metabolizm porfiryn
Metabolizm porfiryn to złożony proces biochemiczny, w którym organizm produkuje, przetwarza i rozkłada porfiryny – związki organiczne będące prekursorami hemu. Hem stanowi niezbędny składnik hemoglobiny, mioglobiny oraz cytochromów uczestniczących w łańcuchu oddechowym.
Szlak biosyntezy porfiryn rozpoczyna się w mitochondriach od kondensacji glicyny i bursztynylo-CoA, tworząc kwas δ-aminolewulinowy (ALA). Następnie, poprzez szereg reakcji enzymatycznych w cytozolu i mitochondriach, powstają kolejno: porfobilinogen, hydroksymetylobilan, uroporfirynogen III, koproporfirynogen III, protoporfirynogen IX, protoporfiryna IX, a finalnie hem.
Zaburzenia metabolizmu porfiryn prowadzą do chorób zwanych porfiriami. Wynikają one z genetycznych lub nabytych defektów enzymów uczestniczących w szlaku biosyntezy hemu, powodując gromadzenie się toksycznych prekursorów porfiryn. Porfirie mogą manifestować się objawami skórnymi (fotosensytywność) i/lub neurologicznymi (bóle brzucha, neuropatie, zaburzenia psychiczne).
Diagnostyka zaburzeń metabolizmu porfiryn obejmuje badanie stężenia porfiryn i ich prekursorów w moczu, kale i krwi. Charakterystyczny profil wydalania tych związków pozwala na różnicowanie poszczególnych typów porfirii. Leczenie polega głównie na unikaniu czynników wyzwalających ataki, suplementacji hemu oraz leczeniu objawowym.