Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Meprelon

Produkt leczniczy Meprelon wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności i starannej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem leczenia. Poniższe informacje zawierają szczegółowe wytyczne dotyczące bezpiecznego stosowania produktu u różnych grup pacjentów i w określonych sytuacjach klinicznych.¹

Zakażenia i szczepienia

W przypadkach ciężkich zakażeń, Meprelon powinien być stosowany wyłącznie z jednoczesnym wdrożeniem specyficznego leczenia przeciwdrobnoustrojowego. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z następującymi stanami chorobowymi, gdzie leczenie należy rozpoczynać jedynie po starannej analizie korzyści i ryzyka:²

• Ostre zakażenia wirusowe (np. półpasiec, opryszczka, ospa wietrzna, opryszczkowe zapalenie rogówki)³
• Przewlekłe czynne zapalenie wątroby z dodatnim wynikiem testu na obecność HBsAg⁴
• Okres około 8 tygodni przed i do 2 tygodni po szczepieniu ochronnym z użyciem żywych szczepionek⁵
• Układowe grzybice i zarażenia pasożytnicze (np. amebioza, zarażenia nicieniami)⁶
• Choroba Heinego-Medina⁷
• Zajęcie węzłów chłonnych po szczepieniu przeciw gruźlicy⁸
• Ostre i przewlekłe zakażenia bakteryjne⁹
• Gruźlica w wywiadzie (uwaga na ryzyko reaktywacji) – produkt wolno stosować tylko jednocześnie z lekami przeciwgruźliczymi i pod ścisłym nadzorem medycznym¹⁰

Ze względu na działanie immunosupresyjne, leczenie Meprelonem może prowadzić do zwiększonego ryzyka zakażeń, nawet patogenami oportunistycznymi, które w innych okolicznościach rzadko wywołują infekcje. Stosowanie produktu może maskować objawy współistniejącego lub rozwijającego się zakażenia, utrudniając tym samym diagnostykę.¹¹

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z chorobami wirusowymi, takimi jak ospa wietrzna i odra, które mogą przebiegać wyjątkowo ciężko u osób leczonych glikokortykosteroidami, czasem nawet zagrażając życiu. Dotyczy to zwłaszcza dzieci w stanie immunosupresji oraz pacjentów, którzy nie przebyli wcześniej tych chorób. Jeśli w trakcie leczenia Meprelonem dojdzie do kontaktu z osobami chorymi na odrę, ospę wietrzną lub półpasiec, należy natychmiast wdrożyć odpowiednie leczenie profilaktyczne.¹²

W kontekście szczepień należy pamiętać, że teoretycznie możliwe jest szczepienie szczepionkami inaktywowanymi, jednak odpowiedź immunologiczna i skuteczność szczepienia mogą być osłabione podczas stosowania większych dawek kortykosteroidów. Z tego względu szczepienie nie jest zalecane u pacjentów otrzymujących leczenie podtrzymujące z zastosowaniem większych dawek.¹³

Choroby przewodu pokarmowego

Stosowanie Meprelonu wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego. Leczenie należy rozpoczynać wyłącznie po starannej ocenie stosunku korzyści do ryzyka oraz, jeśli to konieczne, z wdrożeniem dodatkowej odpowiedniej terapii w następujących przypadkach:¹⁴

• Owrzodzenie żołądka i jelit¹⁵

Ze względu na ryzyko perforacji jelit z zapaleniem otrzewnej, Meprelon można stosować wyłącznie po starannej analizie korzyści i ryzyka oraz pod ścisłą kontrolą w następujących przypadkach:¹⁶

• Ciężkie wrzodziejące zapalenie jelita grubego z ryzykiem perforacji, z ropniami albo ropnymi zapaleniami¹⁷
• Zapalenie uchyłków jelita¹⁸
• Przetoki między jelitami (bezpośrednio po zabiegach chirurgicznych)¹⁹

Należy pamiętać, że u pacjentów przyjmujących duże dawki glikokortykosteroidów mogą nie występować objawy przedmiotowe podrażnienia otrzewnej po perforacji żołądka lub jelit, co utrudnia wczesne rozpoznanie tego groźnego powikłania.²⁰

Istotne jest, że podczas stosowania metyloprednizolonu w postaci roztworu do wstrzykiwań zgłaszano przypadki rozedmy pęcherzykowej jelit. Z klinicznego punktu widzenia może ona wystąpić w postaci łagodnej choroby niewymagającej leczenia lub w cięższej formie wymagającej tlenoterapii, nawodnienia dożylnego i antybiotykoterapii, aż do choroby zagrażającej życiu, wymagającej natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Kortykosteroidy mogą maskować kliniczne objawy stanów związanych z rozedmą pęcherzykową jelit (w tym martwiczego zapalenia jelit, choroby płuc i zakażenia, takiego jak sepsa). Jeżeli istnieje podejrzenie tego powikłania, szczególnie gdy łagodne objawy brzuszne przechodzą w ciężkie, wymagane jest wykonanie odpowiedniej diagnostyki obrazowej (np. tomografii komputerowej) oraz badań laboratoryjnych.²¹

Choroby układu krążenia, nerek i zaburzenia metaboliczne

Stosowanie Meprelonu wymaga szczególnej uwagi i dokładnej oceny stosunku korzyści do ryzyka u pacjentów z następującymi schorzeniami:²²

• Nadciśnienie tętnicze trudne do wyrównania – wymaga regularnego monitorowania ciśnienia tętniczego krwi²³
• Cukrzyca trudna do wyrównania – konieczne regularne monitorowanie zmian metabolicznych i uwzględnienie możliwości zwiększenia dawki insuliny lub doustnych leków przeciwcukrzycowych²⁴
• Ciężka niewydolność serca – konieczne staranne monitorowanie ze względu na ryzyko zaostrzenia choroby²⁵
• Skłonność do zakrzepicy – kortykosteroidy należy stosować ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami zakrzepowo-zatorowymi lub predyspozycją do ich występowania²⁶

U pacjentów z twardziną układową wymagane jest zachowanie szczególnej ostrożności ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia twardzinowego przełomu nerkowego (potencjalnie śmiertelnego) z nadciśnieniem tętniczym i zmniejszonym wytwarzaniem moczu, obserwowane po podaniu metyloprednizolonu w dawce wynoszącej co najmniej 12 mg na dobę. U tych pacjentów należy rutynowo kontrolować ciśnienie krwi i czynność nerek (stężenie kreatyniny w surowicy), a w przypadku podejrzenia przełomu nerkowego – wdrożyć intensywne monitorowanie ciśnienia krwi.²⁷

Podczas podawania dużych dawek glikokortykosteroidów konieczne jest zapewnienie wystarczającej podaży potasu i ograniczenie przyjmowania sodu oraz regularne monitorowanie stężenia potasu w surowicy krwi.²⁸

Choroby onkologiczne i endokrynologiczne

U pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego zgłaszano zespół rozpadu guza (TLS) po zastosowaniu metyloprednizolonu w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami stosowanymi w chemioterapii. Pacjentów z wysokim ryzykiem wystąpienia TLS, takich jak osoby z wysokim tempem proliferacji, dużą masą guza i dużą wrażliwością na leki cytotoksyczne, należy ściśle monitorować i wdrożyć odpowiednie środki ostrożności.²⁹

Po podaniu glikokortykosteroidów odnotowano przypadki przełomu guza chromochłonnego nadnerczy (pheochromocytoma crisis), który może mieć śmiertelny przebieg. Kortykosteroidy należy podawać pacjentom z podejrzeniem lub zdiagnozowanym guzem chromochłonnym nadnerczy wyłącznie po starannej ocenie stosunku korzyści do ryzyka.³⁰

Choroby neurologiczne i psychiczne

Stosowanie Meprelonu wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z następującymi schorzeniami:³¹

• Choroby psychiczne (także w wywiadzie)³²
• Miastenia – każda współistniejąca miastenia podczas stosowania Meprelonu może początkowo ulec zaostrzeniu i przejść w przełom miasteniczny³³

Choroby okulistyczne

Stosowanie Meprelonu wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z:³⁴

• Jaskrą z wąskim i z otwartym kątem przesączania³⁵
• Owrzodzeniami i uszkodzeniami rogówki³⁶

Ogólnoustrojowe i miejscowe stosowanie kortykosteroidów może powodować zaburzenia widzenia. Jeżeli u pacjenta wystąpią objawy takie jak nieostre widzenie lub inne zaburzenia widzenia, należy rozważyć skierowanie go do okulisty w celu ustalenia możliwych przyczyn, do których mogą należeć zaćma, jaskra lub rzadkie choroby, takie jak centralna chorioretinopatia surowicza (CSCR), którą notowano po ogólnoustrojowym i miejscowym stosowaniu kortykosteroidów.³⁷

Podczas długotrwałego leczenia glikokortykosteroidami zaleca się regularne kontrole okulistyczne co trzy miesiące.³⁸

Problemy kostno-szkieletowe

Stosowanie Meprelonu wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z:³⁹

• Ciężką osteoporozą⁴⁰

W zależności od dawki i czasu trwania leczenia, można spodziewać się niekorzystnego wpływu na metabolizm wapnia, dlatego zaleca się zapobieganie osteoporozie. Dotyczy to szczególnie pacjentów z współistniejącymi czynnikami ryzyka takimi jak:

• Obciążenie rodzinne
• Podeszły wiek
• Okres po menopauzie
• Niewystarczające spożycie białka i wapnia
• Palenie dużej ilości tytoniu
• Nadmierne spożycie alkoholu
• Brak wysiłku fizycznego

Zapobieganie obejmuje odpowiednie spożycie wapnia i witaminy D oraz aktywność fizyczną. W przypadku już istniejącej osteoporozy należy rozważyć również farmakoterapię.⁴¹

Działania niepożądane terapii kortykosteroidowej

Po rozpoczęciu terapii pulsowej dużymi dawkami metyloprednizolonu (powyżej 500 mg) podawanego dożylnie, zgłaszano zaburzenia rytmu serca, zapaść krążeniową i/lub zatrzymanie akcji serca, nawet u pacjentów bez rozpoznanych chorób serca. Zaleca się ścisłą kontrolę lekarską podczas leczenia oraz przez kilka dni po jego zakończeniu.⁴²

Podczas lub po dożylnym podaniu dużych dawek metyloprednizolonu może sporadycznie wystąpić bradykardia, niekoniecznie związana z szybkością lub czasem trwania podawania produktu.⁴³

Cykliczne, przerywane podawanie metyloprednizolonu drogą dożylną (zazwyczaj w dawce początkowej ≥1 g na dobę) może spowodować uszkodzenie wątroby, w tym ostre zapalenie wątroby lub zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Zgłaszano rzadkie przypadki hepatotoksyczności. Objawy mogą wystąpić po kilku tygodniach lub później. W większości przypadków działania niepożądane ustępowały po przerwaniu leczenia. Konieczna jest odpowiednia obserwacja pacjentów.⁴⁴

Stosowanie długotrwałe kortykosteroidów

Meprelon jest przeznaczony do krótkotrwałego stosowania. Jeśli produkt stosowany jest długotrwale poza zatwierdzonymi wskazaniami, należy przestrzegać dodatkowych ostrzeżeń i środków ostrożności opisywanych dla produktów leczniczych zawierających glikokortykosteroidy do długotrwałego stosowania.⁴⁵

Długotrwałe leczenie glikokortykosteroidami wymaga regularnych kontroli lekarskich.⁴⁶

Jeżeli podczas leczenia glikokortykosteroidami wystąpią szczególne sytuacje stresowe (choroby gorączkowe, wypadek, operacja, poród, itp.), może być konieczne przejściowe zwiększenie dawki. Ze względu na możliwe zagrożenie w sytuacjach stresowych, podczas długotrwałego leczenia pacjent powinien otrzymać kartę z ostrzeżeniami o przyjmowaniu glikokortykosteroidów.⁴⁷

W przypadku zaprzestania długotrwałego stosowania kortykosteroidów, odstawienie powinno odbywać się stopniowo. Ryzyko związane z nagłym przerwaniem leczenia obejmuje:

• Nasilenie lub nawrót choroby podstawowej
• Ostrą niewydolność kory nadnerczy (szczególnie w sytuacjach stresowych, np. podczas zakażeń, po wypadkach, podczas intensywnego wysiłku fizycznego)
• Zespół odstawienia steroidów

Zespół odstawienia steroidów może charakteryzować się szerokim zakresem objawów, takich jak: gorączka, jadłowstręt, nudności, letarg, złe samopoczucie, bóle stawów, łuszczenie się skóry, osłabienie, niedociśnienie tętnicze i utrata masy ciała.⁴⁸

W przypadku niedoczynności tarczycy lub marskości wątroby mogą być wystarczające względnie małe dawki lub może być konieczne zmniejszenie dawki. Należy zapewnić ścisły nadzór lekarski.⁴⁹

Szczególne populacje pacjentów – populacja pediatryczna

Po ogólnoustrojowym podaniu glikokortykosteroidów wcześniakom może się rozwinąć kardiomiopatia przerostowa. Dlatego u niemowląt leczonych ogólnoustrojowo glikokortykosteroidami należy monitorować czynność i budowę serca za pomocą echokardiogramu.⁵⁰

U dzieci Meprelon należy stosować wyłącznie po starannym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka, ze względu na hamujące wzrost działanie metyloprednizolonu. Podczas długotrwałego leczenia glikokortykosteroidami należy regularnie monitorować wzrost dziecka.⁵¹

Potencjalne niewłaściwe zastosowanie produktu

Stosowanie produktu Meprelon może prowadzić do wystąpienia dodatnich wyników testów na obecność substancji dopingowych. Nie można przewidzieć konsekwencji zdrowotnych stosowania tego produktu jako substancji dopingowej, ale jego używanie w tym celu może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia.⁵²

Zawartość sodu

Produkt leczniczy Meprelon zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na 1 ampułkę, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.⁵³