hiperfosforylowane białko tau

Hiperfosforylowane białko tau to patologiczna forma białka tau, które w warunkach fizjologicznych stabilizuje mikrotubule w komórkach nerwowych. W wyniku nadmiernej fosforylacji (dodawania grup fosforanowych) białko to traci zdolność do prawidłowego funkcjonowania, odrywa się od mikrotubul i tworzy agregaty wewnątrzkomórkowe.

Proces hiperfosforylacji białka tau jest kluczowym mechanizmem patogenetycznym w chorobach neurodegeneracyjnych, w szczególności w tauopatiach, do których należy choroba Alzheimera. W chorobie Alzheimera hiperfosforylowane białko tau tworzy charakterystyczne splątki neurofibrylarne (NFT), które wraz z płytkami amyloidowymi stanowią główne cechy neuropatologiczne tej choroby.

Diagnostyka oparta na wykrywaniu hiperfosforylowanego białka tau w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz przy użyciu specyficznych znaczników w badaniach obrazowych PET stanowi ważny element rozpoznawania chorób neurodegeneracyjnych. Stężenie fosforylowanego białka tau (p-tau) w płynie mózgowo-rdzeniowym jest uznawane za biomarker procesów neurodegeneracyjnych, szczególnie przydatny w diagnostyce choroby Alzheimera.

Strategie terapeutyczne ukierunkowane na hamowanie hiperfosforylacji białka tau, zwiększanie jego degradacji lub blokowanie tworzenia agregatów stanowią obiecujący kierunek badań nad lekami przeciwko chorobom neurodegeneracyjnym. Obecnie trwają zaawansowane badania kliniczne nad związkami wpływającymi na metabolizm białka tau, które mogą potencjalnie modyfikować przebieg tauopatii.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła encefalopatia pourazowa – Etiologia i przyczyny

Przewlekła encefalopatia pourazowa (CTE) jest neurodegeneracyjną chorobą mózgu wywołaną przez powtarzające się urazy głowy, zarówno objawowe (wstrząśnienia mózgu), jak i bezobjawowe (subconcussive impacts). Etiologia CTE wiąże się z akumulacją hiperfosforylowanego białka tau wokół naczyń mózgowych, uszkodzeniem aksonalnym, zaburzeniami bariery krew-mózg oraz przewlekłym stanem zapalnym, prowadzącymi do atrofii mózgu. Epidemiologicznie, choroba dotyka głównie sportowców uprawiających sporty kontaktowe (np. futbol amerykański, boks, hokej na lodzie) oraz personel wojskowy, z udokumentowaną zależnością dawka-odpowiedź – prawdopodobieństwo rozwoju CTE u zawodników futbolu amerykańskiego podwaja się co 2,6 roku aktywności. Czynniki genetyczne, takie jak allel APOE ε4, oraz wiek pierwszego urazu (<12 lat) zwiększają podatność na rozwój choroby.
atrofia mózgu, bariera krew-mózg, beta-amyloid, białko tau, białko TDP-43, choroba Alzheimera, choroba neurodegeneracyjna, choroba Parkinsona, ciałka Lewy’ego, dysfunkcja naczyniowa, hiperfosforylowane białko tau, komórka glejowa, neurozapalenie, otępienie czołowo-skroniowe, patologia tau, płyn mózgowo-rdzeniowy, przewlekła encefalopatia pourazowa, reakcja zapalna, stwardnienie zanikowe boczne, tauopatia, uraz głowy, uszkodzenie aksonalne, uszkodzenie mózgu, wstrząśnienie mózgu, zespół encefalopatii pourazowej
Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła encefalopatia pourazowa – Diagnostyka i diagnoza

Przewlekła encefalopatia pourazowa (CTE) to postępująca choroba neurodegeneracyjna powiązana z powtarzającymi się urazami głowy, której definitywna diagnoza możliwa jest jedynie pośmiertnie na podstawie charakterystycznych zmian neuropatologicznych, takich jak okołonaczyniowe złogi hiperfosforylowanego białka tau (p-tau) w neuronach i astrocytach, nieregularne rozmieszczenie tych złogów w głębokich warstwach kory mózgowej oraz splątki astrocytarne i neurofibrylarne w różnych strukturach mózgu. Kryteria diagnostyczne ustalone przez NINDS i NIBIB obejmują także ocenę próbek ze śródmózgowia, mostu i rdzenia przedłużonego. W praktyce klinicznej stosuje się kryteria zespołu encefalopatii pourazowej (TES), które uwzględniają ekspozycję na urazy głowy, postępujące zaburzenia poznawcze i neurobehawioralne utrzymujące się co najmniej 12 miesięcy, jednak ich zastosowanie jest obecnie ograniczone do celów badawczych i nie potwierdza jednoznacznie obecności zmian neuropatologicznych charakterystycznych dla CTE.
choroba Parkinsona, funkcjonalny rezonans magnetyczny, hiperfosforylowane białko tau, kwaśne białko włókienkowe gleju, obrazowanie podatności magnetycznej, obrazowanie tensora dyfuzji, otępienie czołowo-skroniowe, pień mózgu, płyn mózgowo-rdzeniowy, pozytonowa tomografia emisyjna, przewlekła encefalopatia pourazowa, rezonans magnetyczny, spektroskopia rezonansu magnetycznego, splątki neurofibrylarne, stwardnienie zanikowe boczne, test neuropsychologiczny, tkanka mózgowa, tomografia komputerowa, wstrząśnienie mózgu, zespół encefalopatii pourazowej, zmiana neuropatologiczna
Leksykon chorób i schorzeń
Przewlekła encefalopatia pourazowa – Patofizjologia i mechanizm

Przewlekła encefalopatia pourazowa (CTE) to postępująca choroba neurodegeneracyjna powiązana z powtarzającymi się urazami głowy, charakteryzująca się patognomonicznym odkładaniem hiperfosforylowanego białka tau (p-tau) w perywakularnych skupiskach w głębi bruzd kory mózgowej. Patologia obejmuje splątki neurofibrylarne, splątki astrocytarne i neuryty, z immunoreaktywnością na 3R i 4R izoformy tau. Proces patofizjologiczny obejmuje uszkodzenie aksonów, mikronaczyń, naruszenie bariery krew-mózg, aktywację mikrogleju i astrocytów oraz przewlekły stan zapalny z udziałem inflammasomu NLRP3, co prowadzi do neurodegeneracji i progresji choroby. W badaniach neuropatologicznych stwierdza się także obecność hiperfosforylowanego TDP-43 w ponad 80% przypadków oraz beta-amyloidu w 43%, co koreluje z wiekiem pacjenta. Makroskopowo obserwuje się atrofię kory czołowej, skroniowej i przyśrodkowego płata skroniowego, z zanikiem neuronów, bliznowaceniem i rozlanym uszkodzeniem aksonalnym.
aktywacja mikrogleju, allel APOE ε4, angiopatia amyloidowa mózgu, astrocyty, bariera krew-mózg, beta-amyloid, białko tau, choroba Alzheimera, choroba neurodegeneracyjna, choroba z ciałami Lewy’ego, ekscytotoksyczność, funkcje poznawcze, hiperfosforylowane białko tau, kaskada zapalna, kwaśne białko włókienkowe gleju, łagodny uraz mózgu, małe naczynia krwionośne, mikrotubule, neuroinflammacja, otępienie czołowo-skroniowe, pozytonowa tomografia emisyjna, przewlekła encefalopatia pourazowa, przyśrodkowy płat skroniowy, splątki neurofibrylarne, stres oksydacyjny, stwardnienie zanikowe boczne, tauopatia, TDP-43, układ glimfatyczny, uraz głowy, uszkodzenie aksonalne, wodogłowie

hiperfosforylowane białko tau

Powiązane wpisy

Przewlekła encefalopatia pourazowa – Etiologia i przyczyny

Przewlekła encefalopatia pourazowa – Diagnostyka i diagnoza

Przewlekła encefalopatia pourazowa – Patofizjologia i mechanizm