sulfonamid przeciwbakteryjny

Sulfonamidy przeciwbakteryjne to historycznie pierwsza grupa leków o działaniu przeciwbakteryjnym, wprowadzona do lecznictwa w latach 30. XX wieku. Ich mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy kwasu foliowego u bakterii poprzez konkurencyjne blokowanie enzymu – syntetazy dihydropteroinianu, co upośledza syntezę DNA i RNA bakterii.

Sulfonamidy wykazują działanie bakteriostatyczne wobec szerokiego spektrum bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. Należą do nich m.in. sulfametoksazol, sulfadiazyna, sulfasalazyna i kotrimoksazol (połączenie sulfametoksazolu z trimetoprimem). Ten ostatni ma szczególne znaczenie kliniczne ze względu na synergistyczne działanie obu składników, które blokują różne etapy metabolizmu kwasu foliowego.

Zastosowanie kliniczne sulfonamidów obejmuje leczenie zakażeń układu moczowego, zakażeń górnych dróg oddechowych oraz profilaktykę zakażeń oportunistycznych u pacjentów z obniżoną odpornością. Warto pamiętać o potencjalnych działaniach niepożądanych tych leków, takich jak reakcje nadwrażliwości, zaburzenia hematologiczne, hepatotoksyczność i nefrotoksyczność, a także o narastającej oporności bakterii na tę grupę antybiotyków.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Metamizol – Interakcje

Metamizol, będący pochodną pirazolonu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, głównie poprzez indukcję enzymów CYP2B6 i CYP3A4, co prowadzi do obniżenia stężenia leków takich jak bupropion, efawirenz, metadon, walproinian, cyklosporyna, takrolimus oraz sertralina, a tym samym zmniejszenia ich skuteczności klinicznej. Szczególnie istotne są interakcje z metotreksatem, nasilające hematotoksyczność i ryzyko mielosupresji, oraz z chloropromazyną, mogące wywołać ciężką hipotermię. Metamizol nasila także działanie przeciwzakrzepowe pochodnych kumaryny, zwiększając ryzyko krwawień, a jednoczesne stosowanie z kwasem acetylosalicylowym w małych dawkach może osłabiać efekt antyagregacyjny ASA. Ponadto, metamizol może wzmacniać działanie doustnych leków przeciwcukrzycowych, fenytoiny i sulfonamidów, a jego toksyczność może być zwiększona przez leki przeciwdepresyjne, doustne środki antykoncepcyjne, allopurinol oraz inhibitory MAO.
agregacja płytek krwi, barbiturat, chloropromazyna, cholesterol HDL, cytochrom CYP, działanie hipoglikemizujące, efekt antyagregacyjny, farmakodynamika, farmakokinetyka, fenylobutazon, fenytoina, glikemia, glutetymid, hematotoksyczność, hipotermia, indukcja enzymów metabolizujących, inhibitor MAO, kaptopryl, kreatynina, krzepnięcie krwi, ksenobiotyk, kwas acetylosalicylowy, kwas moczowy, lek moczopędny, lek obniżający ciśnienie tętnicze, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwzakrzepowy, metotreksat, mielosupresja, monoaminooksydaza, pochodna kumaryny, pochodna pirazolonu, reakcja Trindera, sulfonamid przeciwbakteryjny, szpik kostny, triamteren, triglicerydy
Leksykon leków
Skład i postać leku – Amikacin Kabi 5 mg/ml

Amikacin Kabi to roztwór do infuzji o stężeniu 5 mg/ml amikacyny siarczanu, dostępny w butelkach o pojemnościach 50 ml (250 mg), 100 ml (500 mg) oraz 200 ml (1000 mg). Roztwór jest klarowny, bezbarwny, o pH 3,5-5,5 i osmolalności 270-330 mOsmol/kg. Produkt zawiera 3,54 mg sodu na ml (0,154 mmol), co jest istotne u pacjentów z ograniczeniami sodowymi. Substancje pomocnicze to chlorek sodu (izotoniczność), wodorotlenek sodu i kwas solny (regulacja pH) oraz woda do wstrzykiwań. Amikacin Kabi jest pakowany w butelki KabiPac z LDPE, zamknięte wieczkiem z PP lub PE/PP z gumowymi dyskami, dostępne w opakowaniach po 10 sztuk. Po otwarciu lub rozcieńczeniu roztwór zachowuje stabilność przez 24 godziny w temperaturze 2-8°C lub 25°C, z zaleceniem natychmiastowego zużycia ze względu na ryzyko mikrobiologiczne.
amfoterycyna, amikacyna, aminoglikozyd, antybiotyk beta-laktamowy, antybiotyk makrolidowy, antybiotyk polienowy, antybiotyk tetracyklinowy, antykoagulant, barbiturat, beta-laktamaza, cefalosporyna, chemioterapeutyk przeciwbakteryjny, chlorek sodu, chlorotiazyd, chlortetracyklina, diuretyk tiazydowy, erytromycyna, fenytoina, heparyna, inaktywacja, kwas askorbinowy, kwas solny, lek przeciwpadaczkowy, nitrofurantoina, nowobiocyna, penicylina, roztwór chlorku sodu, roztwór do infuzji, roztwór glukozy, roztwór Ringera, roztwór Ringera z mleczanami, siarczan amikacyny, stężenie antybiotyku w surowicy, substancja pomocnicza, sulfadiazyna, sulfonamid przeciwbakteryjny, technika aseptyczna, tiopenton, witamina B, witamina C, witamina rozpuszczalna w wodzie, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek sodu
Leksykon leków
Interakcje leku – Revalid –

Produkt leczniczy Revalid wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne z wybranymi grupami leków. Szczególnie ważne jest unikanie jednoczesnego stosowania z przeciwbakteryjnymi sulfonamidami, ze względu na obecność 20 mg kwasu p-aminobenzoesowego w jednej kapsułce, który antagonizuje działanie sulfonamidów, osłabiając ich skuteczność. Ponadto, Revalid wpływa na wchłanianie i metabolizm leków dopaminergicznych, zwłaszcza lewodopy, co może prowadzić do zmniejszenia efektywności terapii choroby Parkinsona. W związku z tym zaleca się odstawienie Revalidu podczas terapii sulfonamidami oraz unikanie jego stosowania u pacjentów przyjmujących lewodopę bez konsultacji lekarskiej.
choroba Parkinsona, DL-metionina, interakcja antagonistyczna, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kwas p-aminobenzoesowy, L-cystyna, lek dopaminergiczny, lewodopa, pirydoksyna, podrażnienie błony śluzowej, sulfonamid przeciwbakteryjny, suplementacja żelaza, tiamina, witamina z grupy B
Leksykon leków
Interakcje leku – Pyralgina Ból i Gorączka 500 mg/sasz.

Metamizol magnezowy, substancja czynna leku Pyralgina Ból i Gorączka, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Szczególnie ważne jest monitorowanie pacjentów stosujących jednocześnie metamizol i leki przeciwzakrzepowe (pochodne kumaryny), ze względu na ryzyko nasilenia działania przeciwzakrzepowego i krwawień. Metamizol może również osłabiać działanie kwasu acetylosalicylowego na agregację trombocytów, co wymaga ostrożności u pacjentów kardiologicznych. Nasilenie działania hipoglikemizującego obserwuje się przy jednoczesnym stosowaniu z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi (pochodne sulfonylomocznika), co wymaga monitorowania glikemii. Ponadto, metamizol może zwiększać stężenie fenytoiny, co wymaga dostosowania dawki i monitorowania, natomiast barbiturany mogą osłabiać jego działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Interakcje z sulfonamidami, inhibitorami MAO oraz chloropromazyną niosą ryzyko nasilenia działań niepożądanych, w tym ciężkiej hipotermii.
agregacja trombocytów, barbiturat, bupropion, chloropromazyna, cyklosporyna, CYP2B6, CYP3A4, doustny lek przeciwcukrzycowy, efawirenz, fenytoina, hemotoksyczność, hipoglikemia, hipotermia, indukcja enzymatyczna, inhibitor monoaminooksydazy, kaptopryl, kwas acetylosalicylowy, lek hipotensyjny, lek przeciwzakrzepowy, metadon, metamizol magnezowy, metotreksat, pochodna kumaryny, sertralina, sulfonamid przeciwbakteryjny, takrolimus, triamteren, walproinian
Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z kiełków pszenicy – Interakcje

Wyciąg z kiełków pszenicy, stosowany w preparatach wspomagających kondycję włosów i skóry, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, szczególnie z sulfonamidami przeciwbakteryjnymi oraz lekami dopaminergicznymi, takimi jak lewodopa. Kwas p-aminobenzoesowy obecny w wyciągu osłabia działanie sulfonamidów, co wymaga odstawienia preparatów zawierających ten składnik podczas terapii sulfonamidami. Ponadto, wyciąg wpływa na wchłanianie i metabolizm lewodopy, prowadząc do zmniejszenia jej skuteczności terapeutycznej, dlatego jednoczesne stosowanie jest niewskazane. Zaleca się również unikanie spożywania alkoholu podczas terapii preparatami z wyciągiem z kiełków pszenicy ze względu na potencjalny wpływ na biodostępność składników aktywnych, mimo braku bezpośrednich danych w dokumentacji produktu Revalid.
antagonista witaminy K, biodostępność składników aktywnych, cytochrom P450, działanie farmakologiczne, interakcja z substancją leczniczą, kwas p-aminobenzoesowy, lek dopaminergiczny, lek immunomodulujący, lek przeciwbakteryjny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwzakrzepowy, lewodopa, metabolizm lewodopy, parametr koagulologiczny, skład fitochemiczny, skuteczność terapeutyczna, sulfonamid przeciwbakteryjny, terapia przeciwbakteryjna, wąski indeks terapeutyczny, wyciąg z kiełków pszenicy
Leksykon substancji czynnych
Wyciąg z prosa – Interakcje

Wyciąg z prosa, stosowany w produktach leczniczych takich jak Revalid (50 mg wyciągu z prosa na kapsułkę), wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, szczególnie z sulfonamidami przeciwbakteryjnymi oraz lekami dopaminergicznymi, w tym lewodopą. Kwas p-aminobenzoesowy (PABA) obecny w wyciągu antagonizuje działanie sulfonamidów poprzez konkurencję o enzym syntezy kwasu foliowego u bakterii, co prowadzi do osłabienia efektu przeciwbakteryjnego. W związku z tym, podczas terapii sulfonamidami zaleca się odstawienie preparatów zawierających wyciąg z prosa. Ponadto, wyciąg z prosa może wpływać na farmakokinetykę lewodopy, zmniejszając jej wchłanianie i metabolizm, co skutkuje obniżeniem skuteczności leczenia choroby Parkinsona. Pacjenci stosujący lewodopę powinni unikać jednoczesnego stosowania preparatów z wyciągiem z prosa lub skonsultować się z lekarzem w celu dostosowania terapii.
biodostępność, choroba Parkinsona, DL-metionina, interakcja antagonistyczna, interakcja farmakokinetyczna, interakcja farmakologiczna, konkurencja metaboliczna, kwas p-aminobenzoesowy, L-cystyna, lek dopaminergiczny, lewodopa, mechanizm interakcji, produkt leczniczy, środek dopaminergiczny, sulfonamid przeciwbakteryjny, synteza kwasu foliowego, układ dopaminergiczny, witamina z grupy B, wyciąg z prosa
Leksykon substancji czynnych
DL-metionina – Interakcje

DL-metionina, aminokwas siarkowy o kluczowej roli metabolicznej, wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, szczególnie w preparatach złożonych takich jak Revalid, które zawierają również kwas p-aminobenzoesowy (PABA). Najważniejszą interakcją jest osłabienie działania przeciwbakteryjnego sulfonamidów przez PABA, co wymaga bezwzględnego odstawienia preparatów zawierających DL-metioninę i PABA podczas terapii sulfonamidami. Ponadto, DL-metionina wpływa na wchłanianie i metabolizm leków dopaminergicznych, zwłaszcza lewodopy, co może prowadzić do obniżenia jej biodostępności i skuteczności terapeutycznej w leczeniu choroby Parkinsona. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania tych preparatów z lekami dopaminergicznymi.
alkohol etylowy, aminokwas siarkowy, biodostępność lewodopy, choroba Parkinsona, cytochrom P450, detoksykacja organizmu, DL-metionina, funkcja metaboliczna, glutation, inhibitor pompy protonowej, izoenzym cytochromu P450, kwas 4-aminobenzoesowy, lek dopaminergiczny, lewodopa, metabolizm wątrobowy, PABA, preparat złożony, S-adenozylometionina, sulfonamid, sulfonamid przeciwbakteryjny, zaburzenie funkcji wątroby
Leksykon leków
Interakcje leku – Re-Algin 500 mg

Metamizol sodowy, substancja czynna preparatu Re-Algin, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Nasilenie działania leków przeciwzakrzepowych (np. warfaryny, acenokumarolu) zwiększa ryzyko krwawień, co wymaga ścisłego monitorowania INR i ewentualnej redukcji dawki. Metamizol osłabia wpływ kwasu acetylosalicylowego na agregację płytek, co jest istotne u pacjentów stosujących ASA w profilaktyce kardiologicznej. Ponadto, nasila działanie doustnych leków przeciwcukrzycowych (metformina, gliklazyd, glimepiryd), zwiększając ryzyko hipoglikemii, co wymaga monitorowania glikemii i dostosowania dawek. Interakcje z lekami przeciwpadaczkowymi, zwłaszcza fenytoiną, mogą prowadzić do nasilenia działań niepożądanych, natomiast barbiturany mogą osłabiać działanie metamizolu. Metamizol indukuje enzymy CYP2B6 i CYP3A4, co może obniżać stężenia leków takich jak bupropion, efawirenz, metadon, walproinian, cyklosporyna, takrolimus i sertralina, wymagając monitorowania i potencjalnej korekty dawkowania.
acenokumarol, agregacja płytek krwi, allopurynol, amitryptylina, barbiturat, bupropion, chloropromazyna, cyklosporyna, CYP2B6, CYP3A4, diklofenak, doustny lek antykoncepcyjny, efawirenz, etinyloestradiol, fenobarbital, fentiazyna, fenytoina, gliklazyd, glimepiryd, hipoglikemia, hipotermia, ibuprofen, imipramina, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor monoaminooksydazy, INR, kotrimoksazol, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwzakrzepowy, lewomepromazyna, metadon, metamizol sodowy, metformina, moklobemid, niesteroidowy lek przeciwzapalny, pochodna kumaryny, selegilina, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, sertralina, sulfametoksazol, sulfonamid przeciwbakteryjny, takrolimus, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, walproinian, warfaryna
Leksykon leków
Interakcje leku – Scopolan compositum 10 mg + 250 mg

Scopolan compositum, zawierający butylobromek hioscyny (10 mg) oraz metamizol sodowy jednowodny (250 mg), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii. Butylobromek hioscyny, jako lek o działaniu cholinolitycznym, może nasilać działania niepożądane przy jednoczesnym stosowaniu z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, neuroleptykami fenotiazynowymi, atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi (klozapina, olanzapina), inhibitorami MAO oraz lekami przeciwhistaminowymi I generacji. Szczególnie istotne jest unikanie sumowania efektów antycholinergicznych z innymi lekami o podobnym działaniu (np. tiotropium, ipratropium). Metamizol sodowy wykazuje interakcje farmakokinetyczne, indukując enzymy CYP2B6 i CYP3A4, co może obniżać stężenia leków takich jak bupropion, efawirenz, metadon, walproinian, cyklosporyna, takrolimus i sertralina. Ponadto, metamizol może wypierać z połączeń białkowych doustne leki przeciwzakrzepowe (pochodne kumaryny), doustne leki przeciwcukrzycowe, fenytoinę oraz sulfonamidy, zwiększając ryzyko działań niepożądanych, w tym krwawień i toksyczności.
agregacja płytek krwi, allopurynol, antagonista receptora dopaminergicznego, atypowy lek przeciwpsychotyczny, butylobromek hioscyny, chloropromazyna, CYP3A4, depresja ośrodkowego układu nerwowego, dizopiramid, doustny lek przeciwcukrzycowy, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie antycholinergiczne, fenytoina, hamowanie szpiku kostnego, hipotermia, indukcja enzymu wątrobowego, inhibitor MAO, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kaptopryl, klozapina, kwas acetylosalicylowy, lek beta-adrenergiczny, lek cholinolityczny, lek moczopędny, lek obniżający ciśnienie tętnicze, lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji, metamizol sodowy, metoklopramid, mielosupresja, pochodna kumaryny, pochodna pirazolonu, profilaktyka zawału mięśnia sercowego, sulfonamid przeciwbakteryjny, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny
Leksykon substancji czynnych
Witamina B1 – Interakcje

Witamina B1 (tiamina) wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mają znaczenie kliniczne, zwłaszcza w terapii choroby Parkinsona, gdzie dawki ≥5 mg/dobę mogą obniżać skuteczność lewodopy. Preparaty złożone zawierające tiaminę, takie jak Revalid, mogą wpływać na metabolizm i wchłanianie lewodopy, co wymaga unikania jednoczesnego stosowania lub konsultacji lekarskiej. Ponadto, witamina B1 wchodzi w interakcje z lekami zobojętniającymi kwas solny, tetracyklinami, fluorochinolonami, bisfosfonianami, lewotyroksyną, penicyloaminą oraz diuretykami tiazydowymi, co wymaga zachowania odstępu czasowego 2-3 godzin między podawaniem preparatów. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hiperkalcemii i zaburzeń rytmu serca przy jednoczesnym stosowaniu preparatów zawierających wapń i glikozydów naparstnicy. Preparaty zawierające kwas p-aminobenzoesowy, np. Revalid, mogą osłabiać działanie sulfonamidów przeciwbakteryjnych, co wymaga odstawienia suplementu podczas terapii tymi lekami.
alkohol etylowy, antybiotyk, ataksja, bisfosfonian, choroba Parkinsona, diuretyk tiazydowy, encefalopatia Wernickego, fluorochinolon, glikozyd naparstnicy, hiperkalcemia, interakcja lekowa, kardiomiopatia alkoholowa, kwas fitynowy, kwas p-aminobenzoesowy, kwas szczawiowy, lek zobojętniający, lewodopa, lewotyroksyna, neuropatia alkoholowa, niedobór tiaminy, obwodowy układ nerwowy, oczopląs, penicyloamina, psychoza Korsakowa, środek dopaminergiczny, sulfonamid przeciwbakteryjny, suplementacja tiaminy, tetracyklina, tiamina, tiamina pirofosforan, transketolaza, zaburzenie rytmu serca, zespół amnestyczny
Leksykon substancji czynnych
Kwas 4-aminobenzoesowy – Interakcje

Kwas 4-aminobenzoesowy (PABA), obecny w niektórych preparatach złożonych (np. Revalid zawierający 20 mg PABA), wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, które mają kluczowe znaczenie w praktyce klinicznej. Najważniejszą interakcją jest antagonizm wobec sulfonamidów przeciwbakteryjnych, gdzie PABA konkuruje o miejsce w szlaku syntezy kwasu foliowego bakterii, co może całkowicie znosić działanie przeciwbakteryjne tych leków. W związku z tym preparaty zawierające PABA nie powinny być stosowane równocześnie z sulfonamidami. Ponadto, PABA wpływa na wchłanianie i metabolizm lewodopy, co może obniżać skuteczność terapii dopaminergicznej u pacjentów z chorobą Parkinsona, dlatego jednoczesne stosowanie tych leków jest niewskazane.
antagonista folianów, biodostępność, choroba Parkinsona, działanie niepożądane, interakcja farmakologiczna, komórka bakteryjna, kwas 4-aminobenzoesowy, kwas foliowy, lek dopaminergiczny, lewodopa, metabolizm kwasu foliowego, metotreksat, postępowanie terapeutyczne, preparat złożony, sulfonamid przeciwbakteryjny, terapia dopaminergiczna, trimetoprim, znaczenie kliniczne