TDP-43
TDP-43 (TAR DNA-binding protein 43) to białko wielofunkcyjne, które odgrywa kluczową rolę w regulacji ekspresji genów, głównie poprzez wiązanie RNA i DNA. W warunkach fizjologicznych białko to znajduje się głównie w jądrze komórkowym, gdzie uczestniczy w procesach transkrypcji, splicingu oraz stabilizacji mRNA.
Nieprawidłowości w metabolizmie TDP-43, w tym jego cytoplazmatyczna agregacja i fosforylacja, stanowią charakterystyczną cechę patologiczną wielu chorób neurodegeneracyjnych. Patologiczne inkluzje TDP-43 są markerem histopatologicznym m.in. stwardnienia zanikowego bocznego (ALS), otępienia czołowo-skroniowego (FTD) oraz innych schorzeń neurodegeneracyjnych określanych łącznie jako TDP-43 proteinopatie.
Mutacje w genie TARDBP kodującym TDP-43 zostały zidentyfikowane jako przyczyna rodzinnych postaci ALS, co wskazuje na bezpośredni związek przyczynowy między dysfunkcją tego białka a neurodegeneracją. Mechanizmy patogenetyczne obejmują zarówno utratę normalnej funkcji jądrowej białka, jak i toksyczne działanie jego cytoplazmatycznych agregatów.
Badania nad TDP-43 mają istotne znaczenie dla zrozumienia patogenezy chorób neurodegeneracyjnych oraz opracowania nowych strategii terapeutycznych ukierunkowanych na modulację metabolizmu tego białka lub zapobieganie jego patologicznej agregacji.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Pierwotna postępująca afazja – Patofizjologia i mechanizm
Pierwotna postępująca afazja (PPA) to zespół neurodegeneracyjny charakteryzujący się dominującym, postępującym upośledzeniem funkcji językowych, wynikającym z atrofii specyficznych obszarów mózgu, głównie w lewej półkuli. Patogeneza molekularna obejmuje akumulację białek tau, TDP-43 oraz beta-amyloidu, zróżnicowaną w zależności od wariantu klinicznego: niepłynny/agramatyczny (nfvPPA) związany z tauopatią 4R, semantyczny (svPPA) z patologią TDP-43 typu C (75-100% przypadków) oraz logopeniczny (lvPPA) z patologią choroby Alzheimera (beta-amyloid i hiperfosforylowany tau). Obrazowanie MRI i FDG-PET wykazuje charakterystyczne wzorce atrofii i hipometabolizmu: svPPA – lewostronny zanik przednich płatów skroniowych, nfvPPA – zanik dolnego płata czołowego i kory wyspy, lvPPA – zanik lewego obszaru okołosylwiańskiego i ciemieniowego. Biomarkery płynu mózgowo-rdzeniowego oraz zaawansowane techniki neuroobrazowania wspomagają diagnostykę różnicową i identyfikację podstawowej neuropatologii.
aktywacja mikrogleju, atrofia tkanki mózgowej, beta-amyloid, białko tau, biomarker płynu mózgowo-rdzeniowego, C9orf72, dysleksja, funkcja językowa, funkcjonalny rezonans magnetyczny, gen progranulinowy, inhibitor acetylocholinoesterazy, neuroplastyczność, obrazowanie dyfuzyjne, pierwotna postępująca afazja, pozytonowa tomografia emisyjna, przezczaszkowa stymulacja prądem stałym, sieć neuronalna, tauopatia, TDP-43, wariant logopeniczny, wariant niepłynny/agramatyczny, wariant semantyczny, zespół neurodegeneracyjny, złogi białkowe, zwyrodnienie czołowo-skroniowe