Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Meprelon

Lek Meprelon (metyloprednizolon) wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na szereg istotnych zagrożeń oraz środków ostrożności, które należy podjąć w trakcie terapii. Stosowanie tego glikokortykosteroidu wiąże się z koniecznością starannej analizy korzyści i ryzyka w wielu przypadkach klinicznych.¹

Stosowanie w stanach infekcyjnych

W przypadkach ciężkich zakażeń, podanie produktu Meprelon jest wskazane wyłącznie z jednoczesnym stosowaniem specyficznego leczenia przeciwdrobnoustrojowego. Leczenie Meprelonem należy rozpoczynać po starannej analizie korzyści i ryzyka oraz z zastosowaniem odpowiedniego leczenia przeciwdrobnoustrojowego w następujących przypadkach:²

• Ostre zakażenia wirusowe (np. półpasiec, opryszczka, ospa wietrzna, opryszczkowe zapalenie rogówki)
• Przewlekłe czynne zapalenie wątroby z dodatnim wynikiem testu na obecność HBsAg
• Okres 8 tygodni przed i do 2 tygodni po szczepieniu ochronnym z użyciem żywych szczepionek
• Układowe grzybice i zarażenia pasożytnicze (np. amebioza, zarażenia nicieniami)
• Choroba Heinego-Medina
• Zajęcie węzłów chłonnych po szczepieniu przeciw gruźlicy
• Ostre i przewlekłe zakażenia bakteryjne
• Gruźlica w wywiadzie (uwaga na ryzyko reaktywacji!) – produkt wolno stosować tylko jednocześnie z lekami przeciwgruźliczymi oraz pod ścisłym nadzorem klinicznym³

Stosowanie w zaostrzeniach stwardnienia rozsianego

Przed rozpoczęciem podawania Meprelon poprzez infuzję w leczeniu zaostrzeń stwardnienia rozsianego, należy wykluczyć występowanie zakażenia. Zastosowanie leku powinno być poddane uważnej ocenie pod kątem stosunku korzyści do ryzyka. Ze względu na znany profil działań niepożądanych, zaleca się podanie pierwszej dawki w warunkach szpitalnych.⁴

Inne stany wymagające szczególnej uwagi

Leczenie produktem Meprelon należy rozpoczynać wyłącznie po starannej analizie korzyści i ryzyka, z zastosowaniem odpowiedniego leczenia wspomagającego w przypadku:⁵

• Owrzodzenie żołądka i jelit
• Ciężka osteoporoza
• Nadciśnienie tętnicze trudne do wyrównania
• Cukrzyca trudna do wyrównania
• Choroby psychiczne (także w wywiadzie)
• Jaskra z wąskim i z otwartym kątem przesączania
• Owrzodzenia i uszkodzenia rogówki⁶

Ryzyko perforacji jelit

Ze względu na ryzyko perforacji jelit z zapaleniem otrzewnej, Meprelon można stosować wyłącznie po starannej analizie korzyści i ryzyka oraz pod ścisłą kontrolą w następujących przypadkach:⁷

• Ciężkie wrzodziejące zapalenie jelita grubego z ryzykiem perforacji, z ropniami albo ropnymi zapaleniami
• Zapalenie uchyłków jelita
• Przetoki między jelitami (bezpośrednio po zabiegach chirurgicznych)⁸

Należy pamiętać, że u pacjentów przyjmujących duże dawki glikokortykosteroidów mogą nie występować typowe objawy przedmiotowe podrażnienia otrzewnej po perforacji żołądka lub jelit.⁹

Rozedma pęcherzykowa jelit

Podczas stosowania metyloprednizolonu w postaci roztworu do wstrzykiwań zgłaszano przypadki rozedmy pęcherzykowej jelit. Może ona wystąpić w postaci łagodnej choroby niewymagającej leczenia lub przybrać cięższą postać wymagającą podawania tlenu, nawodnienia dożylnego i antybiotyków, aż do choroby zagrażającej życiu wymagającej natychmiastowej operacji. Kortykosteroidy mogą maskować kliniczne objawy przedmiotowe i podmiotowe niektórych zagrażających życiu stanów związanych z rozedmą pęcherzykową jelit (w tym martwiczego zapalenia jelit, choroby płuc i zakażenia, takiego jak sepsa). Jeżeli istnieje podejrzenie rozedmy pęcherzykowej jelit, a łagodne objawy w obrębie brzucha przechodzą w ciężkie, ważne jest wykonanie odpowiedniej diagnostyki obrazowej (np. tomografii komputerowej) i badań laboratoryjnych.¹⁰

Monitorowanie metaboliczne

Podczas leczenia Meprelonem należy regularnie monitorować zmiany metaboliczne u pacjentów z cukrzycą. Należy uwzględnić możliwość konieczności podawania większej dawki insuliny lub doustnych leków przeciwcukrzycowych.¹¹

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym należy regularnie monitorować ciśnienie tętnicze krwi.¹²

Zespół rozpadu guza

U pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego zgłaszano zespół rozpadu guza (ang. Tumour lysis syndrome, TLS) po zastosowaniu metyloprednizolonu w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi produktami leczniczymi stosowanymi w ramach chemioterapii. Pacjentów z dużym ryzykiem wystąpienia TLS, takich jak pacjentów z wysokim tempem proliferacji, dużą masą guza i dużą wrażliwością na leki cytotoksyczne, należy ściśle monitorować i podejmować odpowiednie środki ostrożności.¹³

Guz chromochłonny nadnerczy

Po podaniu glikokortykosteroidów zgłaszano przypadki wystąpienia przełomu guza chromochłonnego nadnerczy, który może być śmiertelny. Kortykosteroidy należy podawać wyłącznie pacjentom z podejrzeniem lub zidentyfikowanym guzem chromochłonnym nadnerczy po starannej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.¹⁴

Niewydolność serca

Należy starannie monitorować pacjentów z ciężką niewydolnością serca, ponieważ istnieje ryzyko zaostrzenia choroby.¹⁵

Ryzyko zakrzepicy

Podczas stosowania kortykosteroidów zgłaszano występowanie zakrzepicy, w tym żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. W związku z tym kortykosteroidy należy stosować ostrożnie u pacjentów, u których występują zaburzenia zakrzepowo-zatorowe lub którzy mogą być skłonni do ich występowania.¹⁶

Miastenia

Każda współistniejąca miastenia podczas stosowania produktu Meprelon może początkowo ulec zaostrzeniu i może przejść w przełom miasteniczny.¹⁷

Maskowanie zakażeń

Leczenie produktem Meprelon może maskować objawy współistniejącego lub rozwijającego się zakażenia, a przez to utrudnić rozpoznanie.¹⁸

Ze względu na działanie immunosupresyjne, leczenie glikokortykosteroidami może prowadzić do zwiększonego ryzyka zakażenia nawet tymi patogenami, które w innych okolicznościach rzadko wywołują zakażenia (tzw. patogeny oportunistyczne).¹⁹

Szczepienia

Teoretycznie możliwe jest szczepienie szczepionkami inaktywowanymi. Należy jednak brać pod uwagę, że odpowiedź immunologiczna, a przez to skuteczność szczepienia, mogą być osłabione podczas stosowania większych dawek kortykosteroidów. Dlatego szczepienie nie jest zalecane u pacjentów otrzymujących leczenie podtrzymujące z zastosowaniem większych dawek (z wyjątkiem przypadków terapii zastępczej).²⁰

Monitorowanie elektrolitów

Podczas podawania dużych dawek należy zapewnić wystarczającą podaż potasu i ograniczone przyjmowanie sodu oraz monitorować stężenia potasu w surowicy krwi.²¹

Choroby wirusowe

Niektóre choroby wirusowe (ospa wietrzna, odra) mogą przebiegać szczególnie ciężko, a w niektórych przypadkach nawet zagrażać życiu, u pacjentów leczonych glikokortykosteroidami. Ryzyko dotyczy zwłaszcza dzieci w stanie immunosupresji oraz pacjentów, u których nie potwierdzono przebytej ospy wietrznej i odry w wywiadzie. Jeśli w trakcie leczenia produktem Meprelon osoby te będą miały kontakt z osobami chorymi na odrę, ospę wietrzną lub półpasiec, należy rozpocząć odpowiednie leczenie zapobiegawcze.²²

Zaburzenia rytmu serca

Po rozpoczęciu terapii pulsowej dużymi dawkami metyloprednizolonu (ponad 500 mg) podawanego dożylnie, zgłaszano zaburzenia rytmu serca i (lub) zapaść krążeniową i (lub) zatrzymanie akcji serca, nawet u pacjentów, u których nie rozpoznano chorób serca. Dlatego zaleca się ścisłą kontrolę lekarską podczas leczenia oraz przez kilka dni po jego zakończeniu.²³

Podczas lub po dożylnym podaniu dużych dawek metyloprednizolonu może sporadycznie wystąpić bradykardia, niekoniecznie związana z szybkością lub czasem trwania podawania produktu.²⁴

Długotrwałe stosowanie

Produkt Meprelon przeznaczony jest do krótkotrwałego stosowania. Jeżeli Meprelon stosowany jest długotrwale poza zatwierdzonymi wskazaniami, należy przestrzegać dalszych ostrzeżeń i środków ostrożności, takich jak te opisywane dla produktów leczniczych zawierających glikokortykosteroidy, przeznaczonych do długotrwałego stosowania.²⁵

Podczas długotrwałego leczenia glikokortykosteroidami zaleca się regularne kontrole lekarskie (w tym badania okulistyczne co trzy miesiące).²⁶

Sytuacje stresowe podczas leczenia

Jeżeli podczas leczenia glikokortykosteroidami wystąpią szczególne sytuacje stresowe (choroby gorączkowe, wypadek, operacja, poród, itp.), może być wymagane przejściowe zwiększenie dawki. Ze względu na możliwe zagrożenie w sytuacjach stresowych, podczas długotrwałego leczenia pacjent powinien otrzymać kartę z ostrzeżeniami o przyjmowaniu glikokortykosteroidów.²⁷

Osteoporoza

W zależności od dawki i czasu trwania leczenia można się spodziewać niekorzystnego wpływu na metabolizm wapnia, dlatego zaleca się zapobieganie osteoporozie. Dotyczy to szczególnie pacjentów ze współistniejącymi czynnikami ryzyka, takimi jak:²⁸

• Obciążenie rodzinne
• Podeszły wiek
• Okres po menopauzie
• Niewystarczające spożycie białka i wapnia
• Palenie dużej ilości tytoniu
• Nadmierne spożycie alkoholu
• Brak wysiłku fizycznego

Zapobieganie obejmuje spożywanie odpowiedniej ilości wapnia i witaminy D oraz wysiłek fizyczny. W przypadku już istniejącej osteoporozy należy rozważyć również farmakoterapię.²⁹

Przerwanie leczenia

Kończąc lub, jeśli to konieczne, przerywając długotrwałe leczenie, należy uwzględnić następujące zagrożenia:³⁰

• Nasilenie lub nawrót choroby podstawowej
• Ostra niewydolność kory nadnerczy (szczególnie w sytuacjach stresu, np. podczas zakażeń, po wypadkach, podczas nasilonego obciążenia fizycznego)
• Zespół z odstawienia po przerwaniu stosowania kortyzonu

Specjalne populacje pacjentów

W przypadku niedoczynności tarczycy lub marskości wątroby mogą być wystarczające względnie małe dawki lub może być konieczne zmniejszenie dawki. Należy zapewnić ścisły nadzór lekarski.³¹

Twardzina układowa

U pacjentów z twardziną układową wymagane jest zachowanie ostrożności ze względu na zwiększoną częstość występowania twardzinowego przełomu nerkowego (o możliwym śmiertelnym przebiegu) z nadciśnieniem tętniczym i zmniejszeniem wytwarzania moczu obserwowanym po podaniu metyloprednizolonu w dawce wynoszącej co najmniej 12 mg na dobę. Dlatego należy rutynowo sprawdzać ciśnienie krwi i czynność nerek (stężenie kreatyniny w surowicy). Jeśli podejrzewa się wystąpienie przełomu nerkowego, należy starannie kontrolować ciśnienie krwi.³²

Wpływ na wątrobę i drogi żółciowe

Cykliczne, przerywane podawanie metyloprednizolonu drogą dożylną (zazwyczaj w dawce początkowej wynoszącej ≥ 1 g na dobę) może spowodować wywołane przez produkt leczniczy uszkodzenie wątroby, w tym ostre zapalenie wątroby lub zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Zgłaszano rzadko występujące przypadki hepatotoksyczności. Objawy mogą wystąpić po kilku tygodniach lub później. W większości przypadków zdarzenia niepożądane ustępowały po przerwaniu leczenia. Z tego względu konieczna jest odpowiednia obserwacja.³³

Zaburzenia widzenia

Zaburzenia widzenia mogą wystąpić w wyniku ogólnoustrojowego i miejscowego stosowania kortykosteroidów. Jeżeli u pacjenta wystąpią takie objawy, jak nieostre widzenie lub inne zaburzenia widzenia, należy rozważyć skierowanie go do okulisty w celu ustalenia możliwych przyczyn, do których może należeć zaćma, jaskra lub rzadkie choroby, takie jak centralna chorioretinopatia surowicza (CSCR), którą notowano po ogólnoustrojowym i miejscowym stosowaniu kortykosteroidów.³⁴

Stosowanie u dzieci

Po ogólnoustrojowym podaniu metyloprednizolonu wcześniakom, może się rozwinąć kardiomiopatia przerostowa. Dlatego u niemowląt leczonych ogólnoustrojowo glikokortykosteroidami należy monitorować czynność i budowę serca za pomocą echokardiogramu.³⁵

U dzieci produkt Meprelon należy stosować wyłącznie po starannym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka, ze względu na to, że metyloprednizolon może hamować wzrost. Podczas długotrwałego leczenia glikokortykosteroidami należy regularnie monitorować wzrost dziecka.³⁶

Konsekwencje niewłaściwego stosowania w celach dopingowych

Przyjmowanie produktu Meprelon może spowodować wystąpienie dodatnich wyników testów na obecność substancji dopingowych. Poza tym stosowanie produktu Meprelon jako substancji dopingowej może stanowić zagrożenie dla zdrowia.³⁷

Zawartość sodu

Meprelon, 250 mg zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na 1 fiolkę, to znaczy produkt uznaje się za „wolny od sodu”.³⁸

Meprelon, 1000 mg zawiera 67,6 mg sodu na fiolkę, co odpowiada 3,4% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.³⁹