stan po usunięciu nadnerczy
Wskazanie

Stan po usunięciu nadnerczy (adrenalektomii) wymaga szczególnej opieki medycznej i dożywotniej terapii zastępczej. Adrenalektomia może być wykonana jedno- lub obustronnie, najczęściej z powodu guza chromochłonnego, zespołu Cushinga, raka nadnercza czy aldosteronoma. Po całkowitym usunięciu obu nadnerczy pacjent rozwija niedoczynność kory nadnerczy (chorobę Addisona jatrogenną), która wymaga stałej substytucji hormonalnej.

W leczeniu stosuje się preparaty glikokortykosteroidów (hydrokortyzon, prednizon) oraz mineralokortykosteroidów (fludrokortyzon). Wśród polskich preparatów dostępne są: Hydrocortisonum (Cortef), Dexaven (deksametazon), Encorton (prednizon) oraz Cortineff (fludrokortyzon). Podstawowym lekiem jest hydrokortyzon, który podaje się doustnie w dawkach podzielonych (zwykle 15-20 mg rano, 5-10 mg po południu), naśladując fizjologiczny rytm wydzielania kortyzolu.

Największym wyzwaniem w prowadzeniu pacjenta po adrenalektomii jest dostosowanie dawek leków do indywidualnych potrzeb oraz edukacja chorego w zakresie modyfikacji dawkowania w sytuacjach stresowych. Pacjenci wymagają zwiększenia dawki glikokortykosteroidów podczas infekcji, gorączki, stresu czy zabiegów operacyjnych, aby zapobiec przełomowi nadnerczowemu, który stanowi stan zagrożenia życia. Chorzy powinni posiadać kartę informacyjną o swojej chorobie oraz zestaw do domięśniowego podania hydrokortyzonu w sytuacjach nagłych.

Trudności w leczeniu obejmują również monitorowanie właściwego dawkowania – zbyt duże dawki mogą prowadzić do objawów jatrogennego zespołu Cushinga, osteoporozy i zaburzeń metabolicznych, zaś zbyt małe grożą przełomem nadnerczowym. Konieczna jest regularna kontrola elektrolitów, ciśnienia tętniczego oraz masy ciała. U kobiet w wieku rozrodczym może wystąpić niedobór androgenów nadnerczowych, co w niektórych przypadkach wymaga dodatkowej suplementacji DHEA (dostępny jako preparat Biosterol).