nukleotyd

Nukleotyd to podstawowa jednostka strukturalna kwasów nukleinowych (DNA i RNA), składająca się z trzech elementów: zasady azotowej, pięciowęglowego cukru (deoksyrybozy w DNA lub rybozy w RNA) oraz reszty fosforanowej. Zasady azotowe w DNA to adenina (A), guanina (G), cytozyna (C) i tymina (T), natomiast w RNA zamiast tyminy występuje uracyl (U).

Nukleotydy pełnią kluczowe funkcje biologiczne, nie tylko jako składniki kwasów nukleinowych, ale również jako nośniki energii (ATP, GTP), kofaktory enzymatyczne (NAD, FAD, koenzym A) oraz przekaźniki sygnałów komórkowych (cAMP, cGMP). Proces połączenia nukleotydów w łańcuch kwasu nukleinowego zachodzi poprzez tworzenie wiązań fosfodiestrowych między grupą 3′-hydroksylową jednego nukleotydu a grupą 5′-fosforanową kolejnego.

W diagnostyce medycznej oznaczanie nukleotydów i ich pochodnych ma znaczenie w rozpoznawaniu zaburzeń metabolicznych, chorób genetycznych oraz monitorowaniu terapii. Analogi nukleotydów znajdują szerokie zastosowanie w leczeniu wielu chorób, w tym infekcji wirusowych (np. HIV, HBV, HCV) oraz nowotworów, działając jako inhibitory procesów replikacji kwasów nukleinowych lub enzymatycznych szlaków metabolicznych.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl