stan po usunięciu operacyjnym nadnerczy
Wskazanie

Stan po usunięciu operacyjnym nadnerczy (adrenalektomii) to sytuacja kliniczna, która wymaga szczególnej opieki i monitorowania pacjenta. Adrenalektomia może być wykonywana z powodu guzów nadnerczy (łagodnych lub złośliwych), zespołu Cushinga, guza chromochłonnego, hiperaldosteronizmu pierwotnego (zespół Conna) lub przerzutów nowotworowych. Zabieg może obejmować usunięcie jednego lub obu nadnerczy, co determinuje dalsze postępowanie medyczne.

W przypadku jednostronnej adrenalektomii, pozostałe nadnercze zazwyczaj przejmuje funkcję wydzielniczą, jednak pacjent wymaga regularnej kontroli endokrynologicznej. Natomiast po obustronnej adrenalektomii rozwija się niedoczynność kory nadnerczy, która wymaga dożywotniej terapii substytucyjnej. Pacjenci wymagają wówczas stosowania glikokortykosteroidów (hydrokortyzon, prednizon) oraz mineralokortykosteroidów (fludrokortyzon).

W Polsce stosowane są następujące preparaty do substytucji hormonalnej: Hydrocortisonum (Cortef), Pabi-Dexamethason, Encorton (prednizon), Metypred, Medrol (metyloprednizolon) oraz Cortineff (fludrokortyzon). Dawkowanie jest zawsze dobierane indywidualnie i często wymaga modyfikacji w zależności od stanu klinicznego pacjenta oraz okresów zwiększonego stresu.

Największe trudności w prowadzeniu pacjenta po adrenalektomii obejmują: ryzyko przełomu nadnerczowego w sytuacjach stresowych (infekcje, urazy, operacje), konieczność modyfikacji dawek leków w takich okolicznościach, problemy z utrzymaniem prawidłowej równowagi elektrolitowej oraz ciśnienia tętniczego. Pacjenci wymagają edukacji odnośnie rozpoznawania objawów przełomu nadnerczowego i posiadania zestawu awaryjnego z hydrokortyzonem do iniekcji. Istotne jest również wydanie pacjentowi karty informacyjnej o niedoczynności kory nadnerczy, którą powinien nosić przy sobie.

Długoterminowe monitorowanie po adrenalektomii powinno obejmować regularne badania biochemiczne (elektrolity, glikemia), pomiary ciśnienia tętniczego oraz okresową ocenę skuteczności leczenia substytucyjnego. W przypadku adrenalektomii z powodu choroby nowotworowej konieczne są również regularne badania obrazowe w celu wykluczenia wznowy lub rozsiewu choroby.