Działania niepożądane leku Meprelon

Metyloprednizolon w postaci sodu bursztynianu, składnik aktywny produktu Meprelon, może wywoływać szereg działań niepożądanych, których występowanie jest zależne od czasu trwania leczenia i stosowanej dawki. Należy podkreślić, że dla opisanych poniżej działań niepożądanych częstość występowania nie mogła zostać precyzyjnie oszacowana na podstawie dostępnych danych.¹

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Terapia metyloprednizolonem może prowadzić do zmian w obrazie morfologicznym krwi. Obserwuje się leukocytozę, która występuje początkowo i ma charakter odwracalny w trakcie kontynuowania leczenia. Inne zaburzenia hematologiczne obejmują limfopenię, eozynopenię, policytemię, trombocytopenię oraz zwiększoną skłonność do trombocytozy.²

Zaburzenia układu immunologicznego

Szczególnie niebezpiecznym działaniem niepożądanym są ciężkie reakcje anafilaktyczne, które mogą objawiać się zapaścią krążeniową, zatrzymaniem akcji serca, zaburzeniami rytmu serca, skurczem oskrzeli i/lub znaczącymi zmianami ciśnienia tętniczego krwi (obniżeniem lub podwyższeniem).³

Ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych, włącznie z wstrząsem anafilaktycznym, szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów ze skazą alergiczną (np. astmą oskrzelową). Konieczne jest zapewnienie natychmiastowego dostępu do środków ratunkowych, takich jak adrenalina, sprzęt do infuzji oraz możliwość prowadzenia sztucznej wentylacji.⁴

Metyloprednizolon powoduje osłabienie obrony immunologicznej organizmu, co wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zakażeń. Szczególnie niebezpieczne może być nasilenie przebiegu niektórych chorób wirusowych, takich jak ospa wietrzna, opryszczka lub półpasiec (zwłaszcza w fazie wiremii), które mogą mieć ciężki, nawet zagrażający życiu przebieg. Ponadto, leczenie metyloprednizolonem może maskować objawy istniejących zakażeń oraz prowadzić do ujawnienia zakażeń utajonych.⁵

Zaburzenia endokrynologiczne

W trakcie leczenia metyloprednizolonem możliwe jest wystąpienie przełomu w przebiegu guza chromochłonnego. Ponadto, obserwuje się zahamowanie czynności nadnerczy lub ich zanik, co może prowadzić do zespołu Cushinga, charakteryzującego się takimi objawami jak: twarz księżycowata, otyłość tułowia i nadmiar płynów ustrojowych.⁶

Po zaprzestaniu stosowania glikokortykosteroidów może wystąpić zespół odstawienia steroidów. U dzieci leczonych metyloprednizolonem możliwe jest zahamowanie wzrostu. Obserwowano również zaburzenia wydzielania hormonów płciowych manifestujące się brakiem miesiączki, hirsutyzmem czy zaburzeniami erekcji.⁷

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

U pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego leczonych metyloprednizolonem raportowano przypadki zespołu rozpadu guza. Obserwowano także odwracalną lipomatozę nasierdzia, śródpiersia, lub nadtwardówkową.⁸

W zakresie gospodarki wodno-elektrolitowej obserwuje się zatrzymanie sodu skutkujące obrzękami oraz zwiększone wydalanie potasu mogące prowadzić do hipokaliemii z ryzykiem zaburzeń rytmu serca. Ponadto metyloprednizolon może powodować obniżenie tolerancji glukozy, cukrzycę, hipercholesterolemię, hipertriglicerydemię oraz nasilenie rozkładu białka.⁹

Zaburzenia psychiczne

Stosowanie metyloprednizolonu może wiązać się z wystąpieniem różnorodnych zaburzeń psychicznych, takich jak ciężkie depresje, drażliwość, zmiany osobowości, zmiany nastroju, euforia, zwiększenie motywacji i apetytu, psychozy oraz zaburzenia snu.¹⁰

Zaburzenia układu nerwowego

Metyloprednizolon może przyczyniać się do rozwoju rzekomego guza mózgu, szczególnie u dzieci. Może także powodować pojawienie się objawów ukrytej padaczki i zwiększać skłonność do drgawek u pacjentów z padaczką z objawami. Inne działania niepożądane dotyczące układu nerwowego to uczucie pustki w głowie, zawroty głowy oraz bóle głowy.¹¹

Zaburzenia oka

Leczenie metyloprednizolonem może prowadzić do rozwoju zaćmy (zwłaszcza tylnej podtorebkowej) oraz jaskry. Raportowano również przypadki centralnej retinopatii surowiczej, pogorszenia objawów wrzodu rogówki oraz nasilenia wirusowych, grzybiczych i bakteryjnych zapaleń oka. U pacjentów mogą wystąpić także zaburzenia widzenia w postaci nieostrego widzenia.¹²

Zaburzenia serca

W trakcie leczenia metyloprednizolonem obserwuje się zaburzenia rytmu serca, a nawet zatrzymanie akcji serca. Ponadto może dochodzić do nasilenia zastoju w płucach u pacjentów z niewydolnością lewokomorową. U wcześniaków opisywano przypadki kardiomiopatii przerostowej.¹³

Zaburzenia naczyniowe

Do działań niepożądanych ze strony układu naczyniowego należą: zapaść naczyniowa, nadciśnienie tętnicze, zdarzenia zakrzepowe, zwiększone ryzyko miażdżycy i zakrzepicy oraz zapalenie naczyń (które może wystąpić także jako zespół z odstawienia po długotrwałym leczeniu).¹⁴

Zaburzenia żołądka i jelit

Szczególnie niebezpiecznymi powikłaniami leczenia metyloprednizolonem są wrzody żołądka i jelit z ryzykiem perforacji (mogące prowadzić np. do zapalenia otrzewnej) oraz krwawienia z przewodu pokarmowego. Inne działania niepożądane dotyczące przewodu pokarmowego to zapalenie trzustki, dolegliwości w nadbrzuszu oraz rozedma pęcherzykowa jelit.¹⁵

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Metyloprednizolon może powodować zapalenie wątroby, zwiększoną aktywność enzymów wątrobowych oraz uszkodzenie wątroby przebiegające z zastojem żółci i uszkodzeniem komórek wątrobowych. W skrajnych przypadkach może dojść do ostrej niewydolności wątroby.¹⁶

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Leczenie metyloprednizolonem może prowadzić do szeregu zmian skórnych, w tym: czerwonych rozstępów, zaniku skóry, teleangiektazji, zwiększonej łamliwości naczyń włosowatych, wybroczyn, krwawień skórnych, wylewów krwi, nadmiernego owłosienia oraz trądziku steroidowego. Obserwuje się również opóźnienie gojenia się ran, zapalenie skóry podobne do trądziku różowatego (zwłaszcza wokół ust), zmiany pigmentacji skóry oraz reakcje nadwrażliwości w postaci wysypek polekowych.¹⁷

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Stosowanie metyloprednizolonu może prowadzić do atrofii i osłabienia mięśni. U pacjentów z miastenią obserwuje się odwracalne zwiększenie osłabienia mięśni, które może skutkować wystąpieniem przełomu miastenicznego. W przypadku równoczesnego podawania niedepolaryzujących leków zwiotczających mięśnie może dojść do wywołania ostrej miopatii.¹⁸

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest osteoporoza, której ryzyko zależy od dawki i może wystąpić nawet podczas krótkotrwałej terapii. W ciężkich przypadkach prowadzi ona do zwiększonego ryzyka złamań kości. Inne zaburzenia kostne to jałowe martwice kości (głowy kości ramiennej i głowy kości udowej) oraz zerwanie ścięgna.¹⁹

Należy podkreślić, że zbyt szybkie zmniejszanie dawki po długotrwałym leczeniu może powodować dolegliwości, takie jak ból mięśni i stawów.²⁰

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

U pacjentów z twardziną układową leczonych metyloprednizolonem może wystąpić twardzinowy przełom nerkowy. Ryzyko tego powikłania jest zróżnicowane w zależności od podgrupy pacjentów. Największe ryzyko występuje u chorych z uogólnioną postacią twardziny układowej, natomiast jest ono najmniejsze u pacjentów z ograniczoną postacią twardziny układowej (2%) oraz z młodzieńczą postacią twardziny układowej (1%).²¹

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Wstrzyknięcie preparatu metyloprednizolonu w tkankę tłuszczową może powodować miejscowy zanik tkanki tłuszczowej.²²

Badania diagnostyczne

W trakcie leczenia metyloprednizolonem obserwuje się zwiększenie masy ciała.²³

Tabela działań niepożądanych metyloprednizolonu

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji i Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁴