wyspa trzustkowa
Wyspa trzustkowa (wyspa Langerhansa) to skupisko komórek endokrynnych znajdujące się w miąższu trzustki. Stanowi ona kluczowy element układu wydzielania wewnętrznego, odpowiedzialny za produkcję i sekrecję hormonów regulujących gospodarkę węglowodanową organizmu.
W skład wysp trzustkowych wchodzą cztery główne typy komórek: komórki alfa wydzielające glukagon, komórki beta produkujące insulinę, komórki delta wytwarzające somatostatynę oraz komórki PP wydzielające polipeptyd trzustkowy. Najliczniejszą populację stanowią komórki beta (około 60-80% wszystkich komórek wysp), których podstawową funkcją jest synteza i uwalnianie insuliny w odpowiedzi na wzrost stężenia glukozy we krwi.
Dysfunkcja wysp trzustkowych prowadzi do poważnych zaburzeń metabolicznych, przede wszystkim cukrzycy. W cukrzycy typu 1 dochodzi do autoimmunologicznego zniszczenia komórek beta, natomiast w cukrzycy typu 2 obserwuje się postępującą dysfunkcję tych komórek oraz rozwój insulinooporności. Obecnie prowadzone są intensywne badania nad możliwościami regeneracji lub transplantacji wysp trzustkowych jako metody leczenia cukrzycy.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Glipizyd – Właściwości farmakodynamiczne
Glipizyd, pochodna sulfonylomocznika (kod ATC: A10BB07), jest doustnym lekiem hipoglikemizującym stosowanym w terapii cukrzycy typu 2. Jego główny mechanizm działania polega na szybkim stymulowaniu wydzielania insuliny przez funkcjonalne komórki beta wysp trzustkowych, szczególnie w odpowiedzi na posiłek, co obserwuje się już po 30 minutach od podania. Długotrwała terapia (co najmniej 6 miesięcy) utrzymuje zwiększone poposiłkowe wydzielanie insuliny i peptydu C, nie powodując jednocześnie wzrostu stężenia insuliny na czczo, co minimalizuje ryzyko hipoglikemii. Efekt hipoglikemizujący utrzymuje się do 24 godzin po pojedynczej dawce, mimo spadku stężenia leku w osoczu. Ponadto glipizyd wzmacnia obwodowe działanie insuliny, co przekłada się na obniżenie poziomu glukozy na czczo oraz hemoglobiny glikowanej (HbA1C) u pacjentów w różnym wieku, bez negatywnego wpływu na profil lipidowy, co jest istotne w kontekście ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych z cukrzycą typu 2.
choroba sercowo-naczyniowa, cukrzyca typu 2, działanie antydiuretyczne, działanie hipoglikemizujące, efekt pozatrzustkowy, glikemia, hemoglobina glikowana, hipoglikemia, klirens wolnej wody, komórka beta trzustki, mikroangiopatia cukrzycowa, nieprawidłowa glikemia na czczo, peptyd C, pochodna sulfonylomocznika, profil lipidowy, retencja płynów, waskulopatia cukrzycowa, wydzielanie insuliny, wysepka Langerhansa, wyspa trzustkowa, zaburzenie lipidowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Sandimmun Neoral 10 mg
Badania przedkliniczne cyklosporyny (substancji czynnej leku Sandimmun Neoral) wykazały brak działania teratogennego u szczurów i królików przy dawkach doustnych do 300 mg/kg mc./dobę, jednak zaobserwowano toksyczność zarodkowo-płodową objawiającą się zmniejszoną masą ciała płodów oraz opóźnionym rozwojem kośćca. Wartości NOEL były niższe niż maksymalna dawka zalecana u ludzi (MRHD) obliczana na podstawie powierzchni ciała (BSA). Dożylne podanie cyklosporyny ciężarnym szczurzym samicom w dawkach 6 i 12 mg/kg mc./dobę skutkowało zwiększoną częstością ubytku przegrody międzykomorowej u płodów. U królików podskórne dawki 10 mg/kg mc./dobę prowadziły do zmniejszenia liczby nefronów, hipertrofii nerek, nadciśnienia i niewydolności nerek do 35 tygodnia życia, choć efekt ten nie był obserwowany u innych gatunków, a jego znaczenie kliniczne dla ludzi pozostaje nieustalone. W badaniach rozwoju okołoporodowego u szczurów dawka 45 mg/kg mc./dobę zwiększała śmiertelność przed- i poimplantacyjną oraz zmniejszała przyrost masy ciała potomstwa.
chłoniak limfocytowy, cyklosporyna, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, gruczolak wysepek trzustkowych, hipertrofia nerek, nadciśnienie układowe, nefron, niewydolność nerek, NOEL, nowotwór komórek wątrobowych, śmiertelność potomstwa, toksyczność zarodkowo-płodowa, ubytek przegrody międzykomorowej, właściwości genotoksyczne, wyspa trzustkowa