antagonista receptora neurokininy-1
Antagonista receptora neurokininy-1 (NK1) to substancja, która selektywnie blokuje receptor NK1, zapobiegając wiązaniu się z nim substancji P, głównego endogennego neuropeptydu z rodziny neurokinin. Substancja P jest zaangażowana w przekazywanie sygnałów bólowych oraz regulację procesów zapalnych, a także odgrywa kluczową rolę w szlakach wymiotnych w ośrodkowym układzie nerwowym.
W praktyce klinicznej antagoniści receptora NK1 znaleźli zastosowanie przede wszystkim jako leki przeciwwymiotne, szczególnie w zapobieganiu nudnościom i wymiotom wywołanym chemioterapią przeciwnowotworową (CINV). Przedstawicielem tej grupy jest aprepitant i jego prolek fosaprepitant, które wchodzą w skład schematów przeciwwymiotnych stosowanych przy chemioterapii o wysokim i średnim potencjale emetogennym.
Poza działaniem przeciwwymiotnym, antagoniści receptora NK1 są badani pod kątem potencjalnego zastosowania w leczeniu bólu, zaburzeń afektywnych, chorób zapalnych oraz w terapii uzależnień. Mechanizm ich działania opiera się na modulacji przewodnictwa nerwowego w szlakach nocyceptywnych oraz hamowaniu procesów neuroimmunologicznych zależnych od substancji P.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Świąd skóry (pruritus) – Patofizjologia i mechanizm
Świąd skóry (pruritus) jest złożonym objawem dermatologicznym, przekazywanym przez wyspecjalizowane neurony za pośrednictwem niemielinizowanych włókien C i cienkich włókien A, z udziałem receptorów MrgprA3, TRPV1, PAR oraz opioidowych. Mechanizmy patofizjologiczne obejmują zarówno mediatory histaminergiczne (histamina z mastocytów), jak i niehistaminergiczne, takie jak serotonina, proteazy aktywujące receptory PAR, peptydy opioidowe, cytokiny (m.in. IL-31, IL-4, IL-13), czynniki wzrostu nerwów (NGF), eikozanoidy oraz endowanilinoidy. W przewlekłym świądzie dochodzi do obwodowej i centralnej sensytyzacji, prowadzącej do obniżenia progu pobudliwości receptorów i wzrostu gęstości włókien nerwowych w skórze, co obserwuje się m.in. w atopowym zapaleniu skóry i xerosis senilis. Centralna sensytyzacja wiąże się z aktywacją neuronów GRPR w rdzeniu kręgowym oraz astrogliozą z udziałem szlaku TLR4, co skutkuje alloknezją i hiperknezją.
antagonista receptora neurokininy-1, atopowe zapalenie skóry, chłoniak Hodgkina, cykl świąd-drapanie, czynnik wzrostu nerwów, interleukina 31, kora somatosensoryczna, leukotrieny, lichenifikacja, łuszczyca, mastocyty, prostaglandyny, proteazy, receptor TRPV1, receptory opioidowe, sensytyzacja centralna, sensytyzacja obwodowa, serotonina, Staphylococcus aureus, świąd cholestatyczny, świąd mocznicowy, świąd neuropatyczny, świąd psychogenny, świąd skóry, transepidermalna utrata wody, włókna C, zwoje korzeni grzbietowych - Leksykon chorób i schorzeń
Świąd skóry (pruritus) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Świąd skóry (pruritus) jest powszechnym objawem, którego rokowanie zależy od etiologii, nasilenia oraz skuteczności terapii. Przewlekły świąd, trwający ponad 6 tygodni, znacząco obniża jakość życia pacjentów, szczególnie u kobiet oraz przy lokalizacji świądu obejmującej zarówno dzień, jak i noc. Czynniki prognostyczne obejmują intensywność świądu, obecność objawów towarzyszących oraz czynniki nasilające. W przypadku świądu o nieznanej przyczynie (CPUO), stanowiącego 8-15% przypadków, leczenie jest wyzwaniem, a jedynym ocenionym w badaniach lekiem jest antagonista receptora neurokininy 1 (NK1R) – serlopitant, który wykazał umiarkowaną skuteczność w redukcji intensywności świądu w porównaniu z placebo. Drapanie może prowadzić do powikłań takich jak zakażenia skóry, zmiany pigmentacyjne i strukturalne, co dodatkowo pogarsza rokowanie.
antagonista receptora neurokininy-1, białaczka, chłoniak, choroba układu nerwowego, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, nowotwór krwi, patofizjologia, placebo, pruritus, przewlekły świąd, świąd skóry, wysypka, zaburzenie koncentracji, zaburzenie psychiczne, zaburzenie snu, zakażenie HIV, zakażenie skóry, zmiana pigmentacyjna