Globalny System Nadzoru i Reagowania na Grypę
Globalny System Nadzoru i Reagowania na Grypę (Global Influenza Surveillance and Response System, GISRS) to międzynarodowa sieć laboratoriów i instytucji koordynowana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), mająca na celu monitorowanie wirusa grypy na całym świecie. System został ustanowiony w 1952 roku i jest kluczowym elementem globalnego bezpieczeństwa zdrowotnego.
GISRS składa się z ponad 140 laboratoriów w ponad 110 krajach, w tym z Narodowych Centrów ds. Grypy (National Influenza Centres, NICs), Centrów Współpracy WHO (WHO Collaborating Centres), Laboratoriów Referencyjnych H5 oraz Podstawowych Laboratoriów Regulacyjnych. Te jednostki współpracują w zakresie zbierania i analizowania próbek wirusów grypy, identyfikacji nowych szczepów oraz monitorowania ich rozprzestrzeniania się.
Główne zadania GISRS obejmują: ciągły monitoring ewolucji wirusów grypy, dostarczanie rekomendacji dotyczących składu szczepionek przeciwgrypowych, ocenę wrażliwości wirusów na dostępne leki przeciwwirusowe, oraz wczesne wykrywanie wirusów o potencjale pandemicznym. System odgrywa kluczową rolę w przygotowaniu i reagowaniu na sezonowe epidemie grypy oraz potencjalne pandemie.
Dane gromadzone przez GISRS są wykorzystywane przez WHO do wydawania dwa razy w roku zaleceń dotyczących składu szczepionek przeciwgrypowych dla półkuli północnej i południowej. System zapewnia również szybkie udostępnianie informacji o nowych wirusach grypy o potencjale pandemicznym, co jest niezbędne dla globalnego przygotowania i reagowania na zagrożenia zdrowotne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Grypa – Epidemiologia
Grypa (influenza) pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego, powodując corocznie około miliarda przypadków na świecie, w tym 3-5 milionów ciężkich oraz 290 000-650 000 zgonów związanych z zakażeniami układu oddechowego. Szczególnie narażone na ciężki przebieg i powikłania są grupy wysokiego ryzyka, takie jak dzieci poniżej 5 roku życia, osoby powyżej 65 lat, kobiety w ciąży oraz pacjenci z chorobami przewlekłymi i immunosupresją. Sezon grypowy w klimacie umiarkowanym trwa od października do maja, a wirusy grypy typu A (w tym podtypy A(H1N1)pdm09 i A(H3N2)) oraz B dominują w krążeniu. Nadzór nad grypą, prowadzony przez WHO (Global Influenza Programme i GISRS), CDC, ECDC oraz inne instytucje, obejmuje monitorowanie aktywności wirusa, charakterystykę genetyczną i antygenową, oporność na leki przeciwwirusowe oraz epidemiologię zachorowań, hospitalizacji i zgonów. Dane te są kluczowe dla aktualizacji składu szczepionek, rekomendacji profilaktycznych i strategii leczenia, a także dla szybkiego wykrywania ognisk i potencjalnych pandemii.
choroba przewlekła, choroba zakaźna układu oddechowego, ciężki przebieg grypy, dryf antygenowy, Globalny System Nadzoru i Reagowania na Grypę, grypa, grypa sezonowa, inhibitor endonukleazy, inhibitor neuraminidazy, interwencja niefarmakologiczna, leczenie immunosupresyjne, lek przeciwwirusowy, nadzór epidemiologiczny, nadzór wirusologiczny, oporność na leki, pandemia, przesunięcie antygenowe, szczepionka przeciw grypie, wirus grypy typu A, wirus grypy typu B, wirus grypy typu C, zakażenie dolnych dróg oddechowych, zakażenie układu oddechowego, zakażenie wirusem grypy - Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka przeciw grypie – Epidemiologia
Globalny System Nadzoru i Reagowania na Grypę (GISRS), utworzony przez WHO, obejmuje 125 ośrodków w 96 krajach i od 1973 roku prowadzi selekcję szczepów wirusa grypy do szczepionek. Rocznie testuje się ponad 600 000 próbek klinicznych, co umożliwia monitorowanie ewolucji antygenowej wirusów grypy, w tym dryftu antygenowego, szczególnie w przypadku wirusów A(H3N2). Proces produkcji szczepionek trwa 6-8 miesięcy, co może powodować niedopasowanie szczepów szczepionkowych do krążących wirusów. Nowe technologie, takie jak szczepionki komórkowe, rekombinowane oraz platformy RNA/DNA, oferują potencjał poprawy dopasowania i elastyczności w adaptacji szczepionek w trakcie sezonu grypowego. Skuteczność szczepionek (VE) w sezonie 2024-2025 w USA wynosiła 40-60% przy dobrym dopasowaniu antygenowym, zmniejszając ryzyko hospitalizacji u dzieci o około 50% oraz ryzyko zgonu u dorosłych o 36%. Nadzór epidemiologiczny i monitorowanie wyszczepialności prowadzone są w wielu krajach, m.in. w USA, Australii, Kanadzie, Holandii, Nowej Zelandii i Walii, z wyszczepialnością w grupie 65+ wahającą się od 58,2% (Utah, USA) do 72,5% (Walia, sezon 2023/24).
Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, choroba grypopodobna, Globalny System Nadzoru i Reagowania na Grypę, mutacja adaptacyjna, nadzór syndromiczny, nadzór wirusologiczny, narkolepsja, sekwencjonowanie genomu, skuteczność szczepionki przeciw grypie, Światowa Organizacja Zdrowia, szczep szczepionkowy, szczepionka czterowalentna, szczepionka komórkowa, szczepionka rekombinowana, szczepionka trójwalentna, wirus grypy