chlorheksydyny diglukonian
Chlorheksydyny diglukonian to powszechnie stosowany w medycynie związek antyseptyczny o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego. Wykazuje aktywność wobec bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, niektórych wirusów osłonkowych oraz grzybów. Mechanizm działania polega na uszkodzeniu błony komórkowej drobnoustrojów, co prowadzi do zaburzenia równowagi osmotycznej i w konsekwencji do śmierci komórki.
W praktyce klinicznej chlorheksydyna znajduje zastosowanie w różnych stężeniach: 0,12-0,2% w płukankach do jamy ustnej, 0,5-2% w preparatach do dezynfekcji skóry przed zabiegami operacyjnymi i inwazyjnymi procedurami medycznymi, oraz 2-4% w preparatach do chirurgicznego mycia rąk. Charakteryzuje się przedłużonym działaniem na skórze (efekt rezydualny), co stanowi jej istotną przewagę nad innymi środkami antyseptycznymi.
Diglukonian chlorheksydyny jest szczególnie ceniony w profilaktyce zakażeń szpitalnych, w stomatologii do kontroli płytki nazębnej i zapobiegania zapaleniu dziąseł, a także w formie impregnacji cewników naczyniowych w celu redukcji ryzyka zakażeń odcewnikowych. Należy pamiętać o możliwych działaniach niepożądanych, w tym reakcjach nadwrażliwości, miejscowym podrażnieniu błon śluzowych, przebarwieniach zębów przy długotrwałym stosowaniu w jamie ustnej oraz ryzyku ototoksyczności przy kontakcie z uchem środkowym.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel 0,5 %
Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel to preparat antyseptyczny w formie płynu na skórę, zawierający 25 mg chlorheksydyny diglukonianu (20% roztwór hibitanu) oraz 650 mg alkoholu etylowego o stężeniu 760 g/l w każdym gramie produktu. Woda oczyszczona (325 mg/g) pełni funkcję rozpuszczalnika, zapewniając odpowiednią konsystencję. Preparat jest dostępny w różnych opakowaniach, od 100 ml z kroplomierzem do kanistrów o pojemności do 30 l, co umożliwia zastosowanie zarówno w warunkach ambulatoryjnych, jak i szpitalnych. Forma płynu umożliwia łatwą i równomierną aplikację na skórę, co jest kluczowe dla skutecznej dezynfekcji powierzchni skóry pacjenta.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel 0,5 %
Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel, stosowany jako płyn na skórę, zawiera chlorheksydynę diglukonian w stężeniu 25 mg/g (20% roztwór) oraz alkohol etylowy w ilości 650 mg/g (stężenie 760 g/l). Do tej pory nie odnotowano przypadków przedawkowania podczas miejscowego stosowania tego preparatu. Produkt jest przeznaczony wyłącznie do użytku zewnętrznego, a stosowanie zgodne z zaleceniami nie wiąże się z ryzykiem toksyczności. Potencjalne objawy nadmiernego stosowania chlorheksydyny to podrażnienie skóry, reakcje alergiczne oraz kontaktowe zapalenie skóry, natomiast alkohol etylowy może powodować przesuszenie i podrażnienie skóry oraz reakcje alergiczne.
- Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Hydrex S 4%
W praktyce klinicznej lekarz powinien zawsze informować pacjenta o potencjalnym wpływie przepisywanych leków na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania urządzeń mechanicznych, co dotyczy także preparatów miejscowych, takich jak Hydrex S – płyn na skórę zawierający chlorheksydynę diglukonian w stężeniu 4%. Charakterystyka Produktu Leczniczego wskazuje, że wpływ Hydrex S na zdolności psychomotoryczne jest nieznany, jednak brak danych nie wyklucza ryzyka. Ze względu na ograniczone wchłanianie ogólnoustrojowe preparatu stosowanego miejscowo, ryzyko działań niepożądanych wpływających na zdolności prowadzenia pojazdów jest niskie, niemniej należy uwzględnić indywidualne predyspozycje pacjenta oraz lokalizację i rozległość aplikacji, które mogą wpływać na komfort i koncentrację.
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel
Spirytus skażony hibitanem 0,5% COEL zawiera 25 mg chlorheksydyny diglukonianu (20% hibitanu) oraz 650 mg alkoholu etylowego na gram roztworu, co determinuje jego właściwości przeciwbakteryjne i potencjalne działania niepożądane. Kluczowe jest zapewnienie minimum 5-minutowego kontaktu tkanek z preparatem, aby osiągnąć pełną skuteczność chlorheksydyny. Należy unikać kontaktu z błonami śluzowymi oraz stosować preparat wyłącznie zewnętrznie, ze względu na ryzyko hemolizy przy kontakcie z krwią oraz łatwopalność produktu z powodu zawartości alkoholu etylowego. Preparat nie powinien być stosowany na duże powierzchnie uszkodzonej skóry, aby zapobiec wchłanianiu składników do krwiobiegu.
alkohol etylowy, bakterie Gram-ujemne, błona śluzowa, chlorheksydyny diglukonian, diatermia, działanie niepożądane, działanie przeciwbakteryjne, hemoliza, hibitan, naczynie krwionośne, oporność bakteryjna, płyn na skórę, Pseudomonas, rozpad krwinek czerwonych, stosowanie zewnętrzne, właściwości przeciwbakteryjne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Hydrex S 4%
Hydrex S to preparat antyseptyczny zawierający chlorheksydynę diglukonian w stężeniu 4%, co odpowiada 3,876 g substancji czynnej na 100 g płynu do stosowania na skórę. Chlorheksydyna, należąca do grupy biguanidów, wykazuje szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego, skutecznie eliminując bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne, wybrane wirusy oraz drobnoustroje grzybicze. Maksymalna aktywność chlorheksydyny osiągana jest w środowisku o pH obojętnym lub lekko kwaśnym (około 7,0), co jest kluczowe dla optymalizacji efektu terapeutycznego preparatu.
aktywność przeciwgrzybicza, aktywność przeciwwirusowa, bakterie Gram-dodatnie, bakterie Gram-ujemne, biguanid, chlorheksydyna, chlorheksydyny diglukonian, działanie przeciwdrobnoustrojowe, grupa farmakoterapeutyczna, pH obojętne, płyn na skórę, spektrum przeciwdrobnoustrojowe, środek antyseptyczny, środek antyseptyczny i dezynfekujący - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel 0,5 %
Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel to preparat antyseptyczny i dezynfekujący, zawierający chlorheksydynę diglukonian (25 mg/g) oraz alkohol etylowy (650 mg/g, 760 g/l). Chlorheksydyna, pochodna biguaniny, wykazuje szerokie spektrum działania bakteriobójczego i bakteriostatycznego, skuteczna wobec metycylino-wrażliwych i opornych szczepów Staphylococcus aureus, Streptococcus spp., bakterii beztlenowych, grzybów Candida oraz wybranych wirusów (Herpes-, Paramyxo-, Rhabdo-, HIV). Roztwór alkoholowy chlorheksydyny niszczy Mycobacterium tuberculosis w ciągu 15 minut, co stanowi przewagę nad roztworem wodnym, który nie działa na przetrwalniki, grzyby i prątki gruźlicy.
alkohol etylowy, bakterie beztlenowe, bakterie Gram-ujemne, błona komórkowa mikroorganizmu, Candida, chlorheksydyny diglukonian, Clostridium, denaturacja białek, dermatofit, działanie bakteriobójcze, działanie bakteriostatyczne, gronkowiec, Mycobacterium tuberculosis, prątek gruźlicy, przetrwalnik bakteryjny, rybosomalny RNA, środek antyseptyczny, Staphylococcus aureus, staphylococcus epidermidis, Streptococcus pneumoniae, szczep metycylino-oporny, ziarniaki Gram-dodatnie - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel 0,5 %
Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel, zawierający chlorheksydynę diglukonian (25 mg/g) oraz alkohol etylowy (650 mg/g), przeszedł kompleksową ocenę przedkliniczną pod kątem bezpieczeństwa stosowania. Badania farmakologiczne nie wykazały istotnych negatywnych efektów na układ sercowo-naczyniowy, oddechowy ani ośrodkowy układ nerwowy. Testy toksyczności po podaniu wielokrotnym potwierdziły brak istotnych objawów toksycznych, a parametry biochemiczne, hematologiczne oraz ocena histopatologiczna tkanek pozostawały w granicach normy. Ponadto, testy genotoksyczności nie wykazały potencjału mutagennego ani uszkodzeń DNA, co eliminuje ryzyko genotoksyczne związane z preparatem.
aberracja chromosomowa, alkohol etylowy, chlorheksydyny diglukonian, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, ocena histopatologiczna, ośrodkowy układ nerwowy, parametry biochemiczne, parametry hematologiczne, potencjał kancerogenny, potencjał mutagenny, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodkowo-płodowy, toksyczność wielokrotnego podania, układ oddechowy, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie DNA, uszkodzenie materiału genetycznego, wpływ na płodność, wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Hydrex S 4%
Preparat HYDREX S 4% zawiera 3,876 g chlorheksydyny diglukonianu na 100 g płynu i jest przeznaczony do miejscowego stosowania na skórę jako środek antyseptyczny. Dawkowanie zależy od wskazania: do antyseptycznego mycia rąk stosuje się 5 ml na wilgotne ręce i przedramiona, wcierając przez 1 minutę, następnie spłukując i osuszając. W przypadku dezynfekcji skóry rąk przed operacją stosuje się dwie aplikacje po 5 ml każda – pierwsza przez 1 minutę z oczyszczeniem paznokci szczoteczką, druga przez 2 minuty, obie zakończone spłukaniem i osuszeniem. Przy przygotowaniu pacjenta do zabiegu operacyjnego całe ciało myje się 25 ml preparatu co najmniej dwukrotnie: dzień przed operacją i w dniu zabiegu, co zapewnia skuteczną redukcję flory bakteryjnej.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Hydrex S 4%
Stosowanie chlorheksydyny diglukonianu w postaci płynu na skórę, takiego jak Hydrex S (zawierający 3,876 g chlorheksydyny diglukonianu w 100 g płynu), wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji nadwrażliwości. Objawy te obejmują świąd, zaczerwienienie, wysypkę oraz podrażnienie skóry w miejscu aplikacji i mogą dotyczyć zarówno substancji czynnej, jak i składników pomocniczych, takich jak tlenki alkiloaminy. Częstość występowania tych działań niepożądanych nie jest dokładnie określona, jednak ryzyko ich pojawienia się wzrasta wraz z czasem ekspozycji, co jest szczególnie istotne w przypadku długotrwałej lub wielokrotnej aplikacji preparatu.
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Hydrex S 4%
Preparat HYDREX S to płyn na skórę o stężeniu 4%, zawierający chlorheksydyny diglukonian w ilości 3,876 g na 100 g płynu jako substancję czynną. Formuła preparatu obejmuje składniki pomocnicze takie jak glicerol (działający nawilżająco), tlenek dialkiloaminowy (związek powierzchniowo czynny poprawiający właściwości preparatu), skażony alkohol etylowy (pełniący funkcję rozpuszczalnika i wspomagający działanie przeciwbakteryjne), hydroksyetylocelulozę (zwiększającą lepkość), substancję zapachową oraz barwnik czerwień koszenilową (E 124). Preparat jest rozpuszczony w wodzie oczyszczonej i dostępny w opakowaniach o pojemnościach 250 ml, 500 ml oraz 5000 ml, wykonanych z wysokiej gęstości polietylenu (HDPE) z zakrętkami z LDPE lub PP/EPE/WAD.
chlorheksydyny diglukonian, czerwień koszenilowa, działanie przeciwbakteryjne, glicerol, hydroksyetyloceluloza, niezgodność farmaceutyczna, płyn na skórę, polietylen niskiej gęstości, polietylen wysokiej gęstości, substancja nawilżająca, substancja zwiększająca lepkość, woda oczyszczona, związek powierzchniowo czynny