trwały stan wegetatywny

Trwały stan wegetatywny (persistent vegetative state, PVS) to długotrwały stan kliniczny charakteryzujący się całkowitym brakiem świadomości siebie i otoczenia, przy zachowaniu cyklu snu i czuwania oraz podstawowych funkcji autonomicznych pnia mózgu. Pacjent nie wykazuje żadnych celowych czy znaczących reakcji na bodźce zewnętrzne, pomimo zachowania odruchów i spontanicznego oddechu.

Stan ten jest zwykle następstwem rozległego uszkodzenia kory mózgowej przy względnym zachowaniu struktur podkorowych. Najczęstszymi przyczynami są: ciężkie urazy czaszkowo-mózgowe, rozległe niedotlenienie mózgu (np. po zatrzymaniu krążenia), udary, choroby neurodegeneracyjne w stadium końcowym oraz niektóre infekcje ośrodkowego układu nerwowego.

Diagnoza trwałego stanu wegetatywnego stawiana jest zwykle po utrzymywaniu się stanu wegetatywnego przez co najmniej 12 miesięcy po urazie traumatycznym lub 3 miesiące po urazie nietraumatycznym (np. niedotlenieniu). Rokowanie po tym czasie jest niezwykle niepomyślne, a szanse na istotne funkcjonalne wyzdrowienie minimalne. Leczenie skupia się głównie na opiece pielęgnacyjnej, zapobieganiu powikłaniom i wsparciu funkcji życiowych.

Należy odróżnić trwały stan wegetatywny od zespołu zamknięcia, śpiączki oraz stanu minimalnej świadomości, które charakteryzują się odmiennym obrazem klinicznym i rokowaniem. Diagnostyka różnicowa opiera się na dokładnej ocenie neurologicznej, badaniach elektrofizjologicznych oraz neuroobrazowaniu funkcjonalnym.