Właściwości farmakodynamiczne

Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel należy do grupy farmakoterapeutycznej środków antyseptycznych i dezynfekujących. Produkt ten nie posiada kodu ATC nadanego przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Jego działanie farmakodynamiczne opiera się na synergistycznym działaniu dwóch substancji czynnych: chlorheksydyny diglukonianu oraz alkoholu etylowego.¹

Działanie chlorheksydyny

Chlorheksydyna jest pochodną biguaniny, charakteryzującą się szerokim spektrum działania bakteriobójczego i bakteriostatycznego, przy jednoczesnej znikomej toksyczności. Substancja ta wykazuje skuteczne działanie wobec szerokiego zakresu patogenów, w tym:²

• Gronkowce – zarówno metycylino-wrażliwe jak i metycylino-oporne szczepy Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus valivarius³
• Ziarniaki Gram-dodatnie – w tym Streptococcus epidermidis, Streptococcus haemolitycus, Streptococcus pneumonie⁴
• Bakterie Gram-ujemne – wobec których skuteczność jest nieco mniejsza i wymaga stosowania wyższych stężeń rzędu 60-100 mg/l⁵
• Bakterie beztlenowe – w tym Bifidobacterium bifidum, Clostridium spp., Bacterioides spp., Prevotella melaninogenica i Fusobacterium⁶
• Grzyby i drożdże – szczególnie z rodzaju Candida oraz niektóre dermatofity⁷
• Wirusy – w tym Herpes-, Paramyxo-, Rhabdo- oraz HIV⁸

Należy zaznaczyć, że roztwór wodny chlorheksydyny nie wykazuje skuteczności wobec przetrwalników bakteryjnych, grzybów i prątków gruźlicy. Natomiast roztwór alkoholowy chlorheksydyny (jak w przypadku opisywanego produktu) wykazuje zdolność niszczenia Mycobacterium tuberculosis w czasie 15 minut.⁹

Mechanizm działania chlorheksydyny

Mechanizm antybakteryjnego działania chlorheksydyny oraz jej soli rozpuszczalnych w wodzie (diglukonianu, octanu i dichlorowodorku) związany jest z uszkodzeniem błony komórkowej mikroorganizmów oraz hamowaniem jej syntezy, spowodowanej rozkładem rybosomalnego RNA. Proces ten przebiega dwuetapowo:¹⁰

1. Pierwszy etap – dochodzi do elektrostatycznego przyciągania naładowanych dodatnio cząsteczek chlorheksydyny z obdarzonymi ładunkiem ujemnym fosfolipidami błony drobnoustrojów.¹¹
2. Drugi etap – następuje uszkodzenie błony komórkowej drobnoustrojów, co prowadzi do wypływu drobnocząsteczkowych elementów z komórki bakteryjnej, powodując jej lizę i w konsekwencji śmierć.¹²

Działanie alkoholu etylowego

Alkohol etylowy, druga substancja czynna preparatu, wykazuje działanie przeciwbakteryjne poprzez zdolność denaturowania białek drobnoustrojów. Co istotne, alkohol etylowy działa synergistycznie z chlorheksydyną, zwiększając jej efekt dezynfekcyjny oraz opóźniając wytwarzanie form opornych mikroorganizmów.¹³

Skład ilościowy substancji czynnych

Spirytus skażony hibitanem 0,5% Coel zawiera w 1 gramie preparatu:¹⁴

Postać farmaceutyczna produktu to płyn na skórę, przeznaczony do stosowania zewnętrznego jako środek antyseptyczny i dezynfekujący.¹⁵