż do enzymów ssaków (różnica około 50 000-krotna), co tłumaczy jego selektywną toksyczność. Lek charakteryzuje się dobrą penetracją do komórek oraz płynu mózgowo-rdzeniowego, co zwiększa jego skuteczność terapeutyczną, zwłaszcza u pacjentów z nadwrażliwością na sulfonamidy, penicyliny lub nietolerancją nitrofurantoiny. Zgodnie z wytycznymi EUCAST 2022, minimalne stężenia hamujące (MIC) dla trimetoprimu w niepowikłanych zakażeniach układu moczowego wynoszą ≤4 mg/l dla Enterobacterales i Staphylococcus spp., oraz ≤2 mg/l dla Streptococcus agalactiae, przy czym oporność definiuje się odpowiednio jako MIC >4 mg/l i >2 mg/l.
bakteria beztlenowa, DHFR, dysfagia, Enterobacteriaceae, Enterococcus faecalis, Enterococcus faecium, Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Listeria monocytogenes, MIC, minimalne stężenie hamujące, Mycobacterium tuberculosis, nadwrażliwość na sulfonamidy, Neisseria, nietolerancja nitrofurantoiny, Nocardia, płyn mózgowo-rdzeniowy, Pneumocystis jirovecii, Proteus, Pseudomonas, reduktaza kwasu dihydrofoliowego, reduktaza kwasu foliowego, Salmonella, shigella, staphylococcus epidermidis, Staphylococcus saprophyticus, Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, Treponema pallidum, trimetoprim, zakażenie układu moczowego, zapalenie płuc, ZUM
