Świnka
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Świnka, wywołana przez paramyksowirus, to choroba głównie dziecięca o zwykle dobrym rokowaniu i samoograniczającym się przebiegu, z objawami ustępującymi w ciągu około 14 dni. Powikłania, takie jak aseptyczne zapalenie opon mózgowych (ok. 10% przypadków) i zapalenie mózgu (5/1000 przypadków), mają zazwyczaj łagodny przebieg, choć zapalenie mózgu wiąże się z 1,4% śmiertelnością. Czuciowo-nerwowa głuchota występuje rzadko (0,5-5/100 000 przypadków), a trwała utrata słuchu dotyczy 0,005% zakażeń. U mężczyzn po okresie dojrzewania zapalenie jąder pojawia się w 20-50% przypadków, często jednostronne, z zanikiem jądra w 30-50% i ryzykiem hipopłodności (13%) lub bezpłodności w przypadku obustronnego zajęcia (30-87%). U kobiet po dojrzewaniu zapalenie jajników występuje u około 5%, z rzadkimi przypadkami niepłodności i przedwczesnej menopauzy.
Prognozy Świnki (Mumps Prognosis)
Świnka (mumps) to choroba wywołana przez zakaźny paramyksowirus, występująca głównie u dzieci. Rokowanie u pacjentów ze świnką jest zazwyczaj doskonałe, a większość przypadków kończy się pełnym wyzdrowieniem bez powikłań długoterminowych.12 Pacjenci leczeni objawowo zwykle dochodzą do zdrowia bez komplikacji, a śmiertelność jest bardzo rzadka.3 Choroba jest zwykle samoograniczająca się, a objawy ustępują samoistnie w ciągu dwóch tygodni, gdy układ odpornościowy eliminuje wirusa z organizmu.4 W rzadkich przypadkach objawy mogą nasilić się ponownie po około 2 tygodniach.5
Powikłania i ich rokowanie
W erze przed wprowadzeniem szczepionek, powikłania świnki występowały u prawie połowy zakażonych mężczyzn i 25% zakażonych kobiet. Badania współczesnych epidemii świnki wykazują jednak konsekwentnie niższe wskaźniki powikłań w porównaniu z okresem przed wprowadzeniem szczepień, co sugeruje, że wysoki poziom szczepień w społeczności może chronić przed cięższymi zakażeniami świnką.6
Badanie przeprowadzone podczas dużej, wieloletniej epidemii świnki w Izraelu wykazało statystycznie istotnie niższe wskaźniki powikłań i hospitalizacji wśród zaszczepionych osób zakażonych świnką w porównaniu do niezaszczepionych przypadków. Niemniej jednak, powikłania świnki mogą nadal wystąpić u zaszczepionych osób.7
Powikłania neurologiczne
Aseptyczne zapalenie opon mózgowych występuje u około 10% pacjentów i może być mylone z bakteryjnym zapaleniem opon mózgowych. Zapalenie to ma zwykle łagodny przebieg i prowadzi do pełnego wyzdrowienia bez długotrwałych powikłań, zazwyczaj ustępując w ciągu 3-10 dni.89
W przypadkach zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, wyższe poziomy białka w płynie mózgowo-rdzeniowym i niższy stosunek glukozy w płynie mózgowo-rdzeniowym do glukozy we krwi są związane z dłuższymi okresami hospitalizacji.10
Dla pacjentów z zapaleniem mózgu rokowanie jest ogólnie korzystne. Zgłaszane wskaźniki zapalenia mózgu w przebiegu świnki wynoszą 5 przypadków na 1000 zgłoszonych przypadków świnki. Trwałe następstwa są rzadkie, jednak uszkodzenia neurologiczne i śmierć mogą wystąpić przy średnim wskaźniku śmiertelności w przypadkach zapalenia mózgu wynoszącym 1,4%.11 Około 1% pacjentów z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego umiera z powodu świnki.12
Poinfekcyjne zapalenie mózgu ma tendencję do względnie łagodnego przebiegu, podczas gdy poinfekcyjne zapalenie mózgu i rdzenia kręgowego ma wskaźnik śmiertelności do 10%.13
Czuciowo-nerwowa głuchota
Czuciowo-nerwowa głuchota jest poważnym powikłaniem dotyczącym ośrodkowego układu nerwowego. Występuje rzadko, z szacowaną częstością 0,5-5 przypadków na 100 000 zgłoszonych przypadków świnki.14 Trwała głuchota po śwince jest rzadka i, jeśli występuje, dotyczy głównie jednostronnego słuchu (tylko 20% jest obustronna).15 Większość przypadków głuchoty spowodowanej świnką dotyczy tylko jednego ucha i ma charakter tymczasowy, ale trwała utrata słuchu występuje w 0,005% zakażeń.16
Zapalenie jąder i wpływ na płodność
Zapalenie jąder (orchitis), zwykle jednostronne, zgłaszano jako powikłanie w 20-50% klinicznych przypadków świnki u mężczyzn po okresie dojrzewania.17 Zapalenie jąder w przebiegu świnki zazwyczaj ustępuje w ciągu dwóch tygodni. W 20% przypadków jądra mogą być wrażliwe przez kilka kolejnych tygodni.18
Pewien stopień zaniku jąder występuje w około 35% przypadków zapalenia jąder w przebiegu świnki.19 Zanik, czyli zmniejszenie rozmiaru zajętego jądra, występuje w 30-50% przypadków zapalenia jąder, co może prowadzić do nieprawidłowości w tworzeniu nasienia i płodności, takich jak:
- Niska liczba plemników
- Brak plemników w nasieniu
- Zmniejszona ruchliwość plemników
- Obniżona płodność (hipopłodność) w 13% przypadków
- Rzadko całkowita bezpłodność2021
Nieprawidłowości w tworzeniu nasienia mogą utrzymywać się przez miesiące do lat po wyzdrowieniu z początkowego zakażenia, a okres ten wydłuża się wraz ze wzrostem nasilenia zapalenia jąder. Badanie tych przypadków wykazuje zmniejszoną objętość jąder, tkliwość jąder i uczucie niespójności podczas badania jąder.22
Bezpłodność jest związana z ciężkimi przypadkami zapalenia jąder dotyczącymi obu jąder, po których następuje zanik jąder, który może rozwinąć się do roku po początkowym zakażeniu. W przypadkach obustronnego zapalenia jąder, 30-87% doświadcza bezpłodności. Istnieje słaby związek między zapaleniem jąder a późniejszym rozwojem zapalenia najądrza i guzów jąder.23
Inne powikłania
Zapalenie jajników (oophoritis) to łagodne zapalenie jajników i występuje u około 5% kobiet po okresie dojrzewania.24 Niezwykle rzadko, niepłodność i przedwczesna menopauza wystąpiły w wyniku zapalenia jajników w przebiegu świnki.25
Inne rzadkie powikłania obejmują:
- Zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia – mogą prowadzić do włókniasto-elastycznego zgrubienia wsierdzia
- Zapalenie tarczycy
- Zapalenie gruczołu piersiowego
- Wirusowe zapalenie płuc
- Zapalenie nerek
- Zapalenie stawów
- Małopłytkowość purpurowa2627
Śmiertelność
Śmierć z powodu świnki jest rzadka; większość zgonów (50%) występuje u pacjentów powyżej 19 roku życia.28 Ogólny wskaźnik śmiertelności w przypadku świnki wynosi 1,6-3,8 osób na 10 000, a zgony te występują zazwyczaj u osób, u których rozwija się zapalenie mózgu.29
Wpływ szczepień na prognozę
Trzecia dawka szczepionki MMR jest skuteczna w zapobieganiu śwince, a u ponad 14 000 osób, które otrzymały trzecią dawkę, nie zgłoszono żadnych poważnych zdarzeń niepożądanych. Korzyść w postaci dodatkowej ochrony zapewnianej przez trzecią dawkę szczepionki zawierającej wirus świnki przewyższa niskie ryzyko wystąpienia niepożądanych zdarzeń poszczepiennych.30
Poziom dowodów potwierdzających kluczowe wyniki dotyczące stosowania trzeciej dawki szczepionki zawierającej wirus świnki u osób narażonych na zwiększone ryzyko zachorowania na świnkę z powodu epidemii określono jako 4 dla zapobiegania śwince, nie określono dla zapobiegania powikłaniom świnki i 2 dla poważnych zdarzeń niepożądanych.31
Odporność po przebytej infekcji
Dla większości osób, infekcja prowadzi do dożywotniej odporności na przyszłe zakażenia. Ponowne zakażenia wydają się być łagodniejsze i bardziej atypowe niż pierwsze zakażenie.32 W grupach wysokiego ryzyka, takich jak osoby z obniżoną odpornością, rokowanie uważa się za takie samo jak dla innych grup.33
Hospitalizacja z powodu świnki zazwyczaj nie jest wymagana, co potwierdza dobrą ogólną prognozę dla tej choroby.34
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.