cholestaza wewnątrzwątrobowa ciąży

Cholestaza wewnątrzwątrobowa ciąży (ICP – Intrahepatic Cholestasis of Pregnancy) jest specyficznym dla ciąży zaburzeniem czynności wątroby, które najczęściej pojawia się w trzecim trymestrze. Charakteryzuje się świądem skóry, szczególnie nasilonym na dłoniach i stopach, bez widocznej wysypki, oraz podwyższonym poziomem kwasów żółciowych w surowicy krwi (>10 μmol/l).

Patofizjologia cholestazy ciężarnych związana jest z zaburzeniem transportu kwasów żółciowych, na co wpływają wysokie stężenia estrogenów i progesteronu w ciąży. Czynniki genetyczne również odgrywają istotną rolę – mutacje w genach kodujących białka transportowe dla kwasów żółciowych (np. ABCB4, ABCB11, ATP8B1) zwiększają podatność na rozwój tego schorzenia.

Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia kwasów żółciowych w surowicy oraz badaniu aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, GGTP). Charakterystyczne jest podwyższenie poziomu kwasów żółciowych powyżej wartości referencyjnych, często z towarzyszącym umiarkowanym wzrostem aminotransferaz. Bilirubina może pozostawać w normie lub być nieznacznie podwyższona.

Cholestaza ciążowa wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powikłań położniczych, w tym porodem przedwczesnym, zaburzeniami rytmu serca płodu, obecnością smółki w płynie owodniowym oraz – w najcięższych przypadkach – wewnątrzmacicznym obumarciem płodu. Ryzyko to wzrasta proporcjonalnie do stężenia kwasów żółciowych w surowicy matki.

W leczeniu standardowo stosuje się kwas ursodeoksycholowy (UDCA) w dawce 10-15 mg/kg m.c./dobę, który zmniejsza świąd oraz obniża stężenie kwasów żółciowych. U pacjentek z cholestazą ciążową zaleca się ścisły nadzór położniczy, monitorowanie dobrostanu płodu oraz rozważenie wcześniejszego ukończenia ciąży (zwykle między 37. a 38. tygodniem) w celu redukcji ryzyka poważnych powikłań.