cccDNA
cccDNA (covalently closed circular DNA) to forma DNA wirusa zapalenia wątroby typu B (HBV), która odgrywa kluczową rolę w przetrwaniu i replikacji wirusa w zakażonych hepatocytach. Stanowi ona minichromosom w jądrze komórkowym, służący jako matryca do transkrypcji wszystkich wirusowych mRNA.
Obecność cccDNA w komórkach wątroby jest główną przyczyną przewlekłych zakażeń HBV oraz nawrotów choroby po zakończeniu leczenia. Stabilna forma cccDNA może utrzymywać się w hepatocytach przez długi czas, nawet mimo skutecznej supresji replikacji wirusa przy pomocy analogów nukleoz(t)ydowych. Eliminacja cccDNA stanowi jeden z głównych celów terapeutycznych w leczeniu przewlekłego zapalenia wątroby typu B.
W diagnostyce molekularnej oznaczanie poziomu cccDNA ma znaczenie prognostyczne i może służyć do monitorowania efektywności terapii przeciwwirusowej. Aktualne badania nad nowymi strategiami leczenia HBV koncentrują się na metodach degradacji lub inaktywacji cccDNA, w tym zastosowaniu technologii edycji genów (CRISPR/Cas9), immunomodulacji oraz nowych klas leków ukierunkowanych bezpośrednio na ten rezerwuar wirusowy.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu b – Leczenie
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego, powodującym około 1,1 miliona zgonów rocznie, głównie z powodu marskości i raka wątrobowokomórkowego. Obecne terapie antywirusowe, takie jak entekawir i tenofowir, skutecznie hamują replikację HBV, ale nie prowadzą do całkowitego wyleczenia infekcji. W odpowiedzi na tę potrzebę rozwijane są szczepionki terapeutyczne, które stymulują układ odpornościowy do eliminacji zakażonych komórek wątroby i osiągnięcia funkcjonalnego wyleczenia, definiowanego jako trwała utrata HBsAg. Przykładem innowacyjnej terapii jest szczepionka TherVacB, aktywująca limfocyty T CD4+ i obejmująca ponad 95% szczepów HBV, obecnie w fazie Ia badań klinicznych z udziałem 24 zdrowych ochotników w wieku 18-65 lat. Równolegle rozwijane są szczepionki mRNA kodujące HBsAg, które w modelach zwierzęcych indukują wysokie miana przeciwciał anty-HBs (średnio 3624,0 i 4804,6 mIU/ml po 59 dniach) oraz eliminują HBsAg z surowicy, przewyższając skutecznością standardowy lek Entecavir. Inne podejścia obejmują NASVAC (zawierający HBsAg i antygen rdzeniowy) oraz nanocząsteczki liposomowe, które w badaniach klinicznych wykazały poprawę odpowiedzi immunologicznej i funkcjonalne wyleczenie u części pacjentów.
analog nukleozydowy, antygen powierzchniowy wirusa, antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B, białko wirusowe, cccDNA, entekawir, funkcjonalne wyleczenie, HBIG, HBsAg, immunogenność, immunomodulator, interferon, kowalencyjnie zamknięte koliste DNA, lek antywirusowy, limfocyt T, limfocyt T CD4+, marskość wątroby, nanocząstka lipidowa, odpowiedź immunologiczna, oligonukleotyd antysensowny, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciało anty-HBs, przeszczep wątroby, przewlekłe WZW B, przewlekłe zakażenie HBV, rak wątrobowokomórkowy, szczepionka profilaktyczna, szczepionka terapeutyczna, tenofowir, układ odpornościowy, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zakażenie HBV - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu b – Leczenie
Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) wymaga zróżnicowanego podejścia terapeutycznego w zależności od fazy zakażenia. Ostre zakażenie HBV zwykle nie wymaga leczenia przeciwwirusowego, a terapia opiera się na postępowaniu wspomagającym, z hospitalizacją i leczeniem przeciwwirusowym w przypadkach ciężkich lub piorunujących. Przewlekłe WZW B wymaga długoterminowej terapii, której celem jest kontrola replikacji wirusa i zapobieganie progresji do marskości, niewydolności wątroby oraz raka wątrobowokomórkowego. Leczenie jest wskazane u pacjentów HBeAg-dodatnich z HBV DNA ≥20 000 IU/ml i podwyższonym ALT przez 3-6 miesięcy, HBeAg-ujemnych z HBV DNA ≥2 000 IU/ml i podwyższonym ALT, a także u chorych z marskością wątroby i wykrywalnym HBV DNA niezależnie od ALT. Preferowanymi lekami pierwszego rzutu są entekawir, tenofowir dizoproksyl (Viread) i tenofowir alafenamid (Vemlidy), charakteryzujące się wysoką barierą genetyczną i niskim ryzykiem oporności. Alternatywnie stosuje się pegylowany interferon alfa-2a przez 6-12 miesięcy, choć jego użycie ogranicza profil działań niepożądanych.
antysensowny oligonukleotyd, cccDNA, elastografia, entekawir, enzym wątrobowy, funkcjonalne wyleczenie, HBV, interferon, interferon alfa, koinfekcja HIV, lamiwudyna, lek immunomodulujący, marskość wątroby, niewydolność wątroby, niewyrównana marskość wątroby, piorunujące zapalenie wątroby, przeszczep wątroby, rak wątrobowokomórkowy, replikacja wirusa, RNA interferencyjny, tenofowir alafenamid, tenofowir dizoproksyl, terapia immunosupresyjna, wiremia HBV DNA, wirus zapalenia wątroby typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu B, włóknienie wątroby