zmniejszenie liczby płytek krwi
Zmniejszenie liczby płytek krwi, zwane trombocytopenią, to stan hematologiczny, w którym liczba płytek krwi (trombocytów) spada poniżej 150 000/μl. Płytki krwi są kluczowymi elementami układu krzepnięcia, odpowiedzialnymi za hamowanie krwawienia poprzez formowanie czopów płytkowych w miejscach uszkodzenia naczyń krwionośnych.
Trombocytopenia może być wynikiem zmniejszonej produkcji płytek w szpiku kostnym, zwiększonego niszczenia płytek w krążeniu lub sekwestracji płytek w śledzionie. Przyczyny obejmują choroby autoimmunologiczne (np. małopłytkowość immunologiczna), infekcje, choroby szpiku kostnego, działania niepożądane leków, nowotwory hematologiczne, a także ciężkie zakażenia jak sepsa czy DIC (rozsiane krzepnięcie wewnątrznaczyniowe).
Objawy kliniczne trombocytopenii zależą od nasilenia niedoboru płytek i obejmują: wybroczyny na skórze i błonach śluzowych, krwawienia z dziąseł, krwawienia z nosa, przedłużone krwawienie po drobnych urazach, a w ciężkich przypadkach krwawienia wewnętrzne, w tym krwawienia do ośrodkowego układu nerwowego. Ryzyko samoistnego krwawienia znacząco wzrasta przy wartościach poniżej 20 000/μl.
Diagnostyka trombocytopenii obejmuje morfologię krwi z rozmazem, badania szpiku kostnego, testy na obecność przeciwciał przeciwpłytkowych oraz obrazowanie śledziony. Leczenie zależy od przyczyny i nasilenia stanu, może obejmować kortykosteroidy, immunoglobuliny dożylne, leki immunosupresyjne, agonistów receptora trombopoetyny, a w przypadkach opornych na leczenie – splenektomię.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lenalidomide Grindeks 2,5 mg
Dane przedkliniczne dotyczące lenalidomidu wykazały wyraźne działanie teratogenne u naczelnych i królików, przy dawkach od 0,5 do 4 mg/kg/dobę u małp oraz 3-20 mg/kg/dobę u królików. U potomstwa samic małp obserwowano liczne wady wrodzone, takie jak atrezja odbytu, deformacje kończyn (w tym oligodaktylia i polidaktylia) oraz zmiany w narządach wewnętrznych. U królików stwierdzono brak płata środkowego płuc przy dawkach 10 i 20 mg/kg/dobę oraz przemieszczenie nerek przy dawce 20 mg/kg/dobę. W badaniach toksyczności przewlekłej u szczurów (dawki 75, 150, 300 mg/kg/dobę przez 26 tygodni) zaobserwowano odwracalne zwiększenie mineralizacji miedniczek nerkowych, a NOAEL ustalono poniżej 75 mg/kg/dobę, co odpowiada około 25-krotności ekspozycji u ludzi na podstawie AUC. U małp podawanie dawek 4 i 6 mg/kg/dobę przez 20 tygodni skutkowało śmiertelnością i istotną toksycznością hematologiczną oraz zapaleniem przewodu pokarmowego, natomiast dawki 1 i 2 mg/kg/dobę przez rok wywoływały odwracalne zmiany w szpiku kostnym i atrofie grasicy, przy czym dawka 1 mg/kg/dobę odpowiada ekspozycji terapeutycznej u ludzi.
atrezja odbytu, atrofia grasicy, atrofia szpiku kostnego, atrofia układu chłonnego, AUC, działanie immunomodulujące, działanie mutagenne, działanie przeciwnowotworowe, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, komórkowość szpiku kostnego, krwotok wielonarządowy, lenalidomid, mineralizacja miedniczek nerkowych, minimalna dawka letalna, NOAEL, oligodaktylia, pęcherzyk żółciowy, polidaktylia, potencjał genotoksyczny, przepona wadliwie rozwinięta, stosunek komórek mieloidalnych do erytroidalnych, test mutacji bakteryjnych, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, wada wrodzona kończyny, zapalenie przewodu pokarmowego, zastawka przedsionkowo-komorowa, zmniejszenie liczby krwinek białych, zmniejszenie liczby krwinek czerwonych, zmniejszenie liczby płytek krwi - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Temozolomide Fair-Med 140 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne temozolomidu na modelach zwierzęcych (szczury, psy) wykazały, że głównymi narządami docelowymi toksyczności są szpik kostny (supresja hematopoezy), układ siateczkowo-śródbłonkowy, jądra (zaburzenia funkcji reprodukcyjnych) oraz układ pokarmowy. Dawki wywołujące śmiertelność 60-100% wiązały się z wystąpieniem zwyrodnienia siatkówki, jednak efekt ten nie był obserwowany klinicznie i uznano go za mało istotny. Temozolomid wykazuje silny potencjał embriotoksyczny i teratogenny, co jest związane z jego działaniem alkilującym na szybko dzielące się komórki płodu. W badaniach toksyczność u zwierząt była wyższa niż u ludzi, a dawka kliniczna zbliżona jest do minimalnej dawki śmiertelnej u zwierząt, co wskazuje na wąski indeks terapeutyczny. Kluczowym wskaźnikiem toksyczności jest zależne od dawki zmniejszenie liczby leukocytów i płytek krwi, co ma znaczenie w monitorowaniu terapii.
aberracja chromosomowa, badanie toksykologiczne, embriotoksyczność, genotoksyczność, gruczolak podstawnokomórkowy, indeks terapeutyczny, limfocyt krwi obwodowej, mielotoksyczność, potencjał karcinogenny, rak piersi, rogowiak kolczystokomórkowy skóry, środek alkilujący, supresja szpiku kostnego, szpik kostny, temozolomid, teratogenność, test mutagenności, toksyczność reprodukcyjna, układ siateczkowo-śródbłonkowy, zaburzenie funkcji reprodukcyjnej, zmiana przednowotworowa, zmniejszenie liczby leukocytów, zmniejszenie liczby płytek krwi, zwyrodnienie siatkówki - Leksykon leków
Przedawkowanie – Lenalidomide G.L. 5 mg
Przedawkowanie lenalidomidu, choć rzadko opisywane, stanowi poważne zagrożenie kliniczne, głównie ze względu na toksyczność hematologiczną. W badaniach klinicznych odnotowano stosowanie dawek do 150 mg w schematach wielokrotnych oraz jednorazowych dawek nawet do 400 mg, przy czym działania niepożądane obejmowały ciężką neutropenię, trombocytopenię oraz niedokrwistość. Objawy te pojawiały się przede wszystkim przy dawkach przekraczających zalecane wartości terapeutyczne, co zwiększa ryzyko infekcji, krwawień oraz objawów niedokrwistości, takich jak osłabienie i duszność.
ciężka neutropenia, czynnik wzrostu, działanie toksyczne, leczenie wspomagające, lenalidomid, morfologia krwi, neutropenia, niedokrwistość, parametry hematologiczne, powikłanie hematologiczne, profilaktyka przeciwzakrzepowa, przedawkowanie lenalidomidu, toksyczność hematologiczna, transfuzja krwi, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie hematologiczne, zmniejszenie liczby erytrocytów, zmniejszenie liczby neutrofili, zmniejszenie liczby płytek krwi - Leksykon leków
Przedawkowanie – Lenalidomide Medical Valley 15 mg
Przedawkowanie lenalidomidu, szczególnie w dawkach przekraczających 150 mg, stanowi poważne zagrożenie kliniczne, głównie ze względu na toksyczne działanie hematologiczne. W badaniach klinicznych odnotowano podanie dawek nawet do 400 mg, co wiązało się z występowaniem mielosupresji, neutropenii, trombocytopenii, niedokrwistości oraz pancytopenii. Standardowe dawki terapeutyczne lenalidomidu dostępne są w kapsułkach o zawartości od 2,5 mg do 25 mg, a objawy toksyczności hematologicznej nasilają się wraz ze wzrostem dawki powyżej 150 mg. Pancytopenia, jako najcięższy objaw, może pojawić się przy dawkach przekraczających 400 mg.
ciężka neutropenia, czynnik wzrostu G-CSF, działanie toksyczne, funkcja narządów wewnętrznych, funkcja wątroby, kapsułka twarda, lenalidomid, mielosupresja, morfologia krwi obwodowej, neutropenia, niedokrwistość, nietolerancja laktozy, pancytopenia, parametry hematologiczne, pochodna talidomidu, preparaty krwiopochodne, profilaktyka przeciwinfekcyjna, przedawkowanie lenalidomidu, trombocytopenia, zaburzenie hematologiczne, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zmniejszenie liczby erytrocytów, zmniejszenie liczby neutrofili, zmniejszenie liczby płytek krwi - Leksykon leków
Przedawkowanie – Lenalidomide Medical Valley 2,5 mg
Przedawkowanie lenalidomidu, nawet w dawkach sięgających 150 mg w badaniach wielokrotnych oraz do 400 mg w badaniach z pojedynczą dawką, wiąże się głównie z toksycznością hematologiczną. Do najczęstszych objawów należą trombocytopenia, neutropenia, leukopenia oraz anemia, a w przypadku znacznego przedawkowania może wystąpić pancytopenia. Te zaburzenia hematologiczne zwiększają ryzyko infekcji oraz krwawień, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Lenalidomid jest wydalany głównie przez nerki, dlatego pacjenci z niewydolnością nerek oraz istniejącymi zaburzeniami hematologicznymi są szczególnie narażeni na poważne powikłania po przedawkowaniu.
anemia, antidotum, działanie toksyczne, element morfotyczny krwi, kapsułka twarda, koncentrat płytek krwi, leczenie wspomagające, lenalidomid, leukopenia, morfologia krwi, neutropenia, pancytopenia, parametr hematologiczny, profilaktyka antybiotykowa, przedawkowanie lenalidomidu, przetoczenie preparatów krwi, rozmaz krwi, trombocytopenia, układ krwiotwórczy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie hematologiczne, zmniejszenie liczby neutrofili, zmniejszenie liczby płytek krwi - Leksykon leków
Działania niepożądane – Capecitabine Glenmark 150 mg
Profil bezpieczeństwa kapecytabiny opiera się na danych klinicznych od ponad 3000 pacjentów leczonych zarówno w monoterapii, jak i w schematach skojarzonych, głównie w terapii raka piersi z przerzutami, raka jelita grubego oraz w leczeniu uzupełniającym raka okrężnicy. Najczęstsze działania niepożądane obejmują zaburzenia przewodu pokarmowego (biegunka, nudności, wymioty, bóle brzucha, zapalenie jamy ustnej), zespół ręka-stopa (erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa), zmęczenie, jadłowstręt, kardiotoksyczność oraz nasilenie zaburzeń czynności nerek u pacjentów z wcześniejszymi dysfunkcjami. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowana jest od bardzo często (≥1/10) do bardzo rzadko (<1/10 000). W monoterapii, na podstawie analizy ponad 1900 pacjentów, biegunka, nudności, wymioty, zapalenie jamy ustnej, bóle brzucha, zespół ręka-stopa, zmęczenie i osłabienie występują bardzo często, natomiast kardiotoksyczność, neutropenia, trombocytopenia, neuropatia obwodowa i hiperbilirubinemia występują często lub niezbyt często.
biegunka, ból brzucha, dusznica bolesna, erytrodyzestezja dłoniowo-podeszwowa, hiperbilirubinemia, jadłowstręt, kapecytabina, kardiotoksyczność, laktoza bezwodna, leczenie uzupełniające raka okrężnicy, neuropatia obwodowa, neutropenia, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, nudności, owrzodzenie błony śluzowej, parametry nerkowe, podwyższony poziom bilirubiny, rak jelita grubego z przerzutami, rak piersi z przerzutami, trombocytopenia, wymioty, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia przewodu pokarmowego, zaburzenia rytmu serca, zakrzepica i zatorowość, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zapalenie jamy ustnej, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół ręka-stopa, zmniejszenie liczby neutrofili, zmniejszenie liczby płytek krwi - Leksykon leków
Działania niepożądane – Paracetamol Hasco Forte 240 mg/5 ml
Paracetamol Hasco Forte w dawce 240 mg/5 ml, podawany w formie zawiesiny doustnej, może wywoływać działania niepożądane o częstości rzadkiej (≥1/10 000 do <1/1000) oraz bardzo rzadkiej (<1/10 000). Do najistotniejszych należą zaburzenia hematologiczne, takie jak trombocytopenia, leukopenia i agranulocytoza, które zwiększają ryzyko krwawień i zakażeń. W zakresie układu pokarmowego obserwuje się nudności, wymioty i biegunkę, co u dzieci może prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych. Bardzo rzadko występują zaburzenia czynności wątroby, co jest szczególnie niebezpieczne u pacjentów z chorobami wątroby lub stosujących leki hepatotoksyczne. Reakcje immunologiczne obejmują rzadkie pokrzywki, rumień i zapalenie skóry, a także bardzo rzadkie, ciężkie reakcje skórne, takie jak ostra uogólniona osutka krostkowa, zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, wymagające natychmiastowego odstawienia leku i hospitalizacji.
agranulocytoza, biegunka, leukopenia, martwica hepatocytów, methemoglobinemia, niewydolność wątroby, nudność, ostra uogólniona osutka krostkowa, pokrzywka, reakcja uczuleniowa skórna, rumień, sinica, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, wymioty, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie krwi i układu chłonnego, zapalenie skóry, zespół Stevensa-Johnsona, zmniejszenie liczby leukocytów, zmniejszenie liczby płytek krwi - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tachyben 50 mg
Tachyben, zawierający urapidyl w dawkach 25 mg i 50 mg w formie roztworu do wstrzykiwań, wykazuje profil działań niepożądanych głównie związanych z gwałtownym obniżeniem ciśnienia tętniczego. Objawy takie jak kołatanie serca, tachykardia, bradykardia, uczucie ucisku lub ból za mostkiem, a także hipotonia ortostatyczna mogą występować z częstością nieznaną. Dodatkowo obserwuje się nudności, wymioty, zawroty głowy, bóle głowy, niepokój, zmęczenie, duszność, nieregularną pracę serca, priapizm oraz przekrwienie błony śluzowej nosa. Reakcje skórne obejmują pocenie się, świąd, zaczerwienienie, wysypkę, obrzęk naczynioruchowy i pokrzywkę. Bardzo rzadko odnotowano małopłytkowość, jednak bez potwierdzonego związku przyczynowego z urapidylem.
ból głowy, bradykardia, dławica piersiowa, duszność, hipotonia ortostatyczna, klasyfikacja MedDRA, kołatanie serca, małopłytkowość, nadmierne pocenie, niepokój, nieregularna praca serca, nudności, obniżenie ciśnienia krwi, obrzęk naczynioruchowy, omdlenie, pokrzywka, priapizm, przekrwienie błony śluzowej nosa, reakcja alergiczna, roztwór do wstrzykiwań, spadek ciśnienia tętniczego, świąd, Tachyben, tachykardia, urapidyl, wymioty, wysypka, zaczerwienienie skóry, zawroty głowy, zmniejszenie liczby płytek krwi - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lenalidomide Zentiva 2,5 mg
Przedkliniczne badania lenalidomidu wykazały wyraźne działanie teratogenne, potwierdzone w modelach na małpach i królikach. U małp podawano dawki od 0,5 do 4 mg/kg mc./dobę, co skutkowało wadami wrodzonymi takimi jak atrezja odbytu, liczne anomalie kończyn (m.in. oligodaktylia, polidaktylia, brak rotacji) oraz zmiany w narządach wewnętrznych. U królików, przy dawkach 3, 10 i 20 mg/kg mc./dobę, obserwowano brak płata środkowego płuc, przemieszczenie nerek oraz zmienność tkanek miękkich i szkieletu płodów. Efekty te występowały przy dawkach toksycznych dla samic, co wskazuje na bezpośredni wpływ lenalidomidu na rozwój płodu. Minimalna dawka letalna u gryzoni przekraczała 2000 mg/kg mc./dobę, co świadczy o wysokim progu ostrej toksyczności.
atrezja odbytu, atrofia grasicy, atrofia szpiku kostnego, atrofia układu chłonnego, badanie mutagenności, brak płata środkowego płuc, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, komórkowość szpiku kostnego, krwotok wielonarządowy, mineralizacja miedniczek nerkowych, narząd limfatyczny, NOAEL, oligodaktylia, pęcherzyk żółciowy, polidaktylia, przemieszczenie nerki, stosunek komórek mieloidalnych do erytroidalnych, teratogenność lenalidomidu, test mikrojąderek komórkowych, toksyczny wpływ na rozwój, układ krwiotwórczy, wada wrodzona, wada wrodzona kończyny, zapalenie przewodu pokarmowego, zastawka przedsionkowo-komorowa, zmniejszenie liczby krwinek białych, zmniejszenie liczby krwinek czerwonych, zmniejszenie liczby płytek krwi