przewodnictwo skórne
Przewodnictwo skórne (ang. skin conductance) to parametr fizjologiczny mierzący zdolność skóry do przewodzenia prądu elektrycznego. Jest ono bezpośrednio związane z aktywnością gruczołów potowych, które są unerwione przez współczulny układ nerwowy. Z tego powodu przewodnictwo skórne stanowi ważny wskaźnik aktywności autonomicznego układu nerwowego i pobudzenia emocjonalnego.
W praktyce klinicznej pomiar przewodnictwa skórnego (GSR – Galvanic Skin Response lub EDA – Electrodermal Activity) wykorzystywany jest w badaniach psychofizjologicznych, ocenie stresu, zaburzeń lękowych oraz w diagnostyce niektórych schorzeń neurologicznych. Elektrody umieszcza się najczęściej na dłoniowej części ręki, gdzie występuje największe zagęszczenie gruczołów potowych ekrynowych.
Przewodnictwo skórne znajduje zastosowanie również w biofeedbacku, terapii behawioralnej oraz w ocenie efektywności farmakoterapii. Zmniejszone przewodnictwo skórne może występować w neuropatii autonomicznej, np. w przebiegu cukrzycy, podczas gdy nadmierna reaktywność przewodnictwa skórnego może towarzyszyć stanom lękowym czy zespołowi stresu pourazowego (PTSD).
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Uogólnione zaburzenie lękowe – Patofizjologia i mechanizm
Uogólnione zaburzenie lękowe (GAD) charakteryzuje się przewlekłym, trudnym do kontrolowania lękiem oraz nadmiernym zamartwianiem się. Patogeneza GAD obejmuje dysregulację układów neuroprzekaźnikowych, w tym podwyższoną aktywność noradrenaliny, obniżoną aktywność serotoniny (związaną m.in. z polimorfizmem allelu S-S transportera serotoniny 5-HTTLPR), zaburzenia w układzie dopaminergicznym oraz dysfunkcję GABA, szczególnie receptorów GABAA. Neuroobrazowanie wskazuje na nadaktywność ciała migdałowatego oraz zaburzenia funkcjonalnej łączności z korą przedczołową (DLPFC, VLPFC), hipokampem, jądrem łożyska prążka krańcowego (BNST), wyspą i korą oczodołowo-czołową (OFC). Genetycznie około 33% ryzyka GAD przypisuje się czynnikom dziedzicznym, a krewni pierwszego stopnia mają około 25% ryzyka rozwoju zaburzenia. Charakterystyczne są również zmiany w układzie autonomicznym: podwyższone tętno spoczynkowe, obniżona zmienność rytmu serca (HRV) oraz podwyższony przewodnictwo skórne (SCR). W patogenezie istotną rolę odgrywa także układ immunologiczny, z podwyższonymi poziomami cytokin prozapalnych (IL-1Ra, IL-1, IL-6, TNF-α) i obniżonymi cytokin przeciwzapalnych (IL-4, IL-10), a także czynnik wzrostu naskórka (EGF) korelujący z nasileniem objawów.
agomelatyna, antagonista receptora NMDA, ciało migdałowate, cytokiny prozapalne, cytokiny przeciwzapalne, czynnik neurotroficzny pochodzenia mózgowego, czynnik wzrostu naskórka, GABA, glutaminian, inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, ketamina, kora oczodołowo-czołowa, kora przedczołowa brzuszno-boczna, kwas gamma-aminomasłowy, neuroprzekaźnik hamujący, nietolerancja niepewności, objawy somatyczne, oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowa, polimorfizm transportera serotoniny, przewodnictwo skórne, stres chroniczny, układ dopaminergiczny, układ noradrenergiczny, układ serotoninergiczny, uogólnione zaburzenie lękowe, zmienność rytmu serca - Leksykon chorób i schorzeń
Samookaleczenie/cięcie się – Patofizjologia i mechanizm
Samookaleczenie (NSSI) definiuje się jako celowe uszkadzanie tkanek ciała bez intencji samobójczych, najczęściej w formie cięcia (70-90% przypadków). Mechanizm ten służy regulacji afektu, przynosząc chwilową ulgę w postaci zmniejszenia negatywnych emocji i wzrostu spokoju, co jest potwierdzone badaniami wykazującymi zmiany w walencji i pobudzeniu afektywnym przed i po akcie samookaleczenia. Kluczową rolę odgrywa uwalnianie β-endorfin, które poprawiają samopoczucie na krótki czas, co może prowadzić do uzależnienia od tego zachowania. Dysregulacja układu nerwowego autonomicznego, zwłaszcza zwiększona reaktywność układu współczulnego, oraz zaburzenia osi HPA są istotnymi elementami neurobiologicznymi patogenezy NSSI. Samookaleczenie może również pełnić funkcję uziemiania, pomagając przerwać dysocjację i emocjonalne odłączenie, szczególnie u osób z historią traumy.
aktywacja układu współczulnego, aleksytymia, beta-endorfina, choroba afektywna dwubiegunowa, cięcie się, dysocjacja, dysregulacja emocjonalna, dysregulacja układu autonomicznego, endogenne opioidy, endogenny układ opioidowy, objawy odstawienia, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, osobowość borderline, przewodnictwo skórne, regulacja afektu, samookaleczanie, technika uziemiania, tolerancja, trauma, układ opioidowy, układ przywspółczulny, układ współczulny, uzależnienie behawioralne, zaburzenie dysocjacyjne, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne, zespół stresu pourazowego