uzależnienie od propofolu

Uzależnienie od propofolu to poważny problem medyczny dotyczący rozwoju zależności fizycznej i psychicznej od tego anestetyku dożylnego o krótkim czasie działania. Propofol (2,6-diizopropylofenol) jest powszechnie stosowany w anestezjologii do indukcji i podtrzymania znieczulenia ogólnego oraz w sedacji proceduralnej.

Mechanizm uzależnienia wiąże się z działaniem propofolu na receptory GABA-A w ośrodkowym układzie nerwowym, co prowadzi do efektów euforycznych i przyjemnych doznań podczas wybudzania. Substancja ta nie jest klasyfikowana jako narkotyk w większości krajów, co historycznie ułatwiało dostęp do niej personelowi medycznemu, który stanowi grupę najwyższego ryzyka rozwoju tego typu uzależnienia.

Objawy uzależnienia od propofolu obejmują: kompulsywne używanie leku, tolerancję wymagającą zwiększania dawek, zespół abstynencyjny po odstawieniu (drżenia, niepokój, bezsenność, halucynacje), oraz kontynuowanie używania pomimo świadomości negatywnych konsekwencji. Zatrucie propofolem może prowadzić do depresji oddechowej, hipotensji, bradykardii, a w skrajnych przypadkach do zgonu.

Leczenie uzależnienia od propofolu wymaga specjalistycznego podejścia, obejmującego detoksykację w warunkach szpitalnych, terapię psychologiczną oraz długoterminowe wsparcie w utrzymaniu abstynencji. Ze względu na wysoką śmiertelność związaną z tym uzależnieniem, kluczowe znaczenie ma wczesna identyfikacja problemu i interwencja.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Propofol Baxter

Propofol Baxter to emulsja do wstrzykiwań zawierająca 20 mg propofolu/ml, stosowana do sedacji podczas zabiegów chirurgicznych i diagnostycznych. W trakcie podawania konieczne jest ciągłe monitorowanie pacjenta pod kątem hipotensji, niedrożności dróg oddechowych oraz hipoksemii. Propofol może wywoływać mimowolne ruchy, co stanowi ryzyko podczas procedur wymagających unieruchomienia. Wskazane jest odczekanie do pełnego wybudzenia pacjenta przed przeniesieniem lub wypisem, gdyż działanie uspokajające może utrzymywać się do 12 godzin, a w pojedynczych przypadkach obserwuje się wydłużony czas wybudzania z towarzyszącym wzrostem napięcia mięśniowego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami serca, układu oddechowego, nerek, wątroby, hipowolemią oraz w złym stanie ogólnym, podając lek wolniej i monitorując funkcje życiowe. Propofol może indukować bradykardię, czasem prowadzącą do zatrzymania akcji serca, co wymaga rozważenia podania leków przeciwcholinergicznych.
arytmia serca, bradykardia, ciśnienie śródczaszkowe, depresja krążeniowo-oddechowa, emulsja do wstrzykiwań, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipowolemia, klirens propofolu, kwasica metaboliczna, lek przeciwcholinergiczny, mimowolne ruchy, napad drgawkowy, napięcie mięśniowe, neurotoksyczność, niedobór tlenu, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność nerek, niewydolność płucna, niewydolność serca, obniżenie ciśnienia krwi, ostra porfiria, padaczka, posocznica, przepływ mózgowy, rabdomioliza, uraz głowy, uzależnienie od propofolu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności serca, zaburzenie czynności układu oddechowego, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie metabolizmu tłuszczów, zaburzenie mitochondrialne, zakażenie dróg oddechowych, zatrzymanie akcji serca, zespół Brugadów, zespół popropofolowy, znieczulenie ogólne, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Propofol-Lipuro

Propofol-Lipuro (propofol 10 mg/ml) jest emulsją do wstrzykiwań lub infuzji, wymagającą podawania wyłącznie przez personel z odpowiednim przeszkoleniem anestezjologicznym lub specjalistów intensywnej terapii. Podczas stosowania konieczne jest ciągłe monitorowanie parametrów życiowych pacjenta, w tym drożności dróg oddechowych, wentylacji, saturacji tlenem oraz dostępności sprzętu resuscytacyjnego. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hipotensji, niedrożności dróg oddechowych i desaturacji, które mogą wymagać natychmiastowej interwencji. W trakcie sedacji z zachowaniem świadomości mogą wystąpić mimowolne ruchy pacjenta, co w przypadku zabiegów wymagających unieruchomienia może wymagać pogłębienia sedacji lub zastosowania środków zwiotczających. Po zakończeniu podawania leku pacjent musi być w pełni wybudzony przed przeniesieniem, a czas wybudzania zwykle nie przekracza 12 godzin, choć mogą wystąpić wydłużenia z towarzyszącym wzrostem napięcia mięśniowego.
anestezjologia, asystolia, atropina, bradykardia, depresja oddechowa, desaturacja, drgawki, drożność dróg oddechowych, działanie wagolityczne, hipotensja, hipowolemia, klirens, lek przeciwcholinergiczny, lek przeciwdrgawkowy, mimowolne ruchy, napięcie nerwu błędnego, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność układu oddechowego, niewydolność wątroby, oddział intensywnej terapii, padaczka, pojemność minutowa serca, propofol, sedacja z zachowaniem świadomości, upośledzenie świadomości, uzależnienie od propofolu, wyniszczenie, zwiększone napięcie mięśniowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Propofol 1% MCT/LCT Fresenius

Propofol 1% MCT/LCT Fresenius jest wskazany do stosowania wyłącznie przez lekarzy specjalizujących się w anestezjologii lub intensywnej opiece medycznej, z koniecznością stałego monitorowania pacjenta oraz zapewnienia sprzętu do utrzymania drożności dróg oddechowych i resuscytacji. Podawanie propofolu bez wsparcia czynności oddechowej może prowadzić do poważnych powikłań, w tym zgonu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, oddechowymi, nerkowymi, wątrobowymi, hipowolemią oraz u osób z padaczką, gdyż lek może zwiększać ryzyko napadów drgawkowych. Propofol nie jest zalecany u noworodków (poniżej 1 miesiąca życia) oraz dzieci poniżej 16 lat do sedacji na OIOM, a także nie powinien być stosowany podczas terapii elektrowstrząsami. Dawka propofolu do sedacji na OIOM nie powinna przekraczać 4 mg/kg mc./godz., aby uniknąć zespołu infuzji propofolu, objawiającego się m.in. kwasicą metaboliczną, rabdomiolizą, hiperkaliemią i niewydolnością wielonarządową.
asystolia, bradykardia, choroba mitochondrialna, ciśnienie perfuzji mózgowej, drożność dróg oddechowych, dziedziczna ostra porfiria, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipoksja tkankowa, intensywna opieka medyczna, klirens propofolu, kwasica metaboliczna, lek inotropowy, lek przeciwcholinergiczny, lek wazokonstrykcyjny, lekarz anestezjolog, napad drgawkowy, napad padaczkopodobny, niedociśnienie tętnicze, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność nerek, niewydolność serca, padaczka, posocznica, rabdomioliza, stan padaczkowy, sztuczna wentylacja, terapia elektrowstrząsowa, uszkodzenie neurologiczne, uzależnienie od propofolu, zaburzenie czynności serca, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie metabolizmu tłuszczów, zaburzenie rytmu serca, zespół Brugadów, zespół infuzji propofolu, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Propofol 1% MCT/LCT Fresenius

Propofol 1% MCT/LCT Fresenius jest wskazany do stosowania wyłącznie przez lekarzy specjalizujących się w anestezjologii lub intensywnej opiece medycznej, z koniecznością ciągłego monitorowania pacjenta oraz zapewnienia sprzętu do utrzymania drożności dróg oddechowych, wentylacji mechanicznej i resuscytacji. Podczas sedacji u pacjentów przytomnych należy monitorować objawy niedociśnienia tętniczego, niedrożności dróg oddechowych i desaturacji, a także uwzględnić ryzyko mimowolnych ruchów. Przed wypisem pacjenta konieczne jest pełne wybudzenie, z uwzględnieniem możliwego wydłużenia czasu wybudzania do 12 godzin. Propofol może wywoływać bradykardię, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, a także zwiększać ryzyko napadów padaczkowych, zwłaszcza u chorych z padaczką. U pacjentów z niewydolnością serca, nerek, wątroby, hipowolemią lub chorobami mitochondrialnymi wymagana jest szczególna ostrożność i wyrównanie stanu klinicznego przed podaniem leku.
anestezjologia, asystolia, bradykardia, choroba mitochondrialna, ciśnienie perfuzji mózgowej, desaturacja, drobnoustroje, drożność dróg oddechowych, dziedziczna ostra porfiria, elektrowstrząsy, emulsja tłuszczowa, filtr mikrobiologiczny, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipowolemia, intensywna opieka medyczna, klirens leku, kwasica metaboliczna, lek przeciwcholinergiczny, leki inotropowe, leki obkurczające naczynia, lidokaina, napad drgawkowy, napad padaczkopodobny, niedociśnienie tętnicze, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, normotermia, posocznica, powikłania oddechowe, rabdomioliza, resuscytacja, sedacja, środki przeciwbakteryjne, stan padaczkowy, tlenoterapia, uszkodzenie neurologiczne, uzależnienie od propofolu, wentylacja mechaniczna, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenia krążenia, zaburzenia metabolizmu tłuszczów, zaburzenia rytmu serca, zespół Brugadów, zespół infuzji propofolu, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Propofol 2% MCT/LCT Fresenius

Propofol 2% MCT/LCT Fresenius (20 mg/ml) jest emulsją do wstrzykiwań i infuzji, której podawanie wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko powikłań, w tym oddechowych i hemodynamicznych. Produkt powinien być stosowany wyłącznie przez lekarzy specjalizujących się w anestezjologii lub intensywnej terapii, z zapewnieniem ciągłego monitorowania parametrów życiowych, w tym saturacji krwi tętniczej (pulsoksymetria), ciśnienia tętniczego oraz drożności dróg oddechowych. Konieczne jest także zapewnienie dostępu do sprzętu do utrzymania drożności dróg oddechowych, wentylacji mechanicznej, suplementacji tlenem oraz pełnego wyposażenia resuscytacyjnego. Osoba podająca propofol nie powinna jednocześnie wykonywać zabiegu diagnostycznego lub chirurgicznego, aby zminimalizować ryzyko powikłań. Należy zwrócić uwagę na potencjał uzależniający leku, szczególnie wśród personelu medycznego, co wymaga odpowiednich procedur kontroli dostępu.
anestezjologia, benzodiazepina, desaturacja, drożność dróg oddechowych, intensywna opieka medyczna, mikrochirurgia, napięcie mięśniowe, niedociśnienie tętnicze, niedrożność dróg oddechowych, olej sojowy, opiat, powikłanie oddechowe, pulsoksymetr, resuscytacja, ruch mimowolny, saturacja krwi, sedacja, suplementacja tlenem, sztuczna wentylacja, uzależnienie od propofolu, wybudzanie, zabieg neurochirurgiczny, zabieg okulistyczny
Leksykon leków
Działania niepożądane – Propofol-Lipuro 5 mg/ml

Propofol stosowany do znieczulenia lub sedacji charakteryzuje się zazwyczaj łagodnym przebiegiem z niewielkimi objawami pobudzenia, jednakże może wywoływać poważne działania niepożądane, w tym reakcje anafilaktyczne, depresję oddechową, zaburzenia rytmu serca oraz niewydolność serca. Szczególnie istotne jest ryzyko rabdomiolizy przy dawkach przekraczających 4 mg/kg mc./godz. podczas długotrwałej sedacji na OIT oraz zespół popropofolowy u pacjentów z wieloma czynnikami ryzyka. Często obserwuje się miejscowy ból w miejscu wstrzyknięcia, który można złagodzić podając lek do dużych żył przedramienia lub stosując lidokainę. Niezbyt często występują zakrzepy i zapalenie żył, a w przypadku podania pozanaczyniowego możliwe są poważne powikłania, takie jak martwica tkanki, wymagające odpowiedniego leczenia i konsultacji chirurgicznej.
asystolia, bezdech, ból głowy, ból w miejscu wstrzyknięcia, bradykardia, brak zahamowań seksualnych, depresja oddechowa, euforia, hepatomegalia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, martwica tkanki, niedociśnienie, niewydolność serca, nudności i wymioty, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk płuc, opistotonus, priapizm, propofol, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, ruchy padaczkopodobne, skurcz oskrzeli, uzależnienie od propofolu, zaburzenie rytmu serca, zapalenie trzustki, zapalenie żył, zatrzymanie akcji serca, zespół Brugadów, zespół popropofolowy
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Provive

Propofol wymaga specjalistycznej wiedzy anestezjologicznej oraz dostępności sprzętu resuscytacyjnego, w tym respiratorów, ze względu na ryzyko niedociśnienia, niedrożności dróg oddechowych i niedotlenienia. Monitorowanie pacjenta jest obligatoryjne, a podawanie leku przez operatora zabiegu jest przeciwwskazane. System TCI zaleca początkowe stężenie docelowe propofolu równe zero, co wymaga dostosowania dawek u pacjentów wcześniej leczonych tym lekiem. Propofol nie jest wskazany do sedacji u pacjentów z ASA IV oraz u noworodków i dzieci poniżej 1 miesiąca życia ze względu na zmniejszony i zmienny klirens, co zwiększa ryzyko przedawkowania i zapaści krążeniowo-oddechowej. Produkt Provive 20 mg/ml nie jest zalecany u dzieci poniżej 3 lat z powodu trudności w precyzyjnym dawkowaniu. Stosowanie propofolu w intensywnej terapii wiąże się z ryzykiem zespołu propofolowego, objawiającego się kwasicą metaboliczną, rabdomiolizą, hiperkaliemią, hepatomegalią, niewydolnością nerek, hiperlipidemią, zaburzeniami rytmu serca, zmianami w EKG (zespół Brugadów) oraz gwałtowną niewydolnością serca, szczególnie przy dawkach >4 mg/kg/h przez >48 godzin.
asystolia, bezdech, bradykardia, choroba mitochondrialna, ciśnienie śródczaszkowe, endoskopia diagnostyczna, hemoliza, hepatomegalia, hiperkalemia, hiperlipidemia, hipowolemia, indukcja znieczulenia, klasyfikacja ASA, klirens propofolu, kwasica metaboliczna, lecytyna, lek przeciwcholinergiczny, leki inotropowe, leki wazokonstrykcyjne, lidokaina, lizolecytyna, mimowolne ruchy, napięcie nerwu błędnego, niedociśnienie, niedotlenienie, niedrożność dróg oddechowych, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wielonarządowa, normotermia, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, posocznica, przepływ mózgowy, rabdomioliza, sedacja, sprzęt resuscytacyjny, steroidy, system TCI, uraz głowy, uzależnienie od propofolu, wyniszczenie organizmu, wzmożone napięcie mięśniowe, zaburzenia metaboliczne, zaburzenia metabolizmu tłuszczów, zaburzenia rytmu serca, zakażenie układu oddechowego, zapalenie nagłośni, zapaść krążeniowo-oddechowa, zespół Brugadów, zespół propofolowy, zespół przeciążenia tłuszczami, znieczulenie, znieczulenie ogólne

uzależnienie od propofolu

Powiązane wpisy

Specjalne ostrzeżenia – Propofol Baxter

Specjalne ostrzeżenia – Propofol-Lipuro

Specjalne ostrzeżenia – Propofol 1% MCT/LCT Fresenius

Specjalne ostrzeżenia – Propofol 1% MCT/LCT Fresenius

Specjalne ostrzeżenia – Propofol 2% MCT/LCT Fresenius

Działania niepożądane – Propofol-Lipuro 5 mg/ml

Specjalne ostrzeżenia – Provive