kortykosteroid o bardzo silnym działaniu
Kortykosteroidy o bardzo silnym działaniu stanowią podgrupę steroidów nadnerczowych, które charakteryzują się wyjątkowo wysoką siłą działania przeciwzapalnego, immunosupresyjnego i antyproliferacyjnego. Do tej grupy zaliczamy m.in. klobetazol, betametazon i deksametazon, które wykazują aktywność kilkadziesiąt razy silniejszą niż hydrokortyzon.
W dermatologii kortykosteroidy o bardzo silnym działaniu stosowane są głównie w terapii opornych, przewlekłych chorób skóry, takich jak łuszczyca, liszaj płaski, toczeń rumieniowaty czy ciężkie postacie atopowego zapalenia skóry. Ze względu na wysoką potencję, ich stosowanie powinno być ograniczone czasowo (zwykle nie dłużej niż 2-4 tygodnie) oraz powierzchniowo, by zminimalizować ryzyko działań niepożądanych.
Silne kortykosteroidy w formie systemowej wykorzystywane są w leczeniu stanów zagrożenia życia, takich jak wstrząs anafilaktyczny, ciężki atak astmy, zaostrzenia chorób autoimmunologicznych czy w terapii przeciwobrzękowej w neurologii. Charakteryzują się one szybkim początkiem działania oraz zdolnością do penetracji do większości tkanek organizmu.
Stosowanie kortykosteroidów o bardzo silnym działaniu wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, zarówno miejscowych (zanik skóry, teleangiektazje, rozstępy, trądzik steroidowy), jak i ogólnoustrojowych (supresja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga, osteoporoza, nadciśnienie, hiperglikemia). Dlatego ich przepisywanie wymaga dokładnego rozważenia stosunku korzyści do ryzyka oraz regularnego monitorowania pacjenta.